Update

'Haasse's werk doet niet onder voor dat van Reve, Hermans en Mulisch'

Schrijfster Hella Haasse, een van de belangrijkste na-oorlogse schrijfsters van Nederland, is gisteravond op 93-jarige leeftijd overleden. Een overzicht van de eerste reacties op haar dood.

ANP/Redactie
Hella Haasse krijgt de NS Publieksprijs voor Sleuteloog in 2003. © ANP Beeld
Hella Haasse krijgt de NS Publieksprijs voor Sleuteloog in 2003. © ANP

Schrijver Joost Zwagerman: 'Hella Haasse is vandaag al meermalen de grand old lady van de Nederlandse letteren genoemd. En dat is terecht. Ze heeft zoveel roem vergaard met haar romans. En ook dat is zeer terecht. Maar ik denk dat haar essays onvolprezen waren. Er is namelijk niemand die zo gevoelig heeft geschreven over bijvoorbeeld het werk van Gerard Reve, Simon Vestdijk, W.F. Hermans. Ze pleegde dan eerst close-reading, achter de letters lezen. Dat werk was dan vervolgens nooit saai en droog, maar had de literaire spankracht van een roman. Dat is heel bijzonder.'

Schrijver Arthur Japin: 'Wat zij als geen ander kon, was een persoon uit de geschiedenis nemen en die vermenselijken en door de ogen van die persoon een stuk geschiedenis vertellen. Ze nam je aan de hand mee in het leven van die persoon. En als lezer ging je daar altijd in mee. Hella Haasse was een bijzonder warme en innemende vrouw die een schitterend oeuvre nalaat. Het is altijd jammer als een lief mens sterft.'

Staatssecretaris voor Cultuur Halbe Zijlstra: 'Met het overlijden van Hella Haasse verliest de Nederlandse literatuur een zeer belangrijke en zeer geliefde auteur. Vaak wordt gesproken van de grote drie (Reve, Hermans, Mulisch). Het zou beter zijn te spreken van de grote vier, want Hella Haasse's werk doet niet onder voor dat van Reve, Hermans en Mulisch.'

Directeur Yvonne van Genugten van het Indisch Herinneringscentrum Bronbeek: 'Het is een groot verlies. Ze heeft absoluut een belangrijke bijdrage geleverd aan het in leven houden van de geschiedenis van Nederlands-Indië. In haar boeken beschrijft ze de mooie tijd die in Nederlands-Indië is geweest, maar tegelijkertijd ook hoe het leven er veranderde en hoe de verschillende groepen tegenover elkaar kwamen te staan. In Oeroeg raakt een Nederlandse jongen bevriend met een Indische jongen, maar door de politieke situatie wordt het toch steeds moeilijker om bevriend te zijn. In 2009 werd Oeroeg tijdens de leescampagne Nederland Leest gratis bij bibliotheken uitgedeeld. Wat je daarmee bereikt is dat een geschiedenis die voor veel Nederlanders onbekend is, toch nieuw leven krijgt ingeblazen.'

Schrijver Jan Siebelink (onder meer Knielen op een bed violen): 'Hella Haasse. Ik bewonderde haar zeer. Ik heb haar ook enige malen ontmoet. Ze was een hele mooie vrouw, een vrouw met zwier, met flair. Hoe ze daar op de Boekenbeurs in Frankfurt met iedereen omging en bezig was. In heel mooi Duits en Frans. Ik heb een keer naast haar gezeten in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. Ze zei meteen dat ze het zo leuk voor me vond dat zoveel mensen mijn boek (Knielen op een bed violen, red.) graag lazen. Dat was lief, ze meende het. Ik zag het aan haar ogen.'

Schrijfster Marion Bloem: 'Het is een verlies. Ze was een zeer getalenteerd, bijzonder begaafd schrijfster en een hele vriendelijke vrouw. Hella Haasse vertegenwoordigde een periode en een aspect van de koloniale geschiedenis, waar nu steeds minder getuigen van zijn. Ze nam haar ervaringswereld in Indië, haar jeugd als uitgangspunt in Oeroeg, en naderhand in Heren van de thee schreef ze afstandelijker over de koloniale tijd. Ik vond het knap zoals zij op latere leeftijd in haar tweede boekenweekgeschenk Transit heel eigentijds vanuit de jonge generatie schreef.'

Schrijfster Charlotte Mutsaers: 'Ik vind het heel erg. Ik zie het als een persoonlijk gemis in mijn leven. Ik zal haar schaterlach missen. Ik heb haar 15 jaar geleden leren kennen en sindsdien ging ik veel bij haar op bezoek. De laatste tijd belden we heel veel. Ze was een gretig levend persoon en heel eigenzinnig. Ze was niet alleen een groot schrijfster, maar ze zei ook heel waardevolle dingen.'

Literatuurcriticus Margot Dijkgraaf, die bezig is met een boek over het werk van Hella S. Haasse: 'Het blijft een enorme schok. Ik heb heel veel gesprekken met haar gevoerd. Ze is de grootste schrijver in Nederland van de afgelopen eeuw. Ik ken niemand die de raadsels van de mens zo goed op papier kon zetten als zij. Niet alleen haar Indische romans zijn uniek, maar ook haar 'gewonere' romans, zoals De verborgen bron en Een nieuwer testament. Dit laatste was haar lievelingsboek. Haasse vond dit het beste dat ze had geschreven.'

Minister van Onderwijs, Marja van Bijsterveldt: 'Echt een verlies voor de literaire wereld. Afgelopen vakantie ben ik in Indonesië geweest en heb ik nog drie boeken van haar gelezen. Ik heb dus recent weer van haar genoten. Ik was op Bali en Java. Daar, in die sfeer, was het enorm beeldend.'

Directeur van het Letterkundig Museum in Den Haag, Aad Meinderts: 'Ik ben ontzettend geschokt. Hella S. Haasse was een van de grootste Nederlandse schrijfsters. Ze is een groot romancier en bracht de historische roman in Nederland naar grote hoogte. En tegelijkertijd was ze heel bescheiden. Haasse was ook bekend bij het grote publiek. We hebben allemaal op de middelbare school Oeroeg gelezen. Wij beheren sinds enkele jaren haar archief en zijn daar ook trots op.'

Directeur Annette Portegies van uitgeverij Querido: 'Iedereen hier bij Querido is bijna vanzelfsprekend zeer bedroefd. Ze is meer dan 65 jaar aan dit huis verbonden geweest. Ze was veel mensen die hier werken zeer dierbaar. Nederland verliest een van zijn grootste auteurs. Ze was niet alleen een heel groot schrijfster, maar ook een belezen denker en een aimabel mens.'

De Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek (CPNB): 'Hella S. Haasse was een van de meest geliefde en meest gelezen auteurs van ons land en is van onschatbare waarde geweest voor de Nederlandstalige literatuur. De CPNB had meerdere keren het voorrecht met haar te werken. Zo schreef zij drie keer het Boekenweekgeschenk: Oeroeg (1948), Dat weet ik zelf niet (1959) en Transit (1994). In 2006 schreef Hella S. Haasse de eerste lofrede voor Nederland leest, de campagne waarin in 2009 haar debuut Oeroeg centraal stond.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden