Plus

Fotograaf Jan Welters is de meester van het licht

Fotograaf Jan Welters is een begrip in de modewereld. Van Cate Blanchett en Helen Mirren tot Courtney Love en Gisele Bündchen: ze stonden allemaal voor zijn camera. Nu is er een boek met een overzicht van dertig jaar werk.

Model Carmen Kass, 1998 Beeld Jan Welters

Het was heel speciaal, laat Jan Welters weten vanuit de trein op weg met zijn gezin naar de Franse Alpen. De avond ervoor opende zijn expositie in de Milanese 7.24 X 0.26 Gallery, en lanceerde hij er zijn boek Profile. Met dank aan de modeweek die op dat moment gaande was, wemelde het van de editors, modellen en fotografen. Hij verkocht net zoveel exemplaren als hij weggaf. Volgende week volgt nog een lanceringsfeestje in zijn woonplaats Los Angeles.

Voor het boek ging Welters, 55 en een energieke, jongensachtige verschijning, door al zijn werk. "Ik ben lang bezig geweest met her-editen, want de selectie voor de editorials maakte ik altijd met de klant in het achterhoofd. Ik kwam nu beelden tegen die voor mij persoonlijk meer betekenden."

De oudste foto dateert uit 1992, uit het Britse avant-gardetijdschrift Blitz, op de recentste twee, uit 2018, staan modellen Marie Piovesan en Katia André. Het boek telt 160 pagina's in zwart-wit en kleur.

Erin staan portretten van modellen Tatjana Patitz, Gisele Bündchen, Kirsten Owen, en Helena Christensen, maar ook van actrices Cate Blanchett, Tilda Swinton, Helen Mirren, Marion Cotillard, Vanessa Paradis en Drew Barrymore. Zangeressen PJ Harvey en Courtney Love en Welters' kinderen Jaya (13) en Astor (9) zijn ook van de partij.

Voor het voorwoord tekenden de Britse fotograaf Steve Hiett en Iain R. Webb, professor journalistiek aan de befaamde Londense kunstacademie Central Saint Martins. Webb is ook de man die Welters in september 1986 zijn eerste betaalde opdracht gaf. "Ik woonde in Londen in een kraakpand waar ik sliep met mijn camera onder mijn kussen, uit het niets gaf Iain me een opdracht voor Blitz, dat zal ik nooit vergeten."

Sexy foto's
Webb ziet die serie ook nog duidelijk voor zich, schrijft hij.

'Bathed In The Wood was de titel. Het waren foto's met een magische sfeer. Drie modellen met rode haren en een porseleinen huid die niet meer droegen dan een jas en brogues, klassieke mannenschoenen. We lieten ze los in het bos. Bij Jan was er geen ijzeren regie, waren er geen voorbedachte poses of reeds geplande lay-outs. Hij liet alles spontaan gebeuren. Jan is dol op meiden die eruit springen vanwege hun natuurlijke schoonheid. Ik denk dat hij het leuk vindt om sexy foto's te maken, maar zíjn versie van sexy.'

Courtney Love, 2008 Beeld Jan Welters

Kenmerkend voor Welters beelden is de eenvoud. Ze zijn ontdaan van franje, zijn modellen zijn soms onconventionele schoonheden met het liefst weinig make-up en weinig poespas aan hun haar. En zijn licht wordt geroemd. Carl Duquette, zijn vaste assistent in LA, noemt hem the master of light.

"Ja, dat hoor ik weleens," zegt Welters bescheiden. "Ach, fotografie is gewoon spelen met licht. Ik hou van daglicht, vooral van de late zon, maar soms kan hard zonlicht dat van boven komt ook mooi werken. Goed omgaan met licht heb ik afgekeken van Edward Weston, Man Ray, Sarah Moon en Paolo Roversi."

Weggestuurd
Ook de Australische stilist Lucy Pinter, inmiddels zijn vrouw, werd gegrepen door de stijl van Welters. "Ik werd verliefd op zijn foto's voor ik hem had ontmoet. Ze hadden zo'n pure kwaliteit. De meisjes zijn altijd prachtig maar met een edge. Net één voet de verkeerde kant op, of een ongemakkelijke lichaamshouding. Ik smeekte mijn agent een job voor me te regelen met Jan, de rest is geschiedenis."

"Sinds onze eerste shoot zijn we samen. We zijn gezegend met veel van de meest geweldige meisjes te hebben mogen werken. Ik vroeg ze soms waarom ze met ons wilden werken, terwijl er toch maar zo weinig budget was. Het antwoord was altijd hetzelfde: 'We love being shot by Jan'. Ik denk omdat hij hun ware persoonlijkheid weet vast te leggen."

"Hij portretteert ze zoals ze zijn, maar dan nét iets beter. We maakten nooit modepoppen van die meiden - ze waren vrij, daardoor werden de beelden puur en eerlijk."

Al jarenlang werkt Jan Welters met regelmaat voor zowel de Franse, Duitse, Nederlandse en Amerikaanse edities van Vogue en Elle, de Italiaanse Marie Claire en Vanity Fair, maar in Nederland is zijn naam buiten de modewereld niet echt bekend. Hij woont immers al bijna twee derde van zijn leven in het buitenland.

Op zijn achttiende hield hij het, 'ondanks een hele fijne, blije jeugd', voor gezien in Enschede. Op de fotoafdeling van de kunstacademie St. Joost in Breda werd hij na anderhalf jaar weggestuurd wegens gebrek aan discipline en talent, maar in Amsterdam nam commercieel fotograaf Frans van der Heijden hem aan als assistent."

"Toen deze begin jaren tachtig voor een opdracht naar New York reisde, en er besloot te blijven, mocht Welters, net twintig, ook mee. Hij woonde er vijf jaar in Soho. "Toen nog een heel spannende buurt, ik heb er een fantastische tijd gehad."

Begin jaren negentig vertrok hij naar Milaan, waar hij veel werkte voor glossy Marie Claire. Drie jaar later ging hij in Parijs aan de slag bij avant-gardistische bladen als Depeche Mode en 20 ans. "Vooral de laatste was erg goed. De meeste medewerkers ervan zijn uiteindelijk bij Vogue Paris terechtgekomen, waaronder hoofdredacteur Emmanuelle Alt. Midden jaren negentig werkten we daar met alle grote modellen."

Jan Welters met zijn kinderen Astor en Jaya Beeld Jan Welters

Een van zijn meest memorabele shoots was die met Courtney Love, gefotografeerd in een studio in Los Angeles in 2008. "De héle nacht heb ik foto's van haar gemaakt, een serie voor de Britse Elle met geweldige styling, deels door haarzelf. Ze arriveerde met tassen vol spullen."

"We begonnen pas om zes uur 's avonds en werkten door tot tien uur 's ochtends en daarná hebben we ook nog zes foto's gemaakt voor Superfine, destijds het merk van Lucy. Met ontbloot bovenlijf en weet ik veel wat allemaal, het was heel spannend. Courtney was electric, heel charismatisch en wild. Ze heeft haar hele nieuwe album gezongen terwijl ik haar fotografeerde."

Vegan en yoga
Hoe krijgt hij al die actrices en popsterren zover dat ze zich kwetsbaar durven op te stellen voor zijn camera? "Ik probeer waarvoor ze staan te portretteren. Dat weten ze én ze voelen zich bij mij op mijn gemak. Waarschijnlijk omdat ik toch een vrij normale jongen ben. Je hebt fotografen met enorme ego's en een hele entourage om zich heen, zo ben ik niet. Ik kom gewoon binnen in mijn spijkerpak op gympies, met slechts één assistent."

Zijn lange donkere haren zijn inmiddels kort en grijs, de coole, stevige, Mario Sorrenti-achtige bril geeft hem iets rebels als van een popster.

"Klopt wel, ik was vrij wild vroeger, ik ging heel veel uit, heb veel drugs gebruikt, veel gedronken en gerookt. Na de geboorte van mijn dochter Jaya ben ik er half mee gestopt en sinds ik in Topanga Canyon woon, ben ik met alles gestopt. Tegenwoordig ben ik zelfs helemaal vegan en gek op yoga. Ik heb me nooit beter gevoeld."

Eva Herzigova, 2010 Beeld Jan Welters

Reden voor de verhuizing vijf jaar geleden naar Los Angeles was dat zijn vrouw genoeg had van de attitude van de Parijzenaren. Ze wilde graag naar een plek waar Engels wordt gesproken. "Het is hier prachtig, maar we hebben wel net een heftige periode achter de rug met al die branden. We moesten evacueren en we hebben twee weken bij vrienden gebivakkeerd. De kinderen moesten naar school, dus we konden LA ook niet uit."

"Godzijdank hebben we ons huis kunnen behouden. Daarna is het weer een tijd extreem hard gaan regenen, met modderstromen tot gevolg, waardoor we bovenop de berg geïsoleerd waren. Qua natuurgeweld is het hier niet mis, maar de relaxte levensstijl maakt veel goed. Wel mis ik de Europese cultuur. Ik ga daarom vaak naar Parijs. We hebben er nog een appartement in de Marais. Ik doe er veel shoots, onder meer voor Vogue Nederland en D, het magazine van de Italiaanse krant la Repubblica."

"Het geheim van een goede foto? Het moment van magie. Ik zoek naar die paar seconden waarin gezicht, kleding en licht samenkomen in een bepaald gevoel. Maar ik zeg eerlijk, je moet er ook een beetje mazzel bij hebben."

Profile, uitgeverij Damiani, is verkrijgbaar bij Mendo in Amsterdam. Prijs: € 50.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden