PlusBoekrecensie

Grove Bonken is puur genot voor wie houdt van onnavolgbaar muziekproza

Cor van Diejen schreef een kloek boek over zijn duizelingwekkende cd-verzameling. Het resultaat heet Grove Bonken, puur genot voor wie houdt van onnavolgbaar, maar liefderijk muziekproza.

Op basis van de inhoud zijner platenkast heeft Van Diejen zijn eigen New Grove Dictionary of Music and Musicians gemaakt. Beeld Getty Images
Op basis van de inhoud zijner platenkast heeft Van Diejen zijn eigen New Grove Dictionary of Music and Musicians gemaakt.Beeld Getty Images

Bij de platenkast van schrijver en muziekliefhebber Cor van Diejen stel ik me een keurige, uiteraard alfabetisch-lexicografisch geordende verzameling voor van adembenemend strakke, eindeloze rijen cd’s, zonder stofnesten en zelfs zonder vette vingerafdrukken. Afgaande op het nieuwste boek van Van Diejen, waarin hij op onnavolgbare wijze zijn cd-collectie bespreekt, moet die platenkast zo’n beetje zijn hele huis vullen, met planken tot aan het plafond.

Hoogstpersoonlijke muziekencyclopedie

Zijn boek Grove Bonken is een hoogstpersoonlijke muziekencyclopedie, geschreven in een taal die we als Nederlands herkennen, maar die net als in zijn vorige publicaties Een modder van inventie (over de muziek van Frank Zappa) en Stravinsky uitgebaggerd (waarin hij het gehele oeuvre van Igor Stravinsky uitvoerig beschrijft) wordt gekenmerkt door zo’n onwaarschijnlijke poëtisch-associatieve, abstracte kracht dat het net zo goed een fantasietaal had kunnen zijn. Toch roept ze door de vaak rake typeringen een beeld op van de besproken muziek. Misschien is dit wel het ultieme schrijven over muziek.

Op basis van de inhoud zijner platenkast heeft Van Diejen zijn eigen New Grove Dictionary of Music and Musicians gemaakt, zij het dat er uitsluitend twintigste-eeuwse componisten in staan; 182 stuks, van Michel van der Aa tot en met Bernd Alois Zimmermann, met daartussenin menige naam die niet iedereen (understatement) zal kennen. Voorbeelden: John Becker, Johanna Beyer, Halim El-Dabh, Peggy Glanville-Hicks, Alice Shields en Errollyn Wallen. Ook jazzgrootheden Ornette Coleman, Sun Ra, en Scott Joplin zijn van de partij. Miles Davis vreemd genoeg niet. Misschien was daar geen beginnen aan.

Grote held Stravinsky

Van Diejen loopt van al die componisten alle opnamen langs die hij in zijn kast heeft staan. Soms betreft het tien of meer verschillende uitvoeringen van hetzelfde stuk. Met name bij zijn grote held Stravinsky is dat het geval.

Om zijn beschrijvingskunst te illustreren, moeten we citeren. Dit schrijft hij bijvoorbeeld over Study #5 van Conlon Nancarrow, een componist die lang uitsluitend werken voor pianola schreef. ‘De vijfdelige Study #5 is een voorbeeld van die quasi-humanitaire aanpak. In deel a zit een mechanische Rob Hoeke stijf swingend in de intercity van New Orleans naar Memphis. In deel b loopt een generale bas in vierdaagse-tempo naar de eindstreep, met enkele korte tussensprints wegens hagelbuien. In deel c zijn de gebeurtenissen te overzien zonder multifocale glazen. In deel d kanoot de solist door een blues-achtige stroming, komt terecht in een waterval en keert terug in de uitgangspositie. In deel e belandt een trippende mega-Scarlatti in een botsautostrijd met een flippende meta-Ferrari.’

Van Diejen slikt niet alle componistenpraat voor zoete koek. Dat levert zinnen op, bijvoorbeeld over Brian Ferneyhough, die je in de New Grove nou nooit zult lezen. Alle gesnor over “labyrintische structuur’ ten spijt, had het net zo goed een improvisatie kunnen zijn’ (Over Time and motion study I.)

Dat het boek de lezer spontaan uitnodigt de besproken muziekstukken zelf ook eens te beluisteren, mag gelden als het grootst denkbare compliment.

null Beeld

Non-fictie

Cor van Diejen
Grove bonken: 182 twintigste-eeuwse componisten ambachtelijk opgedregd
(Drekwerk Publicaties)
€29,95

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden