Plus

Frank Lammers speelt Karl Marx: 'Het is nu ieder voor zich'

Het Zuidelijk Toneel laat Karl Marx herleven, de grondlegger van het socialisme die 200 jaar geleden werd geboren. Frank Lammers speelt hem: 'De wereld is steeds amoreler, er is onwil om te delen.'

Frank Lammers: 'We zijn elkaar kwijt en kopen iPhones en sneakers om indruk te maken op mensen die we niet eens leuk vinden.' Beeld Dolph Cantrijn

'Wat krijgen we nou weer?" zegt Frank Lammers (45), met ­gespeelde zeurstem, als de fotograaf vraagt of hij met een witte baard à la Karl Marx (1818-1883) op de foto wil. "Ik heb geen baard!"

Zo gepiept met scheerschuim, zegt de fotograaf. "Ik wil helemaal geen... Nou vooruit dan." De acteur komt net uit een bespreking met de Vlaamse filosoof en regisseur Stefaan Van Brabandt.

In zijn kontzak de dikke lap tekst van zijn monoloog Marx, die Lammers voor Het Zuidelijk Toneel gaat spelen. De première is vandaag in Eindhoven, tot eind maart is de voorstelling in zalen in Nederland en België te zien. Marx is na Socrates door Bruno Vanden Broecke - die 30.000 bezoekers trok - het tweede deel uit een filosofenreeks.

Heeft u er zin in?
"Het was doorpezen, alleen op mijn kamertje. Dan is acteren even een heel eenzaam beroep. Om het publiek vast voor te zijn dat straks gaat zeggen 'o wat knap dat ie dat helemaal uit z'n hoofd heeft geleerd!': ja, dat is heel knap, maar godnondeju, wat een kutwerk! Bij film is dat veel makkelijker, dan neem je steeds twee minuten op."

"Een monoloog is ook spannend: je kunt niet gered worden. Mijn laatste monoloog is alweer jaren geleden, bij het Noord Nederlands Toneel, maar daar zat ook muziek bij. Dit verhaal van Stefaan is erg mooi om te brengen, dáár heb ik veel zin in. En ik heb ook wel weer een keer zin in theater."

Ironisch dat uitgerekend de man die we allemaal van de reclame kennen antikapitalist Marx speelt?
"Ach... Het een sluit het ander niet uit. Marx zegt in deze voorstelling dat het er niet om gaat dat je geen bezit mag hebben, of in mijn geval een commerciële activiteit ontplooit, maar het gaat over een goed mens zijn, rechtvaardigheid. En over delen, al hoef je echt niet álles weg te geven."

"Mensen denken: die Lammers verdient sloten geld met zijn reclamefilms, maar dat valt tegen. Als zelfstandige moet ik ergens een pensioen vandaan halen. Bovendien vind ik het echt leuk om die filmpjes te maken en te zien."

De hoofdrol in Marx kwam in Nederland bij u terecht, in Vlaanderen bij Johan Heldenbergh. Waarom twee acteurs?
"Dat is vooral - daar gaan we weer - een commerciële keuze. In België zullen ze zeggen 'Frank wie?', terwijl Johan er een heel bekende acteur is, veel daar is ook al uitverkocht."

Wat is er anno 2018 zo boeiend aan Karl Marx?
"We leven in een steeds amoreler wordende wereld. Er is een onwil om te delen. We zijn tegen asielzoekers omdat we bang zijn iets kwijt te raken. De pestkoppen worden president. Shell verziekt Nigeria. Multinationals ontduiken massaal belasting."

"Steeds meer macht komt in handen van een clubje Dagobert Ducks. Alles draait om geld verdienen. Je ziet het ook in theaterland. Ik heb bij Stage Entertainment gewerkt. Ook daar wordt niet goed voor de mensen gezorgd, maar alleen aan winst gedacht."

"Oh ja, over Marx, vroeg je... Nou, met zijn ideeën kun je de wereld iets mooier maken. Het is nu ieder voor zich. We vinden onze koopkracht belangrijker dan menselijke contacten. We zijn elkaar kwijt en kopen - verblind door hebberigheid - iPhones en sneakers om indruk te maken op mensen die we niet eens leuk vinden."

"Deze tekst pleit ervoor dat we weer op zoek gaan naar elkaar en gaan delen: de essentie van het communisme of socialisme. Maar haal het 'isme' er vanaf, dat heeft voor veel ellende gezorgd. Uit Marx' naam zijn miljoenen mensen vermoord."

"Zijn boeken zijn misbruikt, zoals ook met de Bijbel en Koran gebeurt. Marx gaat ook over zijn leven vol mislukkingen, armoede en ziekte. Hij werd uitgespuwd, want te opruiend. De sociaaldemocratie die hij in de 19de eeuw predikte was staatsgevaarlijk, de omstandigheden waaronder hij Das Kapital en het Communistisch Manifest schreef waren abominabel."

We moeten de barricades op als het aan Marx ligt. Wanneer liep u voor het laatst met een brandende fakkel door de straat?
"Toen mijn geboortedorp Mierlo bij Helmond gevoegd dreigde te worden. Puur voor het geld. Niemand gaat in Nederland nog echt de barricades op. Ik ook niet. We hebben het te goed."

Heeft u iets van een politicus in u?
"Ik was ooit het enige lid en tevens de voorzitter en penningmeester van de leerlingenraad. Maar ik ben volstrekt ongeschikt voor de politiek, in tegenstelling tot mijn vader, die wethouder was. Van hem zou ik geleerd moeten hebben dat je te maken hebt met meerdere kampen en dat je er samen uit moet komen."

"Maar nee, ik ben meteen boos, nee, woedend. Die politici hebben we al genoeg. Mensen als Diederik Samsom hebben we nodig, die ging echt voor een rechtvaardiger samenleving en weigerde om zijn partij en positie als een tube tandpasta aan de man te brengen. Maar die wordt afgeserveerd."

Heeft u verder nog iets omhanden?
"Ik ben begonnen met de opnames van de thrillerserie Grenslanders voor AvroTros en België Eén. De opnames van de Netflixserie Under­cover hebben we net afgerond. Hierin speel ik een Brabantse maffiabaas die ook iets te hebberig werd."

Marx is t/m 27/3 op tournee. 21-22/3 in Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden