Plus

Friso Endt (1923-2016): Boegbeeld voor onafhankelijke journalistiek

Journalist Friso Endt is op 93-jarige leeftijd overleden. In zijn Parooltijd speelde hij onder andere een belangrijke rol in de affaires rond Greet Hofmans en Lockheed.

Friso Endt, 2004. Beeld Hollandse Hoogte

'En dan gebeurt het. Een kleine, verward kijkende man komt uit een zijdeur, hij is geboeid en wordt geflankeerd door twee rechercheurs van de Dallas Police Force: Lee Harvey Oswald. Dan duikt opeens Ruby naar voren, pistool in zijn hand. Er klinkt een doffe klap. Oswalds gezicht vertrekt in pijn, hij valt neer. Het is duidelijk, hij is stervende."

Journalist Friso Endt zag met eigen ogen hoe Jack Ruby op 24 november 1963 de moordenaar van president Kennedy neerschoot. Endt werkte destijds voor Het Parool en was toen hij hoorde van de moord op Kennedy direct naar Amerika vertrokken. Zijn paspoort had hij altijd op zak, hij was veel in het buitenland, en hij had een visum omdat hij voor Amerikaanse nieuwsmedia werkte.

Jan van Groesen, bestuursvoorzitter van Stichting Media-Ombudsman Nederland, werkte lang met Endt samen, onder andere bij Nieuwspoort. "Hij was een boegbeeld voor onafhankelijke journalistiek, stelde kritische vragen en wist distantie aan te houden. Hij was vooral bekwaam in de onthullingsjournalistiek."

Greet Hofmans-affaire
De lange journalistieke carrière van Endt kent vele hoogtepunten waarin het koningshuis een rol speelt; zoals de ontknoping van de Greet Hofmans-affaire in 1956 en de Lockheed-affaire in 1976. Met Prins Bernhard bouwde Endt een persoonlijke band op die begon toen hij in opdracht van Het Parool in de zomer van 1946 over het hek van paleis Soestdijk klom.

Door die 'kwajongensstreek' lukte het hem Churchill te interviewen die daar op bezoek was, en werd hij daardoor jaren later nog herkend door Bernhard. Endt kwam erachter dat er een geheime ontmoeting was geweest van Hofmansgetrouwen die hadden gesproken over een complot tegen de koningin. Het stuk dat hij daarover publiceerde kwam het Bernhardkamp goed uit. Daarna kon Endt de prins altijd bellen. Al liep die relatie uiteindelijk niet goed af.

Van Groesen: "Hij kon smakelijk vertellen over die keer dat hij Bernhard tegenkwam in het Belvédère Hotel Davos en hem zo als eerste in verband kon brengen met de smeergeldaffaire." In Endts eigen woorden: "In 1976, toen ik voor Newsweek werkte, heb ik hem in Davos als Nederlandse contactman bij Lockheed ontmaskerd. Dat sloeg in Amerika in als een bom. Mensen als Kissinger en Rockefeller wilden niets meer met Bernhard te maken hebben. En hij niets meer met mij."

Illegale Parool
Endt stond in 1944 als 21-jarige jongen aan de stencilmachine van het illegale Parool en werkte daarna tot 1972 als redacteur voor de krant. Van 1972 tot 1982 werkte hij voor NRC en daarnaast onder ander voor Time Life en Newsweek. Ook publiceerde hij een nieuwsbrief waarmee hij op zijn tachtigste nog een scoop had - alweer over Prins Bernhard. Het nieuws was dat de prins Forbes Magazine had gebeld met de mededeling dat het Huis van Oranje helemaal niet zo vermogend was als het magazine beweerde.

Endt was betrokken bij Nieuwspoort, waarvan een jaar als voorzitter. Hij maakte deel uit van de Poorters Eerste Periode-club voor oud-journalisten en -voorlichters die elke maand bij elkaar kwamen, vertelt medelid Patricia Moolenbel-Dijkstra. "Friso was altijd aanwezig en altijd scherp. Hij was een zeer markante persoonlijkheid die zijn mening niet onder stoelen of banken stak. En hij hield alles bij. Zijn negentigste verjaardag hebben we nog samen gevierd. Hij werd broos maar bleef levenslustig."

De laatste jaren van zijn leven woonde Endt in een verpleegtehuis en ging hij fysiek en geestelijk achteruit. Van Groesen bezocht hem er weleens. "Hij was op, maar zodra hij over journalistiek sprak, leefde hij weer op." Friso Endt werd 93 en overleed op 7 oktober.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden