Interview

Galerist over Andeweg: ‘Misschien had ik doortastender moeten doorvragen’

De onthullingen over kunstenaar Juliaan Andeweg hebben de kunstwereld geschokt. Galerist Martin van Zomeren en musea nemen afstand van de van verkrachting en geweld beschuldigde kunstenaar.

Werk van Juliaan Andeweg op de expositie Art Game Danny Vapid, in 2016 bij Martin van Zomeren.Beeld Het Parool

Martin van Zomeren zit er verslagen bij, zaterdagmiddag in zijn galerie in de Hazenstraat. Hij vindt het afschuwelijk, zegt hij. In de eerste plaats voor de vrouwen die het slachtoffer zijn geworden van kunstenaar Juliaan Andeweg. Maar de manier waarop hij medeplichtig wordt gemaakt, vindt hij óók verschrikkelijk. En het feit dat hij eigenlijk niet kan reageren, omdat het dan zou kunnen lijken alsof hij iets wil afdoen aan wat er wordt beweerd over ‘zijn’ kunstenaar Juliaan Andeweg. Want dat wil hij pertinent niet.

Het liefst wil hij het laten bij het persbericht, waarop hij al zit te broeden vanaf het moment dat hij het NRC-artikel gemaild kreeg, om drie uur vrijdagnacht. Hij drukt op ‘print’ en overhandigt een paar tellen later het A4’tje.

‘Ik ben enorm geshockeerd door het gruwelijke verhaal over de seksuele agressie van Juliaan Andeweg zoals vanmorgen verscheen in NRC Handelsblad. Ten eerste wil ik duidelijk zijn over het feit dat ik tegen elke vorm van seksueel geweld ben. Ik leef mee met slachtoffers van Andeweg en hoop dat ze gerechtigheid vinden. Ik wist dat Andeweg een onaangepaste en lastige kunstenaar is, maar dat hij kennelijk tot dit soort wandaden in staat zou kunnen zijn heb ik nooit vermoed. De keren dat ik geconfronteerd ben met geruchten over het wangedrag van Andeweg, heeft hij dat telkens op overtuigende wijze ontkend. Misschien ben ik naïef geweest om dit niet verder te onderzoeken. Helaas kan ik dit niet meer terugdraaien. Ik heb vooraf geen inzage gehad in de inhoud van het artikel. Had ik dat wel gehad, dan had ik me nog resoluter gedistantieerd van deze kunstenaar. Ik heb elke vorm van samenwerking met Juliaan Andeweg inmiddels verbroken.’

Eerder vanmiddag was ik bij een aantal andere galeries; op meer dan één plek hoorde ik verhalen, onder anderen van oud-studenten van de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten, dat er al heel lang verhalen over de ronde deden. En niet alleen dat Andeweg een ‘lijpe gast’, ‘een ongeleid projectiel’ en ‘onberekenbaar’ is, maar óók dat hij vrouwen lastigviel.

“Er is een verschil tussen iemand die zich onaangepast gedraagt en iemand die zijn seksuele agressie botviert op vrouwen. Een enorm verschil. En nogmaals, dat laatste wist ik niet.”

Had u het moeten weten?

“Ik heb drie keer doorgevraagd, maar misschien had ik nóg vaker en doortastender moeten doorvragen. Ik heb ook mensen om hem heen bevraagd; klopt het? Maar mensen die hem goed kennen, zeiden: ‘Nee, dat kan toch helemaal niet’.”

In het NRC-artikel staat dat u op de kunstbeurs Art Cologne gevraagd bent hoe het is ‘om met zo’n klootzak als Julian samen te werken’. ‘Ik ben zijn vader niet. Ik vind zijn werk goed en het verkoopt. Bovendien is hij geloof ik in therapie,’ zou u hebben geantwoord.

“Dat schijn ik tegen iemand gezegd te hebben, maar ik kan me dat niet herinneren. Kijk, ik bén zijn vader niet, ik ben niet verantwoordelijk voor zijn daden, maar ik heb hem meermaals toegesproken als hij het weer eens te dol had gemaakt in een café: doe effe normaal, man, gedraag je eens professioneel, want dat schaadt je profiel en wij zijn hier heel serieus met kunst bezig. Maar Juliaan is een heftige jongen en hij provoceert graag – dat wist ik wel. Maar nogmaals: ik wist niet dat hij zo vreselijk seksueel agressief is geweest.”

U hebt de samenwerking met Andeweg inmiddels beëindigd.

“Ik kan niet voor hem in de bres springen, daar is het te heftig voor. Toen ik van het onderzoek hoorde, heb ik hem direct on hold gezet en nu heb ik hem eruit gegooid. Er zijn mensen die het tegendeel beweren, maar hij staat al anderhalve week niet meer op mijn site.”

Hebt u nog getwijfeld om de kip met de gouden eieren te slachten?

“Geen moment. Hij was niet de kip met de gouden eieren en dat doet er ook helemaal niet toe. Toen ik hoorde van zijn wandaden wist ik direct dat ik niet langer met hem wilde werken.”

U had eerder dit jaar nog een speciale coronatentoonstelling met multiples van Andeweg.

“Ook dat zit anders: toen corona begon, heb ik met verschillende kunstenaars uit mijn galerie korte, kleinschalige presentaties georganiseerd in de voorruimte van de galerie, ook met Andeweg. Nogmaals, ik was toen nog niet op de hoogte van zijn afschuwelijke gedrag, anders had hij er natuurlijk niet bij gezeten.”

En nu?

Ik word gestalkt op sociale media en krijg akelige anonieme telefoontjes. Ik zet mijn telefoon maar even uit.”

Juist op dat moment gaat zijn telefoon. “Ik bel je over vijf minuten terug, Katja,” zegt Van Zomeren. Dezelfde avond maakt kunstenares Katja Mater, die op dit moment een succesvolle tentoonstelling heeft lopen bij Van Zomeren, op haar Facebookpagina bekend dat zij bij hem weggaat. “Met pijn in mijn hart heb ik besloten de samenwerking te stoppen (...) Ik heb altijd een goede werkrelatie met Martin gehad, maar mijn huidige expositie zal de laatste zijn in deze galerie. (…) Dit druist in tegen alles waar ik voor sta als kunstenaar, als feministe en als queer persoon. Ik kan geen galerie steunen die toxic masculinity faciliteert.” 

Andeweg wordt in dit stuk met naam en toenaam genoemd, omdat dat in het uitvoerige artikel van NRC Handelsblad en in diverse persberichten van openbare instellingen ook al is gebeurd.

Juliaan (Julian) Andeweg (Den Haag 1986) behaalde in 2012 zijn bachelordiploma aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag en werd in 2015 als artist-in-residence toegelaten tot de Rijksakademie. In 2018 was hij genomineerd voor de Koninklijke Prijs voor Vrije Schilderkunst. Onder meer De Nederlandsche Bank, ABN Amro, het Leids Universitair Medisch Centrum en het Bonnefantenmuseum hebben werk van Andeweg in hun collectie.

Reacties

NRC Handelsblad meldde zaterdag in een uitvoerig artikel dat de Nederlandse schilder Juliaan Andeweg al jaren wordt beschuldigd van gewelddadig en seksueel grensoverschrijdend gedrag. Uit een drie maanden durend onderzoek, waarin de krant met zo’n tachtig betrokkenen sprak en tal van documenten en getuigenverklaringen verzamelde, zou blijken dat kunstinstellingen, galeriehouders en onderwijsinstellingen herhaaldelijk zijn gewaarschuwd voor Andewegs misdragingen.

De Koninklijke Academie voor Beeldende Kunst (KABK) in Den Haag, waar Andeweg van 2008 tot 2012 studeerde, laat weten ‘enorm geschrokken’ te zijn, maar erkent dat er in de periode dat Andeweg aan de instelling studeerde ‘meldingen zijn geweest van allerlei vervelend gedrag (vernielingen, ordeverstoring) en daar is door de academie op geacteerd, met gesprekken, waarschuwingen en een tijdelijke schorsing met gebiedsverbod tijdens de studie. Er waren geen meldingen of formele klachten op het gebied van seksueel overschrijdend gedrag. Na een geweldsincident eind 2013 is een gebiedsverbod opgelegd, dat wordt gehandhaafd.’ (…) De onveilige sfeer die wordt geschetst in de periode 2008-2012 staat mijlenver af van de veilige leeromgeving die (hoofd)docenten, staf en directie op de KABK nastreven’. 

De Rijksakademie van Beeldende Kunsten laat weten ‘extreem ge­cho­queerd’ te zijn en gaat onderzoeken of er in de jaren 2015-2016 – de jaren dat Andeweg er resideerde – incidenten van seksueel geweld en ander grensoverschrijdend gedrag hebben plaatsgevonden.

Museum Bonnefanten in Maastricht is ‘hevig geschrokken’ van de berichtgeving over het gewelddadige grensoverschrijdende gedrag van Juliaan Andeweg, ‘een kunstenaar die drie jaar geleden deelnam aan een groepstentoonstelling in ons museum en van wie het museum een werk heeft aangekocht’. “Wij hebben nooit weet gehad van de in het artikel genoemde feiten en distantiëren ons nadrukkelijk van dergelijk gedrag.”

Centrum voor beeldende kunst en architectuur Stroom Den Haag, waar Andeweg in 2014 en 2017 heeft geëxposeerd, is eveneens ‘geschokt’. “Op basis van inhoudelijke argumenten heeft Stroom besloten de beschuldigde kunstenaar expositieruimte te bieden. Met de kennis van nu betreurt Stroom dit zeer. (…) Met de in het artikel genoemde kunstenaar heeft Stroom sinds 2017 geen samenwerking meer gehad. Uiteraard zal die samenwerking er ook nooit meer komen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden