Hans van Manen en Het Nationale Ballet: als je op je hoogtepunt bent, móet je dansen

Uit de documentaire ‘Hans van Manen: van oud naar jong’: de repetitie van ‘Sarcasmen’ door Het Nationale Ballet. Beeld Altin Kaftira
Uit de documentaire ‘Hans van Manen: van oud naar jong’: de repetitie van ‘Sarcasmen’ door Het Nationale Ballet.Beeld Altin Kaftira

De documentaire Hans van Manen: van oud naar jong laat zien hoe de choreograaf en de dansers van Het Nationale Ballet een online voorstelling voorbereiden met de beperkingen van een lockdown.

“Een jaar niet voor een publiek kunnen dansen, dat is heel ingrijpend. Dansers die nu op hun hoogtepunt moeten zijn komen niet vooruit, die zijn aan het watertrappelen.” Zo typeert Ted Brandsen het dansers­bestaan in tijden van corona. De directeur van Het Nationale Ballet krijgt bijval van soliste Floor Eimers, die we in de reportage volgen bij het instuderen van het duet Déjà Vu (1995). “We zijn niet alleen kunstenaars, maar ook topsporters. We kunnen niet de uren maken die we anders maken. Normaal kom je op wedstrijdniveau door de voorstellingen en door de avondrepetities.”

De livestreams die Het Nationale Ballet eind februari presenteerde onder de titel Hans van Manen Variations waren dan ook niet alleen bedoeld om het naar dans snakkende publiek te bedienen – al bewees de massale kaartverkoop dat er stevig gesnakt werd – maar ook om het gezelschap scherp en fit te houden.

Aanstormende talenten

De coronaperikelen verdwijnen naar de achtergrond zodra we belanden in de repetitiestudio’s. Binnen de verschillende dansers-bubbels die het gezelschap heeft gecreëerd, is er van de lockdown weinig te merken. Mondkapjes zijn nauwelijks te bekennen en bij het partnerwerk zijn anderhalvemeterregels zinloos.

Naast Floor Eimers en haar danspartner Edo Wijnen volgen de documentairemakers ook het repetitieproces van de aanstormende talenten Timothy van Poucke en Salome ­Levereshvi, die zich vol overgave storten op een van Hans van Manens succesvolste werken, het ’treiterballet’ Sarcasmen (1981).

Bij het instuderen krijgen choreograaf en dansers ondersteuning van adjunct-artistiek directeur Rachel Beaujean, die destijds het duet als eerste mocht uitvoeren met Clint ­Farha.

Schandaalmoment

Het beruchte schandaalmoment, waarbij de vrouw de man volop in zijn kruis grijpt, leidde tot gestribbel, vertelt Beaujean. “You must be fucking kidding me!” zou Farha hebben uit­geroepen, toen Van Manen deze ­beweging toevoegde aan het ballet­repertoire. Levereshvi en Van Poucke voeren het veertig jaar later zonder blikken en blozen uit, tot zichtbaar genoegen van de choreograaf.

Beduidend kritischer is Van Manen bij het instuderen van In and Out (1983) door de Junior Company. Sommige dansers komen op de verkeerde tel uit de drie kasten, die als decor dienen. “Absolutely not! You’re too late!” Hij vraagt de meisjes om in deze komische choreografie, waarin mannen en vrouwen elkaar lopen te plagen, minder te acteren. Een sensuele beweging van een danseres die met de hand door haar haren strijkt moet niet té sensueel worden. “Zo geil is het nou ook weer niet bedoeld.”

De documentaire sluit af met de integrale registratie van Déjà Vu. Eimers en Wijnen maken de ontlading na zo veel maanden niet optreden voelbaar bij de toeschouwer.

NPO 2, 4/4, 19.25 uur, 5/4, 00.20 uur en 10/4 09.35 uur.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden