Plus Achtergrond

Grachtenfestival: jonge Nederlandse com­ponisten presenteren hun werk

Het programma Opus Novum biedt jonge Nederlandse componisten de kans hun, grotendeels zelfgeschreven, werk te spelen. 

Over Orpheus: een pas de deux ­tussen Pieter van Loenen ­(viool) en Frederik Kaijser (dans) in CC Amstel (2018). Beeld Melle Meivogel

Het gebouw past bij de muziek die er straks klinkt: splinternieuw. In januari opende CC Amstel, gelegen naast de ­oude diamantfabriek in De Pijp, officieel zijn deuren voor het publiek. Een Cultureel Clubhuis, met nadruk op het laatste, zegt directeur Mark Walraven in de benedenbar. Iedereen moet er kunnen binnenlopen. “Onze ambitie is het niet-reguliere publiek voor kunst en cultuur te bereiken.”

Dat motto past naadloos bij het Opus Novumprogramma van het Grachtenfestival. In de fonkelnieuwe zaal met 154 stoeltjes presenteren vijf jonge Nederlandse com­ponisten/muzikanten hun werk. Soms regelrecht klassieke stukken, vaker modern, maar altijd van Nederlandse bodem.

Nieuw publiek

Om die laatste reden treedt Buma Cultuur op als sponsor, zegt directeur Frank Helmink. “We ondersteunen Nederlands klassiek al langer, maar zoeken daarbij wel naar het juiste publiek. Tot een aantal jaar geleden hielden we het festival Toonzetters, waarbij een jury de beste nieuwe composities van het jaar koos. Leuk, maar het trok precies het publiek dat uit zichzelf al op zoek gaat naar die nieuwe muziek. Daar hoeven we geen promotie voor te maken.”

Helmink: “Voor ons zit de winst in het binnenhalen van nieuw publiek. Dat kan in CC Amstel bij uitstek. Ik ben geen groot kenner van klassieke muziek, ben zelfs een echte heavymetalfan, maar heb het idee dat de nieuwe generatie componisten muziek maakt die voor de doorsnee muziekliefhebber sneller toegankelijk is. Daarom past dit onderdeel van het Grachtenfestival zo goed bij ons.”

Het gezamenlijke strijdplan is, kortom, duidelijk. Programmeur Lestari Scholtes stelde een gevarieerd aanbod van vijf concerten samen. Volgens de formule van Opus Novum gaat het om uitvoeringen van Nederlandse composities. Soms al iets ouder – gitarist Martin van Hees speelt onder meer muziek van Louis Andriessen (80) – maar vaker heel modern.

Naamgeving

Die recente stukken brengen de twee mannen tot een discussie over de naamgeving van de muziek. “Formeel is het klassieke muziek,” zegt Walraven. “Maar de vraag is wat er precies klassiek aan is. Het zijn jonge, moderne componisten die nieuwe composities spelen. Ja, ze maken gebruik van klassieke instrumenten. Maar is de gitaar, die de popmuziek lang domineerde, inmiddels niet ook klassiek?”

De stukken van Andriessen heten volgens het boekje nu ‘modern klassiek’. Helmink en Walraven verbazen zich over die tegenstelling, die moet weergeven dat het hier geen eeuwenoud werk van Mozart of Beethoven betreft. Helmink zou graag zien dat deze twee oude meesters wat plek in het Nederlandse muzieklandschap delen met hun opvolgers. “Van alle uitvoeringen in ons land staat nog altijd maar een fractie in het teken van nog levende en dus ‘moderne’ componisten. Van die fractie is weer een heel klein deel Nederlands. Ik hoop dat dat verandert.”

Concertgebouwpubliek

Volgens Walraven past die ambitie ook bij die van zijn cultuurclubhuis. “We maken graag ruimte voor jong talent. Ik hoef geen Concertgebouwpubliek te verleiden om hierheen te komen. Dat wordt al bediend. We willen graag mensen die anders niet in aanraking zouden komen met deze vorm van dans, theater of muziek.”

Hij vervolgt: “Neem de voorstelling van celliste Maya Fridman en pianiste en componiste Marion van Tilder. Zij laten hun muziek samensmelten met een literaire voordracht van van schrijfster Lulu Wang. Prachtig om die combinatie hier bij ons – we huisvesten hier immers ook een openbare bibliotheek – een plek te bieden.”

Helmink: “Een grote naam als Lulu Wang kan mensen trekken die misschien anders nooit naar een klassiek concert ­waren gegaan. Dat is prachtig.”

12-16 augustus: Opus Novum, CC Amstel, 19.30 uur.

5x Opus Novum

Martin van Hees – Remgewogen

Gitarist Martin van Hees speelt een concert waarin muziek van Nederlandse componisten centraal staat. Te horen is werk van onder meer Louis Andriessen en ­Roderik de Man, maar ook van jonge op­komende namen als Aart Strootman, Christiaan Richter, Jan-Peter de Graaf en Martin van Hees zelf. Deze werken worden afgewisseld met arrangementen van oude Nederlandse liedjes voor de klassieke gitaar in een nieuw jasje.

12 augustus, 19.30 uur.

Mo van der Does Quartet

Het kwartet van saxofonist Mo van der Does (1997) presenteert muziek van het zelf gecomponeerde debuutalbum Common Myths. Muzikale inspiratie voor deze composities komt uit verschillende hoeken, van jazzlegendes als Billy Strayhorn en hedendaagse jazzhelden als ­Ambrose Akinmusire tot componisten als Maurice Ravel. Ook zal er een aantal nieuwe composities gespeeld worden, geïnspireerd op het thema van het Grachtenfestival, Schatten van Vrouwen.

13 augustus, 19.30 uur.

Ten Songs of Change

Eeuwenoude Chinese filosofie en hedendaagse Europese muziek ontmoeten ­elkaar in deze voorstelling van auteur Lulu Wang (die in 1997 debuteerde met Het ­lelietheater), componist-pianist Marion von Tilder en cellist-vocalist Maya Fridman. Live voorgedragen teksten van Wang worden op interactieve manier vervlochten met de muziek van Fridman en Von Tilder.

14 augustus, 19.30 uur.

Ikarai – Kafka on the Shore on Music

Het jazzy ensemble Ikarai buigt zich over het meesterwerk Kafka on the Shore van schrijver Haruki Murakami. Met Sanne Rambags op zang belooft deze voorstelling een mengeling van compositie, improvisatie en tekst, die luistert als een roman maar wordt ervaren als concert.

15 augustus, 19.30 uur.

Songs for Vonk

In het gezelschap Vonk werken vier musici en een componiste samen aan nieuwe producties. Het ensemble heeft een sterk eigen geluid door de originele bezetting van sopraan, saxofoons, klarinetten en slagwerk. Open-minded en grensverleggend bouwt het ensemble sinds de oprichting in 2015 aan een nieuw repertoire. Laatste proeve daarvan is het album Whose arm is that?

16 augustus, 19.30 uur.

Mark Walraven, directeur CC Amstel. Beeld Lin Woldendorp
Frank Helmink, directeur Buma Cultuur. Beeld Lin Woldendorp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden