PlusBoeken

Frank Westerman reikt naar het onbereikbare

De sterrenwacht in het Drentse Westerbork, waarmee het universum wordt afgeluisterd.  Beeld Getty Images/iStockphoto
De sterrenwacht in het Drentse Westerbork, waarmee het universum wordt afgeluisterd.Beeld Getty Images/iStockphoto

‘Wij treden uit ons zonnestelsel in het universum, louter op zoek naar vrede en vriendschap.’ Het zijn plechtige openingswoorden op de twee gouden langspeelplaten aan boord van Voyager 1 en 2, die negen jaar geleden ons zonnestelsel hebben verlaten. Opnames die buitenaardse levens­vormen met de bijgeleverde naald kunnen ontsluiten, mits ze sonde én plaat heelhuids weten te onderscheppen. Er staan ook vogelgeluiden en zingende walvissen op en muziek, van Bach tot Senegalese percussie. ‘Een zelfportret van hoe we onszelf graag zien,’ concludeert Frank Westerman in De kosmische komedie, ‘als deugdzame creaturen.’

Begin vorig jaar stond Westerman op het punt een ‘zero gravity’-vlucht te boeken in Rusland. Voor 4900 euro all-in zou hij opstijgen tot een hoogte van negen kilometer, om daarna twintig seconden vrij door het vrachtruim te kunnen zweven. Het gedroomde slotstuk van zijn ­duizelingwekkende boek over het reiken naar de sterren. Het kwam er niet van, de corona-epidemie besliste anders.

Ook was hij niet meer welkom in Turijn, voor het aanschouwen van het Europese ruimteschip ExoMars 2. In het coronajaar moest hij het doen met excursies naar het Planetarium van Eise Eisinga in Franeker, de in Noordwijk tentoongestelde Sojoezcapsule van André ­Kuipers en de twee zenuwcentra in Westerbork: het voormalige kamp en de huidige sterrenwacht. ‘De eerste stuurde zonder omwegen de hellegang aan, de tweede zoekt de hemel af op tekens en betekenissen.’ Met De goddelijke komedie van Dante als voorbeeld gaat Westerman op zoek naar de as tussen hemel en hel.

Ruimtewedloop

Uitgerekend een mijnwerkerszoon zweefde op 18 maart 1965 als eerste door het heelal. Kosmonaut Aleksej Leonov was slechts met een navelstreng verbonden aan de Voschod 2. ‘De deur naar de kosmos is opengezet,’ jubelde het Kremlin. Het binnendringen van de ruimte door de mens oversteeg de ruimtewedloop tussen Amerikanen en Russen, voor even. Ruimtevaart is geboren uit rivaliteit, concludeert Westerman. ‘De astronoom laat zich drijven door verwondering, de astronaut door verlangen. De een is een denker, de ander een doener.’

Het reiken naar het onbereikbare, het intrigeert Westerman mateloos. Wat denken we straks te vinden in het maanhotel of de kolonie op Mars, dat we op aarde niet hebben? Een nieuw begin wellicht, zonder de schaduwen van het verleden. Maar na de groentekassen zullen er vroeg of laat grenspalen, hekken en wachttorens verrijzen, vreest hij.

In Westerbork worden om de vijf jaar alle 102.000 namen voorgelezen van de Joodse kampbewoners, die vanaf de Himmelfahrtallee zijn weggevoerd. De plechtigheid werd afgelopen jaar verschoven naar een uithoek van het voormalige kampterrein, op verzoek van de astronomen. Het oplezen van de namen kon het afluisteren van het universum verstoren.

Vredesboodschap

‘Vergaat het mensdom, dan zijn de Voyagers onze laatste getuigen,’ sombert Westerman. Met aan boord die gouden dubbelelpee vol blije geluiden, zonder sporen van onze demonische kant. Vandaar zijn pleidooi om de Westerborklijst, versleuteld tot een compact informatie­bestand, met de snelheid van het licht de ­interstellaire ruimte in te stralen. En die ­vredesboodschap waarmee The Sounds of ­Planet Earth begint? Die is ingesproken door Kurt Waldheim, destijds secretaris-generaal van de Verenigde Naties. En in zijn vorige leven als nazi-officier betrokken bij het wegvoeren van 40.000 joden uit het Griekse Thessaloniki. Hemel en hel, ze zijn voor eeuwig verbonden.

De Kosmische komedie. Beeld
De Kosmische komedie.

Non-fictie

Frank ­Westerman
De Kosmische komedie
Querido Fosfor, €22,99
284 blz.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden