Vincent Medical Center in New Mexico, waar Rust-regisseur Joel Souza naartoe is gebracht na gewond te zijn geraakt bij het schietincident.

PlusAchtergrond

Filmwapenexpert over dodelijk incident: ‘Een nachtmerrie, dit had niet mogen gebeuren’

Vincent Medical Center in New Mexico, waar Rust-regisseur Joel Souza naartoe is gebracht na gewond te zijn geraakt bij het schietincident.Beeld Getty Images

In de filmwereld is het gebruik van vuurwapens met strikte regels omgeven. Een ongeluk als op de set van Alec Baldwins film Rust, waarbij cameravrouw Halyna Hutchins om het leven kwam, is zeldzaam. Hoe heeft dit kunnen gebeuren?

Op de set van de western Rust in de Amerikaanse staat New Mexico werd de belangrijkste cameravrouw Halyna Hutchins dodelijk geraakt door een projectiel en raakte regisseur Joel Souza gewond. Baldwin is ondervraagd door de politie en daarna weer vrijgelaten. Niemand is aangeklaagd en het onderzoek is nog in volle gang.

“Eigenlijk,” zegt wapenmeester Rick Wiessenhaan, “moet dit niet kunnen gebeuren. Als de veiligheidsprotocollen worden opgevolgd, dan kán het ook niet gebeuren. Maar je hebt te maken met mensen, met vermoeidheid door lange draaidagen, met tijdsdruk. Met regisseurs die soms iets meer willen dan eigenlijk mag, die vragen of een acteur toch niet een stapje dichterbij kan komen. Het gaat bijna altijd goed, maar nu dus niet. Met verschrikkelijke afloop. Het is een nachtmerrie.”

Wiessenhaan (50) is een grote naam in de filmwereld. Met het bedrijf dat hij samen met zijn vader runt, verzorgt hij special effects: stunts, shoot-outs en andere vuurwapengevechten voor films als The Hitman’s Bodyguard, Jackie Chan’s Who Am I en Zwartboek, en series als Mocro Maffia, Baantjer, Klem, Flikken Maastricht en Undercover. Wiessenhaan is op de set verantwoordelijk voor de wapens en hoe de acteurs ermee omgaan. Hij is de expert die de regels in de gaten houdt en de regisseur adviseert wat wel en niet kan.

Tekst gaat verder onder de foto.

Rick Wiessenhaan in 2019 op de set van Baantjer: het begin. Beeld Wiessenhaan/Arne Toonen
Rick Wiessenhaan in 2019 op de set van Baantjer: het begin.Beeld Wiessenhaan/Arne Toonen

Wiessenhaan moest gelijk denken aan dat andere incident, de dood van Bruce Lees zoon Brandon Lee, die in 1993 stierf tijdens het filmen van The Crow nadat hij werd neergeschoten door een pistool dat met losse flodders geladen had moeten zijn. “Dat was een heel dom ongeluk, maar wel een ongeluk. Er gingen veel indianenverhalen over rond, maar uiteindelijk bleek dat de punt van een dummiekogel – die wordt gebruikt om te filmen hoe een wapen wordt geladen – was achtergebleven. Daarna werd er een losse flodder in het wapen gestopt. Zo'n blank is eigenlijk een kogel zónder de punt, maar met de achtergebleven punt vormde het in dit geval dus eigenlijk weer een gewone kogel. Ontzettend tragisch.”

Steentje

Wiessenhaan ziet de overeenkomsten met het ongeluk van dondermiddag. Het zou gaan om een rekwisiet dat werd gebruikt in de western, die zich in de negentiende eeuw afspeelt. Er had met losse flodders geschoten moeten worden. Maar ook dan kunnen er dingen fout gaan, weet hij. “Het kan dat de acteur met zijn loop in het zand heeft gestaan en dan er per ongeluk een steentje in is achtergebleven. Of zo’n punt van een dummiekogel. Maar dat wordt allemaal nog onderzocht.”

Tekst gaat verder onder de foto.

Halyna Hutchins, cameraregisseur, kwam om het leven bij een ongeluk op de set. Beeld @HALYNAHUTCHINS via REUTERS
Halyna Hutchins, cameraregisseur, kwam om het leven bij een ongeluk op de set.Beeld @HALYNAHUTCHINS via REUTERS

Op een filmset mag alleen geschoten worden als er een wapenmeester als Wiessenhaan aanwezig is. Die heeft de verantwoordelijkheid over de wapens en hoe ze gebruikt worden. Een shoot-out – als twee of meer mensen op elkaar schieten – is volgens hem de potentieel gevaarlijkste situatie.

“Er wordt uiteraard nooit en te nimmer met echte kogels geschoten, maar ook met losse flodders komt er behoorlijk wat vuur en kruitresten uit zo’n loop. Uit voorzorg moeten acteurs vijf meter afstand van elkaar houden – let wel, dan heb ik het over de afstand tussen hun wapens, niet tussen hun lichamen, want met zo’n uitgestrekte arm raak je zo een meter kwijt. De acteurs richten vaak niet op elkaar maar net náást elkaar.”

Dat geldt ook als er geschoten wordt op de camera, zoals vermoedelijk bij Baldwin is gebeurd. “Ik kan me zo voorstellen dat Baldwin net lángs de camera had moeten schieten. Daar zit de cameravrouw dan achter. Het komt geregeld voor dat de regisseur over de schouder meekijkt op het camerascherm om aanwijzingen te geven. Die twee zitten erg dicht op elkaar, de filmwereld is geen 1,5 meterwereld,” zegt Wiessenhaan. “Voor zo'n camera werken we vaak met een schild, want je komt dichtbij en ook van het afvuren van een losse flodder komen met kracht minuscule dingen vrij die je bijvoorbeeld niet in je hoofd wil hebben.”

Het gebruik van een beschermend schild op de filmset van Halloween, 2018:

De regels zijn in Nederland overigens strikter dan in de Verenigde Staten, weet de wapenman. “Wij moeten een blokkade in onze loop bouwen, zodat zelfs áls er iets is achtergebleven, je dat niet kunt afvuren. In Amerika is dat niet verplicht.” Na het dodelijke ongeluk met Brandon Lee in 1993 is de filmwereld ‘zeker nog twee jaar’ extra alert geweest. “Toen stonden er zo drie mensen op de set in de loop te kijken: ‘barrel is clear’ hoorde je dan drie keer. Dat is wat overdreven, maar ik richt vaak op mezelf om de loop te inspecteren.”

Hij vermoedt dat met dit ongeval de angst weer is teruggekeerd op de sets van films en series. “Dat iedereen toch weer meer respect heeft voor de regels. Al was dit natuurlijk een heel ongelukkige samenloop van omstandigheden – er zal geen opzet in het spel zijn. Gelukkig komt dit maar heel weinig voor: het is bijna dertig jaar geleden dat zoiets gebeurde en dat terwijl er zo ongelooflijk veel wordt geschoten op sets.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden