PlusAchtergrond

Fotograaf volgt statushouders en studenten: ‘Genoeg dat we gemeen hebben’

Fotograaf Karijn Kakebeeke volgde drie jaar statushouders en Nederlandse ­studenten die samenleven. Het resultaat is te zien op haar expositie Project Startblok in bibliotheek De Hallen. ‘Ik leg de bril van de cultuurshock over het verhaal heen.’ 

Timo Veraart, met een vriend van hem op rechts, poserend voor het complex van het Startblok.Beeld Karijn Kakebeeke

Hij krijgt één keer de kans; anders moet hij zelf een huis vinden in de jungle die Amsterdam heet. Dus toen Samer Qamr Aldin (29), een net gevluchte student journalistiek uit Syrië, van de gemeente in 2016 te horen kreeg dat hij in Startblok Riekerhaven mocht wonen, dacht hij geen twee keer na.

Op dat moment wist hij nog niets van de vriendschap die hij zou sluiten met fotograaf Karijn Kakebeeke (46). Zij was kort daarvoor in Pakhuis de Zwijger toehoorder geweest bij een bijeenkomst over het Startblok, dat nog zijn deuren moest openen. Statushouders en Nederlandse studenten zouden er samenwonen.

Cultuurshock

Kakebeeke: “Ik was meteen nieuwsgierig: hoe zou dat gaan? Heel de wereld stond in brand, mensen wilden óf alle vluchtelingen omarmen, óf waren heel erg tegen hen.” Ze benaderde Rienk Postuma, een van de initiatiefnemers van het Startblok, en kort daarop, in juli 2016, zat ze in de bus met de statushouders, op weg naar het in aanbouw zijnde project in Nieuw-West.

Het heeft geleid tot Project Startblok, een multimediale expositie die vandaag wordt geopend in de openbare bibliotheek in De Hallen. Kakebeeke heeft daarvoor drie jaar lang vier bewoners van het wooncontainercomplex gevolgd, en later nog een vijfde. “Ik fotografeerde gewoon bij hen wat ik tegenkwam.” Een van die personen was Qamr Aldin, die nu manager is bij een Syrisch restaurant in Oud-West.

“Ik ben ooit begonnen als fotojournalist, en hij had journalistiek gestudeerd,” zegt Kakebeeke. “We hadden meteen een klik.” Bij Qamr Aldin, maar ook bij alle andere personen die ze heeft gevolgd, ziet de fotograaf een persoonlijke ontwikkeling. “Ik leg de bril van de cultuurshock over het verhaal heen. Je hebt een beginperiode waarin iedereen uitgelaten is, alsof ze verliefd zijn. Tegelijkertijd waren sommige status­houders wat terughoudender: die werden opeens in een megagroot complex met weinig privacy geplaatst.”

Riekerhaven was slechts de eerste, maar in de hele stad zijn initiatieven ontstaan waar statushouders en studenten samenwonen. Ondertussen is er ook kritiek op de complexen. Zo schreef Anke Besseling, een studente die in een van de complexen heeft gewoond, in mei dit jaar in universiteitsblad Folia dat de complexen falen.

Kakebeeke erkent dat het belangrijk is voor zo’n startblok om een structuur te hebben van buitenaf. “Maar het allerbelangrijkste wat je als nieuwkomer nodig hebt, is een netwerk – juist buiten de instituten zoals de gemeente, het UWV en Vluchtelingenwerk om; gewoon mensen die je kunt vragen: hé, hoe zit dat.”

Ze denkt dat ook Nederlanders een hoop kunnen opsteken van wonen op een startblok. Maar, zegt ze, daarvoor is het wel nodig dat je op zoek gaat naar wat je gemeen hebt met elkaar. “Dat is er genoeg, maar dat ligt niet standaard onder je vergrootglas. Daar moet je op gewezen worden.”

Camera in je snuit

Zo heeft de 24-jarige woonconsulent Timo Veraart vier jaar op Startblok Riekerhaven gewoond. “Het leek me heel interessant om verschillende culturen te leren kennen: in een wit, rijk dorp als Castricum, waar ik vandaan kom, gebeurt dat niet snel. En ik had ook de insteek dat ik mensen zou helpen op het Startblok, nog niet beseffende dat dat lang niet altijd nodig is.”

Ook Veraart is een tijd gevolgd door Kakebeeke. Dat was ‘in het begin ongemakkelijk, met zo’n camera in je snuit’, geeft hij toe, “maar het helpt dat Karijn een leuke vrouw is. Elke keer dat zij een foto nam, besefte ik weer: o ja, het is best een bijzonder project. Want als je er eenmaal woont, wordt het normaal voor je.”

En Qamr Aldin? “Als ik een normaal huis had gekregen, had ik niet zoveel contact gehad met Nederlanders.”

Project Startblok.
t/m 15/10, OBA De Hallen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden