Plus

Harnas van Hansaplast: van begin tot eind een nogal duffe boel (**)

Opmerkelijk is de stilstand in Harnas van Hansaplast, de nieuwe roman van Charlotte Mutsaers (1942). Of misschien is dat ook wel normaal, dat alles in het boek stilstaat, want het gaat over een overleden familielid, Barend, de broer van de vertelster. Iemand die dood is beweegt niet meer, of in elk geval niet vanzelf.

Charlotte Mutsaerts schreef Harnas van Hansaplast.Beeld Carly Wollaert

De broer, 51, wordt dood op bed gevonden op 29 december 2001, in een pyjamajasje zonder broek, omringd door grote stapels porno - die porno gaat nog een rol spelen, dat voel je op je klompen aan. In elk geval kwam het spul, het bleek gedeeltelijk ook om kinderporno te gaan, meteen ter sprake in het interview dat Mutsaers net voor het verschijnen van het boek aan de Volkskrant had gegeven.

Ik had me voorgenomen niet al te lollig te doen in deze recensie - over boek noch over interview - maar ik zit er geloof ik niet ver naast als ik opmerk dat Mutsaers er behoorlijk goed in slaagt de handel in kinderporno salonfähig te maken - zíj verkocht het, wat steekt daar voor kwaad in, dus kunnen we er wel allemaal in gaan handelen. Zoiets.

Enigszins genaaid
Later legde de auteur uit dat we alles als fictie moesten opvatten, ook dat interview. En dat deden de meeste mensen dan ook maar, interview en roman waren één. Sara Berkeljon, de interviewster van de Volkskrant, voelde zich prompt enigszins genaaid, en dat was ook te begrijpen, want die had zich voor, ja, voor wat precies laten lenen? Een smakeloze promotiecampagne?

In de roman Harnas van Hansaplast wordt de 'echtheid', de 'authenticiteit', het 'non-fictiekarakter' ervan, intussen wel degelijk benadrukt. Sommige personages worden slechts met een enkele initiaal aangeduid.

Blijkbaar worden die tegen iets in bescherming genomen. Broer Barend heet weliswaar Barend, maar verder is sprake van 'mijn zus A.' en geliefde 'J.'. Niet het enerverendste personage, die geliefde J. Af en toe doet hij een duit in het zakje - 'J. blijft benijdenswaardig kalm' of 'J. zucht' - maar de 'roman' had ook zonder hem gekund.

Hoppa!
Ook op andere manieren is de roman zo weinig mogelijk een roman. De vertelster deelt bijvoorbeeld mee dat ze dit of dat niet vertelt omdat dat allemaal wat te ver zou voeren. We komen aan het einde van het eerste hoofdstuk als volgt het boek in: 'Dit wordt een sprong ins Blaue hinein. Maar is blauw geen hemelse kleur en elke sprong niet in principe het proberen waard? Weg dan met die knikkende knieën en mijn koudwatervrees. Hoppa!'

Ja, hoppa, je moet ertegen kunnen, tegen dit toontje. In een roman mag alles, zelfs lollig schrijven. Een roman hoeft bovendien helemaal niet op een roman te lijken om toch een roman te zijn. Maar, en nu kom ik bij de kern van de zaak, mag een roman saai zijn? Zelfs dat mag, maar het lezen van Harnas van Hansaplast wordt er wel een bezoeking door.

Harnas van Hansaplast (**)
Das Mag, €20,99. 306 blz.

Opblaasbare badschildpad
Ergens rond bladzijde 120 wilde ik er de brui aan geven, maar ik moest door, want je kunt een boek niet recenseren als je het niet helemaal hebt gelezen. Daar ging ik weer: kamer in, kamer uit met de vertelster - die broer woonde nog in het ouderlijk huis - spulletjes opruimen, wat kinderporno vinden, lege schriftjes, een opblaasbare badschildpad ('Wat leuk!' zegt J.), en bij al die dingetjes een herinnering ophalen of, wacht even, nu is het tijd voor een mooi gedicht. Hendrik de Vries: 'Mijn broer, gij leedt / Een einde, waar geen mensch van weet.'

Je komt muurvast te zitten in dit weinig dynamische boek, er zit geen ontwikkeling in, personages worden in stilstand geportretteerd, en ook de dode is uiteindelijk nergens meer terug te vinden. Ja, hij liet briefjes na ('een nieuwe manier van schrijven'), maar van begin tot eind blijft het een nogal duffe boel. Ik kan er kort over zijn: het interview was beter, waarachtiger, levendiger, echter. Het boek is doods.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden