‘Geen fucking geposeer’

Gogol Bordello maakt gipsypunk, mét grote trom. Frontman Eugene Hütz: ‘Rock-’n’-roll is gecorrumpeerde rotzooi.’..

Pablo Cabenda

‘Ze maken gemarkete wereldmuziek, man. Balkan Beat Box? Balkanmuziek? Fucking muziek voor yuppies zal je bedoelen.’

De snor, die elke huzaar jaloers zou maken, kan elk moment gaan trillen. Je verwacht dat zanger Eugene Hütz een flinke rochel losschraapt om vervolgens de fluim van minachting met een ferme straal richting cd-bak Oost-Europeana te richten.

Maar hij herneemt zich. ‘De kracht komt niet uit de locatie van de muziek, maar uit hoe je het speelt. Wij hebben niets met Balkan Beat Box. Oekraïne hoort niet eens bij de Balkan.’

Tot zover de overeenkomsten tussen Hütz’ Gogol Bordello, de hipste hybride band uit New York, en een golf van trendy bandjes en artiesten uit Oost-Europa die steeds vaker succes vinden in het Westen. Een daarvan is Balkan Beat Box.

Misschien heeft de heftige reactie van Hütz te maken met het feit dat twee bandleden, geen van beiden uit de Balkan afkomstig, destijds uit Gogol Bordello zijn gestapt om Balkan Beat Box op te richten?

‘Het is te persoonlijk. Ik wil er niet meer over praten.’

Nou, misschien even dit nog. ‘Ík heb een echte zigeunerachtergrond, man. Onze muziek is gevormd door het levenspad dat we hebben bewandeld. Dit is een artistieke hybride, geen wereldmuziek. Voor mensen in Oost-Europa klinken we nog meer fucked up dan voor westerse oren. Wij zijn authentiek.’

En authentiek klinkt het. Niet alleen op het podium, waar de gipsypunk met accordeon, viool en grote trom de oren wast van het publiek, ook als Hütz in de toerbus bij de Melkweg zijn ideeën uiteenzet. Als de frontman van Gogol Bordello ‘Balkan’ zegt, hoor je ‘Balllkan’: Een Russische baddy uit een jarentachtig-Bondfilm met de de dikste ‘L’ aan deze kant van de Wolga, een snor als een familie-erfstuk en het adjectief ‘fucking’ als een universeel handvat voor zaken die met kracht op tafel dienen te worden gesmeten.

Dat zijn er nogal wat bij Hütz. De status quo van rockmuziek laat namelijk nogal te wensen over: ‘fucking geposeer met gitaren’ dat maar één doel nastreeft ‘het ‘creëren van fucking commercie’ met als uiteindelijk gevolg ‘fucking gecorrumpeerde rotzooi’.

Nu is er Gogol Bordello. Muzikale radicalinskis die de snelle rauwe energie van punk combineren met zigeunermuziek. Het was een lange weg die zijn oorsprong vond in het Kiev van de Koude Oorlog.

‘Mijn vader was slager en parttime muzikant en ruilde wel eens vlees voor cassettes met Amerikaanse bands: rock, funk van alles. Ik was waarschijnlijk de enige in Oekraïne die naar een funkband als Parliament luisterde.’ Hij vond het fantastisch.

Dat was een eerste ingrediënt voor een muziekcarrière. De zigeunerroots van moeders kant vormden daarmee een licht ontvlambaar mengsel dat uiteindelijk werd aangestoken door de nucleaire ramp in Tsjernobyl.

Hütz’ vader had zelf een geigerteller op de kop getikt want de berichtgeving over de ramp op de Russische Radio was niet te vertrouwen. Het gezin vluchtte de Karpaten in, naar de familie van Hütz’ moeder. Van daaruit deden ze een reeks vluchtelingenkampen in heel Europa aan om uiteindelijk in 1998 in de Verenigde Staten te belanden. Baantjes her en der waren alleen pitstops op de weg naar het glorieuze einddoel: autoramen lappen op Italiaanse kruisingen, druiven plukken in Vermont om uiteindelijk muziek te maken in New York.

Hütz: ‘Muziek heeft me in die periode overal doorheen geholpen. Ik wilde uiteindelijk koste wat kost naar New York. De beste muzikanten waren daar. Ik wilde en wil nog steeds muziek maken die voortkomt uit een bepaalde persoonlijke ervaring en die ook trouw is aan die ervaring. Muziek die in eerste instantie voor jezelf is en hopelijk wat cultureel bewustzijn bij mensen aanwakkert zonder in platte commercie te vervallen.’

Antiglobalisten hebben Gogol Bordello net als Manu Chao destijds in hun hart gesloten. En de Bulgaarse Club Mehanata in New York, waar de zanger tot voor kort als dj draaide, kreeg het stempel ‘ultracool’ van een hip gemêleerd downtown Newyorks publiek.

Hoe het komt dat Oost-Europese muziek nu opeens zo’n succes is geworden? (Nog geen nanoseconde denkpauze): ‘Omdat we met Gogol Bordello de idioot gemarginaliseerde opvattingen over hoe muziek hoort te klinken, overstijgen.’ Vooruit, de films van Emir Kusturica, die als een vehikel voor de Oost-Europese cultuur dienden, hebben daarbij pionierswerk verricht. ‘Bands als Fanfare Ciocarlia, Radio Bemba van Manu Chao: het zijn allemaal grote groepen, legers bijna. Mensen hebben volgens mij na de uitgekauwde clichés van vier mannen in een rockband behoefte aan dat authentieke gemeenschappelijke gevoel dat zo’n grote band oproept.’

En alsof het muzikale succes nog niet genoeg is heeft Hütz al een eerste filmrol op zijn naam staan. In de verfilming van Jonathan Safran Foers roman Everything Is Illuminated speelt hij een personage dat wel heel dicht bij hem ligt: de Oekraïnse gids Alex die een charmant naïeve fascinatie heeft opgevat voor Amerikaans popcultuur.

Zelfs Hütz’ vader die een spuughekel heeft aan punk, vindt zijn band nu best oké. Maar als er iets is dat hij heeft geleerd in jaren groeien tegen de klippen op, dan is het wel te relativeren ‘Als je voor je geld gebroken glas in je reet steekt maar je haalt daarmee wel de voorpagina van The New York Times, zijn je ouders ook trots.’

Kritiek ketst net zo makkelijk op de zanger af. Journalisten die hem ervan beschuldigen dat hij uit imago-overwegingen zijn culturele eigenaardigheden overdrijft? ‘Ach man, als ik mijn grootmoeder op het podium zou uitnodigen om mensen hun toekomst te voorspellen; dán zou het pas overdrijven zijn.’ Wat moet hij verder met zulke beschuldigingen?

Misschien dit: ‘Mijn favoriete componist Bela Bartok heeft gezegd. ‘Vind het, voel het, leef het, geef het.’ Hij kijkt je aan boven een snor die niemand uit wat voor marketingoverwegingen dan ook zou willen dragen. ‘Dat is het, verder niets, ook geen imago.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden