Plus Column

Giechelig en zenuwachtig van al het getik

Eerste hulp bij klassieke muziek van Erik Voermans, met deze week: György Ligeti.

Erik Voermans Beeld Linda Stulic

In 2018 moet je als kunstenaar van goeden huize komen om het publiek nog te kunnen choqueren, te ontregelen of 'schande!' te laten roepen. Dat was in 1963 nog een stuk eenvoudiger. Dat is met een historisch voorbeeld makkelijk aan te tonen.

Op 13 september 1963 waren de Hilversumse burgemeester en wethouders en eerbiedwaardige gasten uitgerukt naar hun Raadhuis, om het slotconcert bij te wonen van de Gaudeamus Muziekweek, het jaarlijkse festival voor eigentijdse composities. Bij dat slotconcert waren televisiecamera's van de NTS aanwezig, voor een uitzending op de volgende dag.

Op het programma stond een stuk van de nieuwe ­beroemdheid György Ligeti, die in 1960 en 1961 in avant-gardekringen voor een aardverschuiving had ­gezorgd met zijn orkestwerken Apparitions en Atmosphères. Maar Ligeti's roem was nog niet helemaal doorgedrongen tot de Hilversumse notabelen.

Ligeti's stuk was Poème symphonique, voor 100 metronomen, die allemaal moeten worden opgewonden en daarna, elk in een verschillend tempo, aan het tikken gaan. Het stuk is afgelopen als de laatste metronoom is uitgetikt. (Dat duurt gemiddeld een minuut of tien.)

De 100 metronomen werden in het Raadhuis aangezet door zes heren en twee dames, allen in chic zwart ­gekleed. Ligeti zelf, in een veel te groot gehuurd jacket, gaf met gedecideerde gebaren aan wanneer ze de ­metronomen moesten bedienen en wanneer ze het ­podium dienden te verlaten.

De notabelen, onder wie burgemeester Joost Boot en architect Dudok, de ontwerper van het Raadhuis, werden giechelig en zenuwachtig van al dat getik, dat bij nader beschouwing een vrolijke samenvatting bleek te zijn van Ligeti's compositietechniek (micropolyfonie). Er ontstond zoveel rumoer, dat het gemeentebestuur de omroep verzocht het concert toch vooral niet op tv uit te zenden. De NTS gaf daaraan gehoor.

De film raakte verloren, maar kwam onlangs weer boven water, gelukkig. En in het Ligeti Festival in het Muziekgebouw aan 't IJ is hij op 5 april alsnog te zien.

Ligeti Festival, van 5 tot en met 8 april in het Muziekgebouw aan 't IJ, met concerten van Asko|Schönberg, Slagwerk Den Haag, Reinbert de Leeuw, Katrien Baerts, Pierre-Laurent Aimard, Dudok Kwartet e.a.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden