Sam de Jong: ‘Ik vind het heel belangrijk om verschillende rolmodellen te creëren.’

Plus Interview

Filmmaker Sam de Jong: ‘Ik ben veel met etniciteit en gender bezig’

Sam de Jong: ‘Ik vind het heel belangrijk om verschillende rolmodellen te creëren.’ Beeld Eva Plevier

Negen kunstenaars en instellingen zijn genomineerd voor de Amsterdamprijs voor de Kunst, de grootste cultuurprijs van de hoofdstad. Filmmaker Sam de Jong is een van de kanshebbers. 

Filmmaker Sam de Jong (32) was verbaasd toen hij in juni hoorde genomineerd te zijn voor de Amsterdamprijs. De Jong woonde namelijk koud een paar weken weer in Amsterdam, na jaren in de Verenigde Staten te ­hebben gezeten. “Ik heb geen idee wie mij heeft voorgedragen, maar fijn is het natuurlijk wel.”

Met Prins denderde Sam de Jong in 2015 de filmwereld binnen. Zijn debuutfilm, een sprookjesachtig verhaal over een groep jongeren in Amsterdam-Noord, kreeg prachtige kritieken en opende allerlei deuren: zo ook die felbegeerde richting Amerika. Hij wist een deal binnen te slepen bij een samenwerkingsverband tussen mediabedrijf Vice en filmstudio 20th Century Fox, die 2 miljoen dollar voor zijn film uittrokken.

“Dat is heel weinig. Normaal gesproken besteedt Fox zo’n bedrag aan een trailer. Ze regelden ook een werkvisum voor me, en ik kreeg geld om een scenario te schrijven en research te doen. Dat is uniek.”

De Jong werkte in New York aan Goldie, zijn tweede film, die in maart in première is gegaan op het filmfestival van Berlijn. De film is grotendeels gebaseerd op het leven van hoofdrolspeelster Slick Woods, een wereldberoemd model dat bekendstaat om haar gladgeschoren hoofd, spleetje tussen haar tanden en tatoeages. Goldie gaat over een 18-jarige vrouw in de Bronx die als danseres hoopt door te breken en zo wil voorkomen dat haar zusjes in handen van jeugdzorg vallen. De eerste reacties waren positief; de film zal in januari in de Nederlandse bioscopen te zien zijn. Volgende maand gaat de film in voorpremière op het Parool Film Fest (Paff).

Het maakproces verliep niet zoals De Jong gewend was. Prins schreef hij in maart, in juni stond hij te draaien. Alleen al het script van Goldie kostte hem twee jaar. “Ik heb wel vijftien versies geschreven. Als ik iets inleverde, duurde het meestal zes weken voordat ik iets hoorde. Dat lange schrijfproces liet veel ruimte voor twijfel. Daardoor is het een veel serieuzere film geworden dan ik aanvankelijk wilde.”

Tussendoor regisseerde hij af en toe reclames om zijn inkomen bij elkaar te sprokkelen. Na de laatste mixdag van Goldie gooide De Jong zijn spullen in een oude Jeep en reed hij naar Los Angeles, waar zijn toenmalige vriendin woonde.

“Wel een bijzondere stad, maar ik voel me in Amsterdam veel gelukkiger. Toen het uitging met mijn vriendin dacht ik: ik ga terug. En dat bevalt heel goed.”

Wat kenmerkt uw werk?

“Mijn films zijn maatschappelijk geëngageerd, met een soort antimateriële boodschap erin. De karakters nemen allemaal op een bepaalde manier afstand van de consumptiesamen­leving. Ik zou graag op een positieve manier bijdragen aan een duurzame wereld, maar ik ben nog aan het uitzoeken hoe dat met film kan. Je kan er natuurlijk verhalen over vertellen; laatst heb ik een dystopische film over klimaatverandering geschreven. Een ander belangrijk thema in mijn films is een onrustige thuissituatie. Daar heb ik ervaring mee: mijn ouders scheidden toen ik elf jaar was, maar het duurde nog tien jaar tot ze echt uit elkaar waren.”

“Mijn eerste films gingen over werelden die niet dicht bij de mijne lagen. Aan de hand van de debuterende acteurs in de hoofdrollen ging ik het script schrijven, ik deed een haast antropologisch onderzoek naar de karakters. Nu wil ik het persoonlijker houden. En eerst een script schrijven, om daarna pas te bekijken wie de rollen op zich nemen.”

Hoe manifesteert u zich in Amsterdam?

Prins ging natuurlijk over Amsterdam, en ik ben nu ook bezig met twee Amsterdamse films. Je inspiratie komt volgens mij vaak uit je geschiedenis, en ik heb hier bijna mijn hele leven gewoond. Ik ben opgegroeid bij mijn moeder in Durgerdam, mijn vader woonde in de binnenstad, ik zat op het Montessori ­Lyceum in Zuid. Daardoor merk ik dat veel ­dingen die ik bedenk zich hier afspelen.”

Kunst in Amsterdam moet inclusiever, vindt wethouder Touria Meliani; hoe gaat u daaraan bijdragen?

“Het gaat de goede kant op in de filmwereld; de inclusiviteit op het doek groeit exponentieel. Ook mijn films zijn behoorlijk inclusief, met Goldie was dat een dagelijks onderwerp. Ik ben sowieso veel met etniciteit en gender bezig. Ik vind het belangrijk om verschillende rolmodellen te creëren, dat je mensen kan inspireren dit vak te ambiëren. Er zijn in Nederland ook meer platforms waar minderheden zich in deze wereld kunnen ontwikkelen; kijk naar de serie Mocro Maffia van Videoland. Wat ik wel ingewikkeld vind, is dat films nu misschien niet worden beoordeeld op kwaliteit, maar op de achtergrond of identiteit van de acteurs of makers. Maar ach, dat boeit eigenlijk ook niet. Want wat is een goeie film?”

Wat doet u over vijf jaar?

“Waarschijnlijk maak ik dan de films die ik nu aan het schrijven ben. Ik denk wel dat ik de rest van mijn leven films maak, maar het lijkt me ook wel leuk om een zeewierboerderij te hebben. Dat schijnt een heel duurzame manier te zijn van groente verbouwen. Je kan het verticaal in de diepte verbouwen, er zitten veel voedingswaarden in zeewier en het zuivert ook nog eens de oceaan. Maar goed: dan moet je wel elke dag een wetsuit aan.”

Het prijzengeld bedraagt 35.000 euro. Wat gaat u daarmee doen?

“Ik wil al heel lang met weinig geld en een kleine crew een film maken. Normaal gesproken moet je eerst een plan schrijven, daarna ga je pas filmen. Als je al wat geld hebt – al is het een beetje – kun je vast beginnen en gaandeweg het verhaal ontdekken. Het lijkt me heerlijk in vrijheid iets te kunnen maken. Die film zou, denk ik, een mozaïek van Amsterdam worden, met allerlei verhaaltjes, half fictief, half documentair.” 

De shortlist

Bewezen kwaliteit
- theatermaker/mimespeler Karina Holla
- modeontwerper Fong Leng
- choreograaf/directeur Ted Brandsen van Het Nationale Ballet

Beste prestatie
- internationaal podiumkunstenfestival Flamenco Biënnale
- documentairemaker Aboozar Amini
- cabaretier Micha Wertheim

Stimuleringsprijs
- beeldend kunstenaar Raquel van Haver
- conceptuele club/sociëteit Sexyland
- filmmaker Sam de Jong

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden