Plus

Graham Nash over z'n nieuwe plaat en de ruzie met David Crosby

Graham Nash heeft na zestien jaar weer een nieuwe soloplaat gemaakt. En hij kondigt aan dat het doek voor Crosby, Stills, Nash (& Young) is gevallen.

Graham Nash IN 2005. Beeld ANP

Als ik me aan Graham Nash voorstel als de klassieke muziekredacteur die even een uitstapje maakt naar het belendende muziekuniversum, begint hij meteen de lof te zingen van Mozart en Beethoven. "Wat een talenten! Get the fuck out of here! Daarmee vergeleken zijn wij allemaal kleine jongens!"

Crosby, Stills & Nash, al dan niet met Young, stonden bekend (verleden tijd ja) om hun bijzondere, versmeltende samenzang en koortjes. Hoe bedachten ze die?
"Dat ging vanzelf. Ik kwam uit The Hollies, Crosby uit The Byrds en Stills en Young uit Buffalo Springfield en dat waren allemaal heel behoorlijke harmony bands. Die konden allemaal mooi meerstemmig zingen. Crosby, Stills & Nash was gewoon de volgende stap in een ontwikkeling. Ik herinner me nog als de dag van gisteren dat ik in 1968 vanuit Londen naar Los Angeles vloog, om bij Joni (Mitchell) te zijn. En toen ik daar aankwam, zaten David en Stephen er al aan de keukentafel. Ze speelden toen You don't have to cry voor, tweestemmig gezongen. Ik vroeg ze het nummer nog een keer te spelen. En nog een keer. Bij die derde keer zong ik, boem, zo mijn derde stem erbij. En toen was er opeens, uit het niets, die CSN-sound."

Intuïtief.
"Ja. Totaal intuïtief. Noten schrijven deden we niet. Nooit gedaan ook. Niemand in mijn omgeving kon dat. James (Taylor), Bonnie (Raitt), Jackson (Browne), David, Stephen, Joni - niemand had een idee."

Jouw hoge stem springt er altijd uit.
"Ze noemden me altijd razorthroat. Zelfs als ze in de studio de faders helemaal naar beneden duwden, kwam ik er nog bovenuit."
This path tonight is pas je zesde soloplaat. Soms zaten er veertien of zestien jaar tussen. Hoe weet je wanneer het weer tijd is? "Om te beginnen: ik ben een bandman. Dat vind ik meestal veel leuker dan solo-optredens. En verder: de wereld is krankzinnig. Er is momenteel zoveel om over te schrijven, over te zingen, zoveel te delen met mensen. Maar het belangrijkste was dat ik na een huwelijk van 38 jaar ben gescheiden van mijn vrouw. De laatste twaalf jaar was ik fucking miserable. Om dat te verwerken schreef ik samen met gitarist Shane Fontayne in een maand twintig nummers, ook al omdat het door het overlijden van Bowie, die veel jonger was dan ik, en Glenn (Frey), die nóg jonger was, opeens hard bij me binnen kwam dat ik oud aan het worden ben. Ik ben 74! Hoeveel tijd heb ik nog? En ik verdien het gelukkig te zijn in de tijd die me nog rest. Toen werd ik verliefd op Amy Grantham, een mooie jonge vrouw, een kunstenares in New York. Sindsdien ben ik on fire!"

Is schrijven therapeutisch voor je?
"Absoluut! Ik heb miljoenen dollars aan psychiaters uitgespaard door liedjes te schrijven. En misschien doet het de mensen die ernaar luisteren ook nog goed. Daarom ben ik de laatste jaren dol geworden op spelen in kleinere zalen, waar je oogcontact hebt. In de jaren zeventig speelden we voor onwaarschijnlijke massa's waarbij dat onmogelijk was. En natuurlijk komen de mensen voor Our house, Guinnevere en Judy blue eyes, maar vaak reageren ze ook heel goed op een nieuw nummer dat ze nog nooit hebben gehoord. Op Golden days bijvoorbeeld. En dat is voor mij het grootste compliment."

In Golden days, dat op je nieuwe plaat staat, zing je 'What happened to 'All you need is love?' Goeie vraag. Heb je een antwoord?
"Alles waar de hippies voor stonden, namelijk dat liefde beter is dan haat, vrede beter dan oorlog, dat we voor elkaar moeten zorgen - dat is allemaal nog steeds belangrijk voor me. Ik ben nog steeds een hippie! En ik weiger een pessimist te worden. Al was het alleen maar omdat ik kinderen en kleinkinderen heb. We hebben de verplichting de aarde beter achter te laten dan we haar aantroffen." Dan, opeens: "Weet je wat mijn favoriete stuk klassieke muziek is? Adagio for strings van Samuel Barber."

Barber was dat stuk op den duur behoorlijk beu. Ben jij Our house inmiddels ook niet zat?
"Nee hoor. Ik begrijp waarom de mensen het willen horen. Ze zijn er in hun jeugd door geraakt en dat erken ik. En daar geniet ik van."

In Myself at last zing je 'Everyone I've ever met has been some kind of test'.
"Dat heb ik bij live-optredens veranderd in Everyone I've ever loved, has been some kind of test. Want liefde is een test toch? Het valt niet mee om met iemand te leven."

Dat klinkt nogal egoïstisch.
"Maar ik bén ongelooflijk egoïstisch! Ik wil alles en ik wil het nu! Er is geen tijd te verliezen. M'n vader stierf op z'n 46ste. Hij had, zo vlak na WOII, geen prettig bestaan. Dat was niet hoe ik m'n leven voor me zag."

Crosby, Stills & Nash maakten in 1969 hun debuut op het legendarische festival Woodstock (het was hun allereerste optreden). Ze werden op slag wereldberoemd. Hun debuutplaat, Crosby, Stills & Nash bevatte de popklassiekers Marrakesh Express, geschreven door Nash, Suite: Judy Blue Eyes (Stills) en Guinnevere (Crosby). Het succes werd nog veel groter toen Neil Young zich bij de groep voegde. Déja-vu van Crosby, Stills, Nash & Young was een millionseller, met hits als Our house en Teach your children, beide geschreven door Nash. Maar egoproblemen, verergerd door drugsgebruik, zorgde ervoor dat de heren meer ruzie maakten dan mooie muziek. En waar Neil Young zich bleef vernieuwen, bleven de anderen hangen in het verleden.

Er volgt een betoogje over oorlog, het industrieel-militair complex, politici en de rol van de VS. Dan: 'wat vind je van Donald Trump?' 'Tja. Een gevaarlijke engerd, dacht ik.'
"Zeg dat wel. Wat een evil guy. En de enige die hem kan vernietigen is hijzelf, want anderen lukt het niet. Ik ben sinds 1978 Amerikaans staatsburger en ik hou van het land, maar er wonen helaas miljoenen heel domme mensen in Amerika. Mensen die eerst Reagan en daarna Bush twee termijnen gunden."

Denk je echt dat Trump Hillary Clinton zou kunnen verslaan?
"Ja. Je mag het niet uitsluiten."

Ander fijn onderwerp: drugsgebruik. Je bent er altijd open over geweest. Heeft al dat cocaïnegesnuif de muziek niet danig in de weg gezeten?
"Waarom denk je dat ik een nummer Wasted on the way heb geschreven? Natuurlijk! We hadden veel meer muziek kunnen en moeten maken. Ik heb cocaïne gebruikt van 1969 tot december 1984. Gewoon, omdat iedereen het deed en het overal was. Je ging je er ook lekkerder door voelen. Even. Maar inderdaad, het was stompzinnig. Ik werd er ook niet creatiever van. Wel van marihuana trouwens. Ik ben met cocaïne gestopt na een tournee die eindigde in Honolulu. Er was de gebruikelijke party. En ik zag daar al mijn vrienden die stonden te doen alsof ze het naar hun zin hadden. Ze hadden allemaal de lach van een doodshoofd op hun gezicht. Ik realiseerde me: zo moet ik er voor hen dus ook uitzien. Die avond ben ik met cocaïne gestopt."

Uit de verslagen begrijp ik dat de samenzang van CSN tegenwoordig wat kwetsbaar aan het worden is. Vooral door het aandeel van Stills, die goeddeels doof is. Hoe lang gaan jullie nog door?
"Ik denk dat het afgelopen is met Crosby, Stills & Nash. En met CSNY. Live en in de studio."

Wat?! Het einde van CSNY? Door Stills?
"Nee, door Crosby! Hij was 45 jaar m'n beste vriend en ik heb hem door dik en dun gesteund, maar hij heeft me de laatste twee jaren behandeld als a huge pile of shit, een enorme hoop stront. En dat pik ik niet. Hij heeft geen controle meer over wat hij zegt. Wat hij na de scheiding van Neil (Young) over Neils nieuwe vriendin Daryl Hannah heeft geblaat is toch ongelooflijk? Hij noemde haar in 2006 in een interview een giftige slang en zei dat Neil het zou betreuren. Daarmee rukte hij met één opmerking het hart uit CSN en CSNY. He is a bigheaded fuck. Hij denkt dat de wereld van David Crosby is. Ik zei hem dat hij ons met z'n gedrag veel mooie liedjes heeft gekost en ook veel geld, want CSN is met Neil erbij nog veel populairder. Pas in 2007 bood hij in de Howard Stern Show zijn excuses aan, maar hij had Neil natuurlijk al veel en veel eerder zelf moeten bellen. Neil wil niks meer met hem te maken hebben. En ik ook niet."

Het klinkt eerlijk gezegd bijna als een vorm van mentale incontinentie. Hij is na al dat drank- en drugsmisbruik toch niet seniel aan het worden? Korsakov?
"Dat is een gevaarlijke vraag. Er zit namelijk wel iets in."

Er volgt een verhaal waarvan Nash de details niet in de krant wil hebben, maar dat neerkomt op Crosby's plotselinge onvermogen teksten te onthouden van liedjes als Guinnevere, die hij zelf heeft geschreven en bovendien al duizenden malen gezongen heeft. "How the fuck can you fuck up a song like Guinnevere? Maar meer wil ik er niet over zeggen. Het is allemaal al treurig genoeg zo."

This path tonight van Graham Nash verschijnt 15 maart Op 28 mei speelt hij in Tivoli/Vredenburg.

David Crosby, Stephen Stills en Graham Nash. Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden