PlusGalerierecensie

Golvend rubber, een plushie en zachte kritiek op keihard kapitalisme

Flexibel is een groepstentoonstelling met een generatiekloof. Waar oudere kunstenaars het materiaal bevrijden, gebruiken de jongeren het materiaal als middel in de emancipatiestrijd.

Edo Dijksterhuis
'Yen Euro Dollar' van Joyce Overheul. Beeld -
'Yen Euro Dollar' van Joyce Overheul.Beeld -

Schilderkunst gold eeuwenlang als de top van de artistieke piramide, op de voet gevolgd door beeldhouwen. Wie met iets anders werkte dan verf, brons of marmer, maakte kunstnijverheid. Niet zo verrassend vielen vooral vrouwen in die categorie, aangezien zij amper werden toegelaten tot kunstacademies. Daar kwam in de sixties verandering in toen kunstenaars massaal aan de slag gingen met hout, textiel, beton en andere materialen.

Marian Bijlenga behoort tot de vroege generatie die brak met de traditionele media. Al veertig jaar onderzoekt zij de mogelijkheden van textiel in abstracte patronen van lapjes en draden. Het is alsof ze schildert zonder doek. De vormen zijn scherp omlijnd of juist pluizig en lijken altijd onderdeel van een groter, oneindig doorgaand geheel. De werken zijn supertactiel en aards – je moet je bedwingen ze niet aan te raken – maar hebben ook iets ongrijpbaars in hun transparantie.

Sculpturale slinger

Dat spelen met materiële eigenschappen is iets wat Sibyl Heijnen ook doet. Zij gebruikt echter geen textiel maar rubber. Een vierkant, goud beschilderd stuk hangt in golven aan de muur en vangt het daglicht op wel twintig verschillende manieren. Een langwerpig stuk rood rubber met gaten hangt aan het plafond als een sculpturale slinger.

Deze twee zestigers krijgen in de groepstentoonstelling Flexibel weerwoord van de drie decennia jongere Valentina Gal en Joyce Overheul. Voor hen zijn de kwaliteiten van het materiaal ook belangrijk maar niet het onderwerp van hun kunst. Zij zetten het in als middel en gebruiken net zo makkelijk een ander medium als de boodschap daar om vraagt.

Harige knuffeldieren

In het geval van Gals nieuwste werk is het gebruik van textiel onvermijdelijk. De kunstenaar deed onderzoek naar ‘furry fandom’, een subcultuur waarin sciencefiction wordt vermengd met stripboekesthetiek en harige knuffeldieren. Dat klinkt heel onschuldig maar expliciete seks speelt ook een belangrijke rol in deze underground gemeenschap, die voor 80% uit mannen bestaat. Gal wist binnen te dringen door zelf een ‘plushie’ te maken, zacht speelgoed dat gebruikt wordt in rollenspellen. Het grijze geval oogt als een obscene jachttrofee met een stekker. Zodra die in het stopcontact zit, doet de lange neus – of is het een stokachtige penis? – een houterig dansje.

Gal laveert tussen identificatie en kritiek. Overheul is veel explicieter. De zelfverklaard feministisch en antikapitalistisch activist maakt uitroeptekenkunst maar slaagt erin al te platte eenduidigheid te vermijden. Zo heeft ze het woord ‘yes’ uitgevoerd in de symbolen voor yen, euro en dollar – een schrijfwijze die populair is onder hiphoppers. Maar hun macho streven naar keiharde pegels heeft ze gevat in warm rood met goud textiel. De bolle vormen reduceren de valuta tot bankkussentje of kinderspeelgoed. ‘Yes, scoren!’ wordt ‘Ja hoor, en nu de echt belangrijke zaken van het leven’.

Flexibel

Marian Bijlenga, Valentina Gal, Sibyl Heijnen, Joyce Overheul
Waar Galerie Franzis Engels, Nieuwevaart 200
Te zien t/m 12/3

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden