PlusBoekrecensie

Filosoof Kinneging geeft de Verlichting de schuld van alle ellende

‘Dit boek neemt het op tegen de overwinnaars,’ proclameert de als conservatief bekend staande wijsgeer Andreas Kinneging in het ‘Woord vooraf’. Die overwinnaars zijn de Verlichting en de Romantiek, door wier triomf juist in de laatste halve eeuw ‘de geest en de waarden van de Europese Traditie steeds verder uit zeden en gewoonten, uit wet- en regelgeving en zelfs uit de taal verdwenen’. 

De ‘gemeenschap’, het kernbegrip uit die traditie, ging teloor. Voor de moderne mens bestaat de maatschappij alleen nog uit ‘markt en staat’. Erger nog: ‘Het verlichtingsdenken zet ten langen leste zelfs het overleven van de menselijke soort op het spel.’

Hoe kon het zover met ons komen? Doordat we ons lieten meeslepen door het Verlichtingsdenken, met zijn innerlijk strijdige idealen van vrijheid en gelijkheid. De Verlichting bracht volgens Kinneging ‘de leegheid van een leven als producent-consument’ teweeg. 

Baudet zonder racisme

‘Als het er in het leven om gaat zo veel mogelijk begeertes te bevredigen, resulteert dit uiteindelijk in een wereld die geheel naar de hand is gezet van de meest dominante en overheersende begeertes van de grote massa van de mensheid.’ Hij somt op: een wereld van amusementsparken, shopping malls, outlets, autowegen, speelparadijzen, wellnesscenters, toeristenindustrie, snoep, drank, zoet en vet eten, drugs en beeldschermen. Soms denk je dat Kinneging een ideologie voor Baudet ontwerpt, zij het zonder racisme.

Vervolgens leerde de Romantiek ons dat het ‘in het leven gaat om ­’authenticiteit’, ‘individualiteit’, ‘jezelf zijn’, wat leidt tot ‘eindeloze navelstaarderij’. Onzeker van zichzelf en los van elke gemeenschap hoort de moderne mens nergens meer bij. Bij elkaar vormen die twee hoofdstromen van de filosofie een giftig mengsel dat leidde tot de ‘mateloosheid’ die onze tijd kenmerkt.

Maar ik kon die meer dan 600 pagina’s niet uitlezen. Kinneging waarschuwt op voorhand dat het geen ‘eenvoudige kost’ is. ‘Een oppervlakkige kennisname heeft geen zin. Het is geen literatuur voor het slapen gaan. Men moet er fris voor zijn. Het raam moet open en de verwarming uit. En dan lezen als een koe. Langzaam en herkauwend.’

Lezen als een koe, ik bracht het niet op.

Filosofie

Andreas Kinneging – De onzicht­bare maat

Prometheus. €27,50, 640 blz.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden