Plus Recensie

Guus Middags frivole en leesbare poëzieanalyse

Essays Guus Middag De wereld is weer plat, ja Van Oorschot €22,50 207 blz.

‘Al heel lang lees ik, uit vrije wil, gedichten. En altijd zijn er wel gedichten die me raken, ergens. Ergens – ik weet niet precies waar,’ schrijft poëziecriticus Guus Middag. In zijn essaybundel De wereld is weer plat, ja probeert hij er middels poëzieanalyse achter te komen wat een gedicht voor hem geslaagd maakt.

Hij selecteerde twintig gedichten uit het nieuwe millennium, met een heel duidelijke voorliefde voor anekdotische, vormvaste gedichten. Denk hierbij aan dichters als Menno Wigman, Ingmar Heytze en Ilja Leonard Pfeijffer. En gedichten van jonge, minder vormvaste dichters als Marieke Rijneveld, Radna Fabias en Roelof ten Napel.

Ook heeft hij een paar liedteksten opgenomen van onder meer Katinka Polderman en De Jeugd van Tegenwoordig (de titel ontleende hij aan de liedtekst Sterrenstof).

Poëzieanalyse kan gemakkelijk uitmonden in literatuurwetenschappelijk geneuzel waarin rijm en metrum worden aangewezen en het spel met gelaagde betekenis wordt ontrafeld. Middag maakt er meer van. Hij analyseert grondig, maar op een frivole en leesbare manier.

Ook geeft hij een inkijkje in het brein van een liefhebber en beroepslezer. Bij Ester Naomi Perquins Terug betrapt hij zichzelf er ­bijvoorbeeld op dat hij uit de rommelige regels een traditioneel gedicht probeert te persen door in gedachten de regelafbreking te veranderen en ‘rijmsnoeren’ te maken.

In de meest geslaagde essays associeert hij erop los en plaatst dicht­regels ook in een historische context. Hoe complexer het gedicht, hoe interessanter het essay. Zoals over Exorcisme van Fabias, over een vrouw die haar uit de gevangenis vrijgekomen man aan een erotische duivelsuitdrijving/verzorging onderwerpt. Middag onderscheidt godsdienst, godslastering en feminisme en wijst heel precies aan hoe en waar de verschillende ‘verhaallijnen’ met elkaar zijn verbonden.

Middags poëticale voorkeur vormt een helder uitgangspunt en kader. Een kanttekening: het was interessant geweest als hij ook gedichten had besproken die meer buiten zijn smaak en comfortzone liggen, omdat een uitvoerige analyse van redelijk verstaanbare poëzie nu eenmaal minder verrassingen oplevert dan die van poëzie die minder geneigd is te behagen of communiceren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden