Gitaristen over Eddie van Halen: alsof er een raketmotor in een lelijk eendje ging

Er bestaat geen twijfel over dat Eddie van Halen, die dinsdag op 65-jarige leeftijd overleed, bij de beste rockgitaristen ooit hoorde. Wat maakte de in Amsterdam geboren rockster zo goed? En hoever reikte zijn invloed? Gitaristen uit drie generaties aan het woord.

JB Meijers, Adje Vandenberg en Pablo van de PoelBeeld Paul Bergen/Erik Krebbers

Adje VandenBerg (66, Whitesnake, Vandenberg)

“We doen Eddie van Halen tekort als we hem een rockgitarist noemen. Hij oversteeg dat genre, denk aan zijn solo in Beat It. Zijn gitaarspel stuiterde uit de speakers. Zijn gevoel voor timing was geniaal; miljoenen gitaristen hebben hem de afgelopen veertig jaar nagedaan, maar daarin bleef hij uniek.

“Toen het debuutalbum van Van Halen uitkwam in 1978, werd iedere gitarist van zijn sokken geblazen. De energie en dynamiek in zijn spel zijn overweldigend, hij paart dat aan een lust for life-gevoel. Toen Beat It van Michael Jackson verscheen, dachten hele volksstammen: wat gebeurt daar? Mensen kwamen in aanraking met gitaarspel dat ze niet kenden. In Jump, toch een soort popnummer, zit een heel listig gitaarstuk met een heel ander ritme. Dat schurkt tegen de jazzrock aan.”

“Jimi Hendrix sloeg met zijn gitaarspel in als een bom, maar dat gebeurde ook met Eddie. Als schilder zou je hem kunnen vergelijken met Karel Appel, die van alles ondersteboven gooide en een nieuwe weg insloeg. Als sporter met Johan Cruijff, net zo behendig en vloeiend. Kwikzilverachtig, alsof het vanzelf gaat. Daarin zie je het talent. Maar vergis je niet, Eddie zat wel dag en nacht met zijn gitaar op schoot.”

“Eddie en ik zijn van dezelfde generatie, ik herinner me dat ik in 1994 bezig was met opnames in LA en bij hem langsging. Op een trapje in zijn woonkamer discussieerden we uren over onze idolen. Hij was gek van Eric Clapton, ik van Jimi Hendrix. Hij speelde Claptons hele solo uit Crossroads nog feilloos noot voor noot na. Op de ranglijst van beste gitaristen ooit staat Eddie voor mij naast Jimi Hendrix en Jeff Beck op 1.”

JB Meijers (48, The Common Linnets, De Dijk, Acda en De Munnik)

“Om het te vergelijken met wetenschap: Eddie van Halen was een soort Einstein, Newton of Galileo. De aarde is niet plat maar rond, en wel hierom. Die invloed had hij op de gitaarmuziek. Toen ik hem voor het eerst hoorde, was ik nog een kleine jongen. Ik oefende met drie akkoordjes op een gitaar en toen kwam dat mijn oren binnen. Dat was van een andere planeet.”

“Hij heeft met zijn techniek en snelheid iedere gitarist om de oren geslagen. Hij is wel ingehaald, later. Mensen die nog sneller en nog technischer gingen spelen. Maar hij was wel de eerste die zei: we gaan het zo doen. Wat ‘zo’ inhoudt? Dat is een technisch verhaal. Fingertapping, met twee handen tegelijk op de gitaarhals spelen, waarmee hij de reikwijdte van de toonladders verhoogde. Dat in combinatie met het oversturen van zijn versterker. Hij joeg daar meer stroom doorheen dan toegestaan. Levensgevaarlijk, je vraagt om ontploffingen, maar hij deed het. Alsof er een raketmotor in een lelijk eendje ging. Het effect was dat je gemakkelijker en sneller die noten kon reproduceren.”

“Hij heeft mij ook zeker beïnvloed. Hij speelde zo snel dat het onmogelijk leek. Toch ging ik erop oefenen en merkte ik dat ik sneller kon dan ik dacht. Zijn bekende riffje van Ain’t talkin’ ‘bout love heb ik, zoals zoveel gitaristen, heel vaak geoefend.”

“Van Halen hoort thuis in de canon van de elektrische gitaar, je kunt niet om hem heen. Lastig om hem te rangschikken, maar zonder twijfel staat hij in de top 10 aller tijden.”

Eddie van Halen speelt ‘Jump’ tijdens het Van Halen-concert in East Rutherford, 22 juni 2004. Beeld AP

Pablo van de Poel (28, DeWolff)

“Eddie van Halen was echt een kunstenaar. Ik draai Van Halen thuis niet zo snel, maar als wij op tour zijn en ’s avonds heel dronken hard muziek willen draaien, dan wel. Toen ik 7 was, speelde ik luchtgitaar op Van Halen, dat ik draaide op de ghettoblaster die ik van mijn spaargeld had gekocht. Mijn klasgenootjes luisterden naar K3 en de Backstreet Boys. Mijn ouders gaven een feest bij de millenniumwisseling, maar ik herinner me dat ik die hele avond op mijn kamer naar Van Halen heb geluisterd.”

“Toch ben ik vrij snel daarna overgestapt naar andere muziek. Nirvana, Jimi Hendrix. Toen kwam Van Halen bij mij in het verdomhoekje. Te veel jaren 80, fout. Tot een jaar of vier geleden hield ik dat nog vol. Toen herontdekte ik het door er met volwassen oren naar te luisteren. Op dat moment ontdekte ik hoe abnormaal het was wat Eddie van Halen allemaal deed op zijn gitaar. Hij ging een paar stappen verder dan wat daarvoor normaal was. Alsof je in het tijdperk van de enorme buizencomputers opeens met een iPad komt.”

“Van Halen heeft dat tappen op de gitaarhals niet zelf uitgevonden, maar wel geïntroduceerd in de hardrock. Na hem deed iedere metalgitarist het. Daardoor is zijn nalatenschap wel een beetje besmet. Omdat al die gitaristen hem gingen nadoen maar niet zo goed waren, verloor het origineel wat van zijn waarde. Terwijl Van Halen echt een genie was. Jimi Hendrix staat op 1, maar hij staat wel in de top 3 aller tijden.”

Horen hoe goed hij was? Luister naar Eruption!

Ze mogen dan van verschillende generaties zijn, Adje Vandenberg (66), JB Meijers (48) en Pablo van de Poel (28) antwoorden eensgezind op de vraag welk nummer je moet beluisteren om Eddie van Halen op zijn best te horen. Eruption, zeggen ze onafhankelijk van elkaar.

“Eén lange gitaarsolo. Als je dat hoort, dan lig je op de grond, fenomenaa,” zegt Meijers. “In dat nummer zit alles waar hij bekend om staat,” zegt Van de Poel. “Hij gebruikt zijn tremolohendel, waarmee je de toon verlaagt of verhoogt, superintensief, waardoor je een soort motor- of straaljagergeluid krijgt.”

Vandenberg vertaalt Eruption letterlijk: “Een uitbarsting. Je slaat steil achterover, nog altijd is dat tijdloos, hoewel het van het eerste Van Halen-album komt. Talloze gitaristen hebben dat nagespeeld. Qua noten en techniek lukte dat soms wel, maar nooit zoals Eddie het deed. Het was een openbaring dat je zoiets kon doen op een gitaar.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden