Plus

Haar borende blik blijft je volgen

Jordan Wolfson is terug in het Stedelijk. Ouder werk illustreert zijn werkwijze en gedachtegoed, maar het hoogtepunt is een subversief staaltje animatronics.

Beeld Jonathan Smith

Was het eerste deel van Jordan Wolfsons tentoonstellingstweeluik een klap in je gezicht, dan is het tweede een onverwachte greep in je kruis. De hoofdrolspeler van Manic/Love, een kleurrijke marionet die aan kettingen werd voortgesleept en van links naar rechts werd gekwakt, is in Truth/Love opgevolgd door een blonde slettebak met witte laklaarzen in een doorzichtig niemendalletje. De choreografie die zij uitvoert, is een heel andere dan de mishandelingsdans van Colored Sculpture.

Female Figure (2014), zoals ze heet, staat voor een spiegel als je de verder lege, witte ruimte betreedt. Uit haar mond klinkt een mannenstem: 'My father's dead/ My mother's dead/ I'm gay/ I'd like to be a poet/ This is my house.' Op de maat van onder andere Lady Gaga's Applause en een vertraagde versie van Robin Thickes Blurred lines komt vervolgens een compleet repertoire 'exotisch dansen' voorbij. Heupen roteren, vuisten worden gebald, wijsvingers lokkend gekromd. De bewegingen zijn overtuigend, zoals de billen in het minuscule ondergoed ogen als echt, zacht vrouwenvlees. Alles ademt seks. Maar het groene masker met grote, kromme neus en de roetvlekken op armen en benen maken er iets smoezeligs van, bijna afstotelijk. Toch laat ze je niet gaan. Waar je ook heenloopt, die borende blik blijft je volgen. Kwaadaardig en dwingend. Als ze fluistert 'close your eyes' ben je geneigd je over te leveren.

Omdat er maar vier bezoekers tegelijk bij Female figure kunnen, is er alle tijd om de tentoonstelling rondom dit centrale werk te bekijken. De stukken hier - meer en veel beter dan de ronduit karige randprogrammering bij Wolfsons eerste solo - vertellen iets over het kunstenaarschap waar deze cyberseksheks aan is ontsproten.

Jordan Wolfson (1980) is van de generatie die is opgegroeid met internet en een constante stroom filmpjes, foto's en ander beeldmateriaal. Dat heeft geleid tot visuele afstomping en inflatie van het plaatje. Parallel daaraan heeft de kunst zich steeds grotere delen van de wereld toegeëigend. Alles kan tegenwoordig kunst zijn. Totdat kunst niet meer als zodanig te onderscheiden is van het leven. Wat voor beelden kun je in zo'n omgeving nog maken als beeldend kunstenaar?

Homevideo's
Wolfson, die zegt zijn werk te destilleren uit intuïtieve flitsen, kiest voor de collage. In de videofilm Favorite things leidt hij ons via YouTube langs zijn persoonlijke voorkeuren. Dat gaat van homevideo's over skivakanties en een oud stukje Sesamstraat tot een zwart-witfragment waarin twee jongetjes praten over religieuze ervaringen onder invloed van lsd. Op de geluidsband zingt David Bowie en gilt electropunker Alan Vega. Wolfsons film is als een bewegende variant op Richard Hamiltons beroemde popartschilderij waarin een bodybuilder, lolly, stofzuiger en pin-up bij elkaar zijn gezet in een huiskamer. Als je het internet beschouwt als de hedendaagse habitat is zelfs de titel van het uit 1956 stammende werk, Just what is it that makes today's homes so different, so appealing?, direct toepasbaar op Wolfsons werk. Het gaat om de stoffering van het dagelijks leven, afkomstig uit massamedia en consumptiecultuur. Alleen spreekt er bij Hamilton nog ironische verwondering uit die titel. Bij Wolfson regeren angst en cynisme.

Maar ergens schuilt er ook een romanticus in Wolfson. Dat blijkt uit zijn gebruik van nostalgisch ratelende projectoren. De scenario's van de 16mm-filmpjes zijn minimalistisch. Een man in smoking reproduceert Charlie Chaplins beroemde speech uit The great dictator in gebarentaal. Een paar ogen drijft in een plas melk. Een kraai duikt telkens op in een ander landschap en telt de uren van de dag totdat hij in de war raakt en opnieuw begint.

Wolfson zoomt extreem in op beelden die op het eerste gezicht gewoontjes lijken. Door ze te isoleren, worden ze speciaal. Door ze combineren met teksten of geluiden die niet passen, misschien zelfs vloeken, probeert hij een bewustzijnsmoment te forceren.

Met zijn animaties gaat Wolfson hierin het verst. Shylock, het stereotype van de 'eeuwige Jood', leest de Vogue en lispelt slaapkamergesprekken. Vervreemdend, maar Wolfson blijft steken in formalistische
sampletechniek.

Zielloze knip-en-plakwerken
En Wolfson stapt in de valkuil die onherroepelijk opdoemt als je beeldflarden uit de mediasoep opdregt en ze verbijzondert. Het worden fetisjen en als zodanig een prooi voor de kunstmarkt. Wolfson, die vertegenwoordigd wordt door supergalerie David Zwirner, ontkomt niet aan de perverse prikkels van dat commerciële circuit. Illustratief daarvoor zijn zijn wandsculpturen: zielloze knip-en-plakwerken, gemaakt met enkel de verzamelaar in gedachte. Jammer dat ze in het Stedelijk hangen. Ze doen een beetje afbreuk aan de subversieve kracht van Female figure. Kunst die het leven annexeert en toch kunstmatig blijft, die verleidt en afstoot. Die je bijblijft tot lang nadat je je hebt losgetrokken van haar blik.

Truth/Love is tot en met 23 april te zien in het Stedelijk Museum.

Intieme setting

Female Figure werkt alleen in een intieme setting. Daarom worden maximaal vier personen per keer toegelaten. Per dag zijn dat er 96, op vrijdag iets meer, omdat het museum dan open is tot 22 uur. Een bezoek duurt maximaal 15 minuten. Time slots worden dagelijks uitgegeven voor diezelfde dag. Vanaf 10 uur kan worden ingeschreven voor slots tot 13 uur. Vanaf 13 uur zijn slots beschikbaar van 14 tot 17 uur. Online reserveren is niet mogelijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.