Plus Achtergrond

Gebruiksvoorwaarden gewijzigd - accepteer en schrik

Het aanpassen van de gebruiksvoorwaarden door YouTube of Facebook heeft enorme maatschappelijke impact. Het illustreert de afhankelijkheid van de platforms. Gevaarlijk, waarschuwen specialisten.

Beeld ALASTAIR PIKE/AFP

Twee nieuwtjes uit techland veroorzaakten de afgelopen maand een schokgolf. YouTube herschreef de eigen voorwaarden en Twitter kondigde aan politieke advertenties te weren. Kleine koerswijzigingen van twee bedrijven met grote impact voor miljoenen. 

Andermaal bleek hoe groot de afhankelijkheid is van de grillen van techbedrijven. Als Mark Zuckerberg niest, raakt het internet verkouden.

Menig amateurvlogger sloeg deze week de schrik om het hart toen YouTube de servicevoorwaarden aanpaste. Accounts zonder voldoende inkomsten zouden per 10 december door YouTube gesloten mogen worden. 

Met name bij YouTubers met een bescheiden aantal abonnees sloeg de stress toe: zouden zij als onrendabelen van het platform worden gegooid? Uiteindelijk gaf YouTube op Twitter uitleg: het doel is inactieve accounts te kunnen sluiten. Geen paniek.

Hoepels

Veel YouTubers die voor hun inkomsten afhankelijk zijn van het platform hebben sowieso al het gevoel dat ze voortdurend door de hoepels moeten springen die het bedrijf ophoudt. Waar voor 2016 video’s kort moesten zijn om door het algoritme bovenaan geplaatst te worden, schakelde YouTube zonder enige aankondiging over op een ander beleid: opeens kregen lange video’s de voorkeur. Zo kon YouTube concurreren met televisie en meer advertenties verkopen.

Veel YouTubers zagen hun clicks, en daarmee hun inkomen, van de ene op de andere dag kelderen door een besluit, genomen in de boardroom van een tamelijk anoniem techbedrijf.

Ook Facebook nam meermaals een U-bocht: begonnen als een sociaal netwerk voor vrienden en familie kregen bedrijven en nieuws­media steeds meer de overhand, tot Zuckerberg cum suis vorig jaar besloten ‘zinvolle interactie’ en lokaal nieuws weer voorrang te geven. Grote uitgevers, die voor de bereikcijfers van hun websites vol hadden ingezet op Facebook, zaten plots met de handen in het haar.

Komende week wordt duidelijk wat Twitter gaat doen met politieke advertenties. Vorige maand maakte directeur Jack Dorsey bekend dat alle advertenties van politieke aard geweerd zouden worden. Later werd dat genuanceerd: ingekochte tweets mogen wel aandacht vragen voor specifieke issues, zoals klimaatverandering, of om mensen aan te moedigen te gaan stemmen. En zo kan een besluit van een techbedrijf grote invloed hebben op verkiezingen in alle uithoeken van de wereld.

Monolithisch gezicht

Stichting Bits of Freedom, die opkomt voor digitale rechten, waarschuwt al langer voor de te grote afhankelijkheid van bedrijven als Facebook en Twitter. Beleidsadviseur Rejo Zenger laakt het ‘monolithische gezicht’ van online communicatie, waar meer dan een kwart van de wereldbevolking van afhankelijk is. 

“Het werkelijke probleem is dat ons ecosysteem voor online communicatie wordt gedomineerd door twee, misschien drie, partijen,” betoogt hij. “Door hun dominantie hebben deze bedrijven te veel invloed op het publieke debat.” Zenger hoopt dat er meerdere platforms ontstaan, zodat de macht en de afhankelijkheid van de techreuzen afneemt.

José van Dijck, hoogleraar media en digitale samenleving aan de Universiteit Utrecht, sprak eind vorig jaar in de Den Uyl-lezing over ‘publieke waarden in de onlinewereld’. 

Om tegenwicht te bieden aan de Amerikaanse techbedrijven zouden Europese politici en beleidsmakers het heft steviger in eigen hand moeten nemen. Van Dijck opperde dat overheden non-profit organisaties kunnen stimuleren om eigen platforms te ontwikkelen” “Iedereen is verantwoordelijk voor de platformsamenleving: bedrijven, overheid, burgers.”

Zover is het nog lang niet: voorlopig blijft een handjevol Amerikaanse bedrijven bepalen hoe in een groot deel van de wereld informatie wordt gedeeld. Gebruikers hebben iedere wijziging in de voorwaarden te slikken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden