PlusAchtergrond

Francine Oomen maakt graphic novel over seksueel misbruik en hoe dat generaties lang doorwerkt

Francine Oomen. Beeld Carilijne Pieters
Francine Oomen.Beeld Carilijne Pieters

Schrijfster en illustrator Francine Oomen (61) is het bekendst van haar Hoe overleef ik-jeugdboekenserie. Nu komt ze met de graphic novel Hoe overleven we? waarin ze de confrontatie aangaat met haar eigen demonen.

Marjolijn De Cocq

Een op de vier meisjes en een op de zes jongens worden voor hun achttiende seksueel misbruikt. Vijfennegentig tot achtennegentig procent van de daders is een man. In werkelijkheid zijn het er veel meer, want dit zijn enkel de aangiftes. Ooms en broers zijn in de meeste gevallen de daders, gevolgd door vaders en stiefvaders. In veel gevallen zijn moeders op de hoogte, maar grijpen ze niet in uit angst en schaamte. Het merendeel van de slachtoffers zwijgt een leven lang. En draagt de gevolgen over aan de volgende generatie en/of aan anderen.

Echt een waardeloos geval

De naakte feiten, zoals Francine Oomen ze in Hoe overleven we? Een verhaal over intergenerationeel trauma en heling, laat oplepelen door de Mol die zich in haar graphic novel als psycholoog opwerpt. Hij verschijnt op een nacht als ze snikkend in bed ligt. Bejáárd. Alwéér alleen, na relatie nummer zeven. Eigen stomme schuld natuurlijk, zeggen de zusters Knaag en Krak aan haar sponde, iedere keer weer verpest je het met je moeilijke gedoe. Echt een waardeloos geval.

Oomen is van huis uit industrieel ontwerper, met van jongs af aan grote interesse in psychologie. Haar eerste kinderboek verscheen in 1990, ze schreef meer dan 140 boeken. Het bekendst werd ze met de Hoe overleef ik-serie voor pubers. In 2015 stopte ze met kinderboeken maken, voor een pas op de plaats. In 2017 verscheen haar eerste graphic novel Oomen stroomt over, over de overgang.

Maar er was meer aan de hand. Want de zusters Knaag en Krak wonen in haar, Knaag doet aan zelfverwijt en Krak aan zelfhaat. Hun ‘mattie’ is een zinkende walvis van de afdeling pessimisme en depressie. Haar dementerende moeder van 83 wordt geteisterd door nachtmerries in het verzorgingstehuis. Haar dochter duwt haar weg, zoals zij dat met háár moeder had gedaan. Haar ene zoon zegt dat hij zich door haar niet gezien voelt, haar andere zoon zegt niet zoveel. Echte relaties zijn moeilijk, lees: doodeng. Onmogelijk.

Dagboeken

In de documentaire Hoe overleef ik – Francine Oomen doorbreekt het zwijgen, op 13 oktober uitgezonden in Het uur van de wolf, legt regisseur Pascalle Bonnier het ontstaansproces vast van Oomens persoonlijkste boek. Want zoals ze het geheim van haar moeder ontdekt en vastlegt, is daar ook haar eigen geheim. Ze opent haar oude dagboeken, het eerste begon ze op haar twaalfde. ‘Niet dat ik opschreef wat er werkelijk gebeurde. Ik keek wel uit.’

Altijd had ze zich gehouden aan de beslissingen die ze al op jonge leeftijd had genomen: ze had niemand nodig, altijd de eigen broek opgehouden, de eigen boontjes gedopt, op eigen benen gestaan. Haar oor laten hangen naar de spreekwoorden waarin haar moeder grossierde: ieder huisje draagt zijn kruisje, boontje komt om zijn loontje, wie kaatst kan de bal verwachten.

Destructieve patronen

Aan de hand van de Mol, de dagboeken, foto’s, tekeningen, collages en playmobilpoppetjes graaft Oomen op huiveringwekkende wijze door haar verleden en verzoent zich met de meisjes Twaalf, Dertien en Zestien, die opgesloten zitten omdat ze dingen hebben meegemaakt die onverdraaglijk en onverteerbaar waren. In een graphic novel als zelfanalyse laat Oomen zien hoe jeugdtrauma een leven lang doorwerkt en hoe destructieve patronen ontstaan. Als Oomen naast drs. Mol ook kip Kloek aan haar zijde krijgt met een stappenplan, ontstaat tegelijk een hand- en hulpboek voor lotgenoten en komt die ‘heling’ uit de ondertitel in zicht.

Francine Oomen: Hoe overleven we? Een verhaal over intergenerationeel trauma en heling. Uitgeverij Nijgh & Van Ditmar, €26,99, 248 blz.

null Beeld -
Beeld -
null Beeld -
Beeld -
null Beeld -
Beeld -
null Beeld -
Beeld -
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden