Plus

Gevangenis Monologen: Muziektheater voor gedetineerden

Stress, agressie, de onderlinge band en het vaderschap. Het zijn herkenbare onder­werpen in de muziektheatervoorstelling Gevangenis Monologen, die deze zomer in vijftien gevangenissen wordt gespeeld.

Bewaakster (Birgit Schuurman) wordt overweldigd door gedetineerde Wesley (Poal Cairo), hier tijdens de voorstelling in de gevangenis van Almere Beeld Dingena Mol

Drie eenpersoonsbedden staan in de sportzaal van de Penitentiaire Inrichting ­Almere. Ernaast staat een stoel met een handdoek ­erover, onder de bedden liggen blauwe slippers. Het is het decor van een cellencomplex. "Ik wou dat mijn cel zo groot was," grapt een van de gedetineerden in het publiek.

In een van de bedden ligt een man weggedoken onder een deken. Een bewaakster, gespeeld door actrice Birgit Schuurman, gekleed in een blauw tenue van de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI), stapt de cel in. "Ben je ziek?" vraagt ze. Geen antwoord. Harder: "Wesley, ben je ziek?"

Plotseling, met een ijzingwekkend agressieve kop, trekt de kaalgeschoren Wesley de bewaakster op bed en bijt haar venijnig in haar schouder. In de zaal, met zo'n zeventig 'echte' gedetineerden, wordt volop gegrijnsd.

Gemêleerd gezelschap
Acteur Poal Cairo, die de rol van Wesley speelt, zet de scène onverstoorbaar voort. Op rij twee zit gedetineerde René tussen zijn twee maatjes. "Als wij dat zouden doen, staan er direct zes man in je cel. Je gaat de iso in en wordt overgeplaatst," zegt hij.

In het bed ernaast ligt gedetineerde Gerard (Kenneth Herdigein). Hij staat langzaam op. "Ik ben onschuldig," zegt hij. "Ik ook!" schreeuwt een gedetineerde uit het publiek. "En ik ben niet van plan hier lang te blijven," gaat de acteur verder. De man: "Ik ook niet."

In de zaal zit een gemêleerd gezelschap. Vooraan hangt een jonge gedetineerde van ongeveer achttien in zijn stoel, enkele stoelen verder zit een man van pakweg vijftig. De gedetineerden in de zaal reageren spontaan als zij de situatie herkennen.

Er klinkt gegniffel bij de opmerking: "Ik heb een affiche van een lekker wijf dat tegen een Maserati leunt." Er volgt een lachsalvo als Gerard het heeft over zijn contact met een vrouw die graag brieven schrijft aan gevangenen. "Ik heb haar ontmoet tijdens bezoekuur. Never, no way, was ik op haar afgestapt. Dan moest ik wel dronken zijn."

Geweld en liefde
Gerard, zo vertelt hij, bouwt ter afleiding een kasteel in zijn hoofd en graaft tunnels. "In mijn diepste wezen ben ik een romanticus. Dat zei de rechter die mijn dossier heeft gelezen. Ik stel me voor hoe het is om met een meisje in de duinen of een park te zijn, of in een hotelkamer aan de Middellandse Zee."

Gevangenis Monologen van Herman Koch en Christine Otten is geschreven op basis van waargebeurde verhalen van (ex)gedetineerden. Het stuk gaat over voor gedetineerden herkenbare onderwerpen als vaderschap, geweld, liefde, schuld en vergeving. Otten was via een schrijfcursus voor (ex)gedetineerden in contact gekomen met Wesley, op wie het verhaal is gebaseerd.

De voorstelling, waarin muzikant Lorijn von Piekartz elektrisch gitaar speelt, werd vorig jaar al getoond in leegstaande gevangenissen in onder meer Amsterdam en Haarlem. Ex-gedetineerden en gevangenispersoneel waren zo ­geroerd dat dit jaar een theatertour voor gedetineerden plaatsvindt, in vijftien gevangenissen.

In Gevangenis Monologen helpen Wesley en Gerard, twee gedetineerde Molukkers, elkaar erdoorheen. "Vecht voor je meiden. Ze zijn je bloed," zegt Gerard als Wesleys celstraf van vier jaar erop zit. Of Gerard, die levenslang heeft, zijn zoon mist? "Missen wordt je vijand. Dat maakt je gek."

Bezoekregeling
Als het stuk ten einde is, staat de zaal als één man op. Er wordt hard geklapt. Dan verschijnt de 'echte' Wesley ten tonele. Hij groet een oude bekende in de zaal. "Ik ging iso in, iso uit. Ik kon die lange gevangenisstraf niet accepteren. ­Gerard heeft me getemd," vertelt Wesley aan het publiek.

Er kan nog even worden nagepraat. De zaal vuurt meteen drie vragen op hem af: "Hoe gaat het met je? Zit je nog vast? Zie je je dochters nog?" Wesley: "Ik schrijf mijn dochters een keer per maand. Ik gooide mijn eigen glazen in. Maar een moeder mag alles, een vader niks. Nu, na deze voorstelling, wil Jeugdzorg wel een ­bezoekregeling met mijn dochters treffen."

"Chill, man!" roept iemand. Hij loopt op Wes­ley af en schudt hem de hand.
Gedetineerde René (47) - ramkraker, zevenenhalf jaar cel en tbs - en zijn maatje Danny (33) - tien jaar en tbs voor vrijheidsberoving - gaan weer terug naar hun 'appartement'.

Ze herkennen veel. "De onderlinge band, de stress, het respect naar elkaar, het in de knoop zitten en de dingen die buiten spelen. Ik hing aan hun lippen," zegt Danny. "Je hebt ook het gevoel dat je effe niet vast zit. Dat je er even uit bent."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden