PlusAchtergrond

Groep A’dam maakt van Emmaplein een beeldentuin

Het Emmaplein verandert beetje bij beetje in een beeldentuin. Kunstwerken die ooit op of rond het Museumplein stonden, zien in het plantsoen opnieuw het daglicht.

Onder goedkeurend applaus van de stadsdeelvoorzitter onthullen kinderen Zonnehoofd. Beeld HENK ROUGOOR - Gemeente Amsterdam

Het idee voor een beeldentuin ontstond in 1998 al. Pleinbewoner Pieter Borkent zat op zijn oprit met zijn vrouw en haar vriendin, beeldhouwster Pearl Perlmuter (1915-2008). Zij vertelde hem dat haar werk Verschijning op het Museumplein was weggehaald en in een depot was geplaatst. Borkent opperde het idee om het beeld naar het Emmaplein te halen.

Perlmuter was de ex-vrouw van kunstenaar Wessel Couzijn (1912-1984) met wie ze vanwege gemeentelijke regels een atelier moest delen. Tijdens hun huwelijk kon Perlmuter haar werk moeilijk slijten. Als vrouw van Cozijn zou ze al genoeg inkomsten hebben. Pas na hun scheiding in de jaren zeventig werd een beeld van haar geplaatst op het Museumplein.

Abstract

Couzijn richtte in 1959 samen met Shankichi Tajiri, Ben Guntenaar, Hans Verhulst en Carel Kneulman kunstenaarscollectief Groep A’dam op. Volgens kunsthistoricus Yteke Spoelstra stond deze groep in de jaren vijftig en zestig aan de wieg van de abstracte beeldhouwkunst in de stad. Couzijn, Tajiri, Kneulman en Perlmuter hadden een beeld op of rond het Museumplein staan.

Bij de herinrichting van het plein in 1997 moesten de beelden wijken. Volgens Spoelstra was er geen bestemming voor. De beelden dreigden in depot te belanden of zelfs te worden gesloopt. Spoelstra kreeg in die tijd van een sloper te horen: “Hoe had ik moeten zien dat dat kunst was?”

Borkent opperde bij toenmalig voorzitter van Vereniging Wonen Willemspark Reindert Stoffer het idee om de beelden van het Museumplein, samen met beelden van de andere leden van Groep A’dam, samen te brengen op het Emmaplein. Onderhandelingen met de gemeente en het Stedelijk Museum, waar enkele beelden in depot lagen, leidden tot de eerste stap. Twee beelden kwamen naar het Emmaplein: een van Perlmuter en een van Couzijn, aan weerszijden van het park.

Jaren later in 2016, werd het idee voor een beeldentuin nieuw leven ingeblazen door voorzitter van de vereniging Willem Koster. Het plantsoen op het Emmaplein lag er weinig uitnodigend bij. Door dichte begroeiing kon je van de ene kant van het plein de andere kant bijna niet zien en er slingerde afval rond. Tijd voor verandering, dacht Koster: “Er is hier in de buurt veel verjonging, het is belangrijk om die kinderen voldoende speelmogelijkheden te geven.”

Kunsthistoricus Spoelstra trok er met leden van de Vereniging Wonen Willemspark op uit om de beelden van Groep A’dam op te sporen. Ze reisden langs tuinen, bezochten galeries en depots. Zonnehoofd van Carel Kneulman dook op onder een viaduct bij Kleinpolderplein, in het openluchtmuseum voor verweesde beelden. Van Ben Guntenaar kwam Leda beschikbaar.

Weg met hondendrollen

Tijdens de onthulling op 19 december werden de beelden door kinderen ontdaan van hun oranje dekzeilen. “Het lijkt wel een soort omgekeerde versie van De Schreeuw,” aldus een omstander over Zonnehoofd.

De kinderen hebben bij de herinrichting van het park ook iets te zeggen gehad. Ze maakten de Emmapleinkrant, waarvan ze elke donderdag een nieuwe editie beloven. In de krant staan hun regels: ‘Samen spelen, samen delen, weg met hondendrollen en we willen geen plastic zien!’

Voorzitter Sebastiaan Capel van Stadsdeel Zuid werkt namens de gemeente graag mee aan het bewonersinitiatief. Capel: “Kunst in de openbare ruimte is de meest democratische uiting van kunst. Het is voor iedereen zichtbaar en je hoeft er geen kaartje voor te kopen.” Daarnaast is er volgens Capel weinig mooier dan bewoners die hun buurt willen opknappen als ontmoetingsplek. “Daar moet je bewoners in steunen”.

Het Emmaplein telt inmiddels vier beelden. Afgelopen week stelde de dochter van kunstenaar Tajiri een beeld uit dezelfde periode beschikbaar als nummer vijf. De zoektocht gaat verder naar een beeld van Verhulst. Dat zou de openbare beeldentuin van Groep A’dam compleet maken. Dan zijn de leden van het collectief, van wie beelden ooit niet meer dan 200 meter uit elkaar stonden, na al die jaren herenigd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden