PlusFilmrecensie

Ghost Tropic is een film vol menselijkheid, waardigheid en hoop

Ghost Tropic van regisseur Bas Devos speel zich af in één lange Brusselse nacht, en is een film vol menselijkheid, waardigheid en hoop.

­Ghost Tropic, waarin de 58-jarige schoonmaakster Khadija een nacht lang wordt gevolgd.

‘Get Lost’, schreeuwt een poster die reclame maakt voor een tropische vakantie. Het helverlichte strandtafereel is een bijna misplaatste kleurexplosie in het grauwe Brusselse straatbeeld. Geen wonder dat schoonmaakster ­Khadija er even verwonderd bij stilstaat, voor ze in Ghost Tropic haar nachtelijke voettocht vervolgt.

Die voor Khadija onbereikbare tropische droom blijft ook na dit korte moment in de achtergrond van de film sudderen. Op de geluidsband klinken af en toe zelfs oerwoudgeluiden – of zijn het toch gewoon uit hun kooitjes ontsnapte papegaaien die we in de verte horen? Die poëtische geluidsband is slechts een van de vele manieren waarop de beloftevolle Belgische regisseur Bas Devos in zijn derde speelfilm een dromerige sfeer neerzet.

Toen Devos in 2015 aan zijn tweede speelfilm begon, had hij een zachtmoedig portret van zijn woonplaats Brussel voor ogen. Een viering van de smeltkroes die de officieuze Europese hoofdstad is. Het liep anders. Door de terroristische aanslagen van 22 maart 2016 kreeg die film in wording een compleet andere lading. Het werd de bedrukte mozaïekfilm Hellhole, die afgelopen januari in de Nederlandse bioscopen draaide. Via drie zeer verschillende Brusselaren toonde die film de staat van shock waarin de stad na de bommen verkeerde. Maar direct aansluitend draaide Devos alsnog een variant op die vriendelijkere film die hij oorspronkelijk voor ogen had: Ghost Tropic.

Krap drie maanden nadat Hellhole in februari 2019 op het prestigieuze filmfestival van Berlijn in première ging, draaide deze opvolger op het nog grotere festival van Cannes, in het zijprogramma Quinzaine des Réalisateurs. Nu bereikt hij de Nederlandse zalen, na enig corona-uitstel.

De twee films staan los van elkaar, maar zouden samen een perfecte double bill vormen. Een dubbelportret van Brussel, waarin de stad wordt geportretteerd in twee heel verschillende sferen. Want de gemoedelijke nachtwandeling door de buitenwijken van Brussel die Ghost Tropic is, biedt in veel opzichten een tegenwicht aan de drukkende depressie die over Hellhole hing. De stad voelt in Ghost Tropic weidser, minder claustrofobisch; de mensen die Khadija ontmoet zijn opener en meer geneigd tot een lach; en ook de film zelf voelt opgeruimder.

Waar Hellhole een mozaïekbeeld van Brussel creëert door de levens van drie hoofdpersonen en meerdere bij­figuren te laten kruisen, vormt Ghost Tropic zijn stadsportret door één centrale figuur te volgen. Dat is de 58-jarige schoonmaakster Khadija. Na een lange werkdag valt ze in slaap in de laatste metro. Dus als ze wakker schrikt op het eindstation, de nachtbus niet blijkt te rijden en ze geen geld heeft voor duurdere vervoermiddelen, zit er niets anders op dan te lopen naar huis. Midden in de nacht doorkruist Khadija zo half Brussel, van de verste buitenring langzaam terug de stad in.

In een reeks bijna sprookjesachtige vignetten toont Devos ons de gemoedelijke ontmoetingen die Khadija onderweg heeft. De andere nachtbrakers waar ze op stuit hebben vaak maar bar weinig te bieden, maar ze helpen haar hoe ze kunnen, en Khadija helpt hen op haar beurt ook vaak een handje – al is het maar met een luisterend oor en een bemoedigend woord.

Net als Khadija begeven deze mensen zich meestal niet voor hun lol op de nachtelijke straten – ze zijn er om te werken, zoals de cais­sière van wie Khadija een lift krijgt en de nachtwinkelier, of ze kunnen simpelweg nergens anders heen. En net als Khadija zijn het mensen die slechts zeer zelden in films geportretteerd worden. Devos zet deze figuren uit de marge voor de verandering eens centraal en baadt hen in liefdevol nachtlicht, gestuurd door Khadija’s vriendelijke en open blik op de wereld. Zo past er in een speeltijd van nog geen anderhalf uur meer menselijkheid, waardigheid en hoop dan in menige ­bingebare Netflixserie.

Niet dat Devos zijn ogen sluit voor de zelfkant van het Brusselse leven; integendeel. Maar van de dreiging die je misschien zou verwachten, is geen sprake. Zelfs als Khadija bij nacht en ontij stuit op haar tienerdochter (Nora Dari), die het huis uit is geslopen om wat rond te hangen met haar vrienden, volgt daar geen ruzie of drama op. En de hoopvolste beelden bewaart Devos tot het laatst, in een coda waarin die volgende generatie haar eigen tropische droom beleeft.

Ghost Tropic

Regie Bas Devos
Met Saadia Bentaïeb, Nora Dari
Te zien in Eye, Filmhallen, Het Ketelhuis, Rialto

Een verschil van dag en nacht

Ghost Tropic is de film zonder drama die Devos in eerste instantie met Hellhole had willen maken. “Ik wilde eigenlijk dat er niets gebeurde met die personages, maar gewoon kijken naar hoe zij dingen doen,” vertelde hij bij de première van de film in Berlijn. “Op die rust is bij Hellhole brutaal ingebroken, die sereniteit was weggeblazen.” 

Hij is hervonden in Ghost Tropic, dat in vrijwel alles een tegenpool is van Devos’ vorige. Hellhole speelde voornamelijk bij daglicht, terwijl Ghost Tropic zich afspeelt in één lange Brusselse nacht. Breedbeeld maakt plaats voor een bijna vierkant kader, messcherpe 35mm-beelden worden ingeruild voor korreliger 16mm-materiaal. De realiteit die in Hellhole uiterst concreet is, wordt in Ghost Tropic vervormd tot iets magisch-realistisch. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden