Recensie

Festival Words & Music: Muziek als laatste flakkering van een kaars

Het tweedaagse festival Words & Music is voor liefhebbers van raadselachtige, polyinterpretabele kunst. Vooral het optreden van Reinbert de Leeuw was aangrijpend. 

Reinbert de LeeuwBeeld Eduardus Lee

De notie dat het leven onbegrijpelijk en in elk geval absurd is, en daardoor zowel tragisch als humoristisch, zou de kortst mogelijke samenvatting kunnen zijn van het oeuvre van de Ierse schrijver Samuel Beckett. Die notie wordt perfect geïllustreerd in de enige speelfilm waarvoor hij ooit het script schreef. Die zwart-witfilm, Film geheten, begint met een oog dat de kijker aankijkt en eindigt met ­Buster Keaton, die in een stoel gezeten de handen voor het gezicht slaat, en daarna opnieuw dat beeldvullende oog. Van de tussenliggende handelingen is hoegenaamd niets te begrijpen, maar de evidente sfeer van morose wanhoop en levensangst vliegt de kijker naar de keel.

Steeldrums

Film was, met nog veel meer, onderdeel van het twee dagen durende ­festival Words & Music dat Asko| Schönberg dit weekeinde in het Muziekgebouw had opgetuigd. Een festival voor liefhebbers van raadselachtige, polyinterpretabele kunst, met een hoofdrol voor de muziek van de Amerikaanse componist Morton Feldman, op het hoogst denkbare niveau uitgevoerd door Asko|Schönberg en Cappella Amsterdam.

Cappella boog zich zaterdag onder leiding van Daniel Reuss over het bijna veertig minuten durende werk voor koor en twee vibrafoons For ­Stephan Wolpe (Feldman kreeg ooit les van Wolpe) en Asko|Schönberg speelde onder leiding van Manoj Kamps het ensemblestuk For Samuel Beckett. In beide stukken creëert Feldman met beperkt materiaal een sfeer van melancholieke tijdloosheid. De muziek is altijd zeer zacht (ppp in For Samuel Beckett) en bij oppervlakkige beluistering bijna ­statisch, maar voor wie inzoomt vol innerlijke beweging en kleur – een beetje als een muziek geworden schilderij van Mark Rothko.

For Samuel Beckett was Feldmans laatste stuk. Hij schreef het in 1987 in opdracht van het Holland Festival voor het toenmalige Schönberg Ensemble en zijn dirigent Reinbert de Leeuw. De Leeuws gezondheid is inmiddels helaas te slecht om het nog te kunnen dirigeren. Dat maakte zijn mogelijk laatste optreden als pianist in het programmaonderdeel What is the Word des te aangrijpender.

De Leeuw bespeelde in aaneen­geschakelde stukken van Sjostakovitsj, Klaas de Vries, Jan van de Putte, Kurtág en Schubert de pianino, en ook nog met demper. De verduisterde theatrale setting zorgde voor een rillingverwekkende uitgedoofdheid, een expressiviteit op de grens van leven en dood – muziek als een laatste flakkering van een kaars.

In Something There, Roundelay van De Vries en Diese Freiheit van Van de Putte, beide eerste uitvoeringen van opdrachtwerken, werden de bijdragen van De Leeuw ondersteund door musici van het ensemble. De Vries had een tekst van Beckett getoonzet en opteerde voor poëtische verstilling; Van de Putte ging te rade bij ­Kafka’s Das Schloss en liet met steeldrums meer gekte toe. Mezzosopraan Gerrie de Vries was in beide stukken, en ook in Kurtágs uitgebeende ­oerversie van What is the Word, de perfecte zangeres. Maar het indrukwekkendst was Schuberts Der Doppel­gänger, in De Leeuws versie voor Sprechstimme.

Words & Music

Met Asko|Schönberg, Reinbert de Leeuw, Cappella Amsterdam, Gerrie de Vries
Gehoord 11 en 12/1, Muziekgebouw

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden