PlusAchtergrond

Feminisme van Taylor Swift verdient ook argwaan

‘The girl next door’ Taylor Swift laat in de documentaire Miss Americana een andere kant van zichzelf zien. Maar het feminisme dat ze predikt dient kritisch bekeken te worden, meent Annelot Prins, die promoveert op de zangeres. Empowerment is marketing geworden.’

Beeld uit de Netflix-docu Miss Americana.Beeld Netflix

Het is een sleutelscène in Miss Americana: Taylor Swift zit in een overleg met haar manager en haar vader, die gezamenlijk op haar inpraten: doe het niet. Swift, wier zorgvuldig geboetseerde imago in Amerika haar tot een van de grootste popsterren van de 21ste eeuw maakte, staat op het punt stelling te nemen. Tégen Trump en de Republikeinse partij, en vóór feminisme en de Democratische kandidaat in haar thuisstaat Tennessee.

Ondanks die adviezen doet ze het toch: ze spreekt zich uit. Ze móét zich uitspreken, zegt ze.

“Dit is het soort feminisme en politiek activisme waarin de Amerikaanse droom resoneert,” zegt socioloog Annelot Prins (31), die zich al jaren bezighoudt met feminisme in de celebritycultuur. “Swift zegt: er zijn maatschappelijke structuren die de positie van vrouwen onderdrukken, die ervoor zorgen dat vrouwen zich niet uit kunnen spreken. Tegelijkertijd laat ze zien dat zíj, als ster, wel in staat is om die structuren te doorbreken. Dat is een paradox. Ze is juist binnen dat systeem een ster geworden.”

Het feminisme dat Swift voorstaat in Miss Americana, te zien op Netflix, noemt Prins ‘no-choicefeminisme’. “De Spice Girls tapten met hun girlpower uit een ander vaatje: hun feminisme stond voor de onbeperkte mogelijkheden die vrouwen hebben. Wat Swift in die scène in Miss Americana laat zien: ik zou me eigenlijk niet uit willen spreken, maar het tijdperk-Trump laat mij geen keuze. Maar impliciet zegt ze ook dat ze eerder geen kant koos, omdat het haar werd opgelegd. Alsof ze zich nooit feminist mocht noemen en zich nu eindelijk van die ketenen bevrijdt.”

Volgens Prins is dit wat de positie van sterren zo interessant maakt: ze doen gewone mensen geloven dat ook zij maatschappelijke structuren kunnen doorbreken, dat een persoon het verschil kan maken. “Maar alle grote veranderingen, zoals feminisme, de acceptatie van lhbti’s, de civil-rightsmovement, kwamen voort uit collectiviteit. In die strijd ging het nooit over individuele bevrijding. Swift, maar ook Beyoncé, wil laten zien dat als zij sterk genoeg is om structuren te veranderen, alle vrouwen in staat zijn dat te doen. Ze gebruiken empowerment als marketing.”

Multinationals

Prins geeft momenteel gastcolleges op de Harvard Universiteit in Boston en hoopt binnenkort aan het John F. Kennedy Instituut in Berlijn te promoveren op haar onderzoek, waarvoor ze de zangeressen Beyoncé, Kesha, Ariana Grande en Swift onder de loep neemt. Deze vrouwen, allemaal larger than life, vormen volgens Prins een ‘verzamelplaats voor ideeën in de maatschappij’. 

“Deze sterren zijn multinationals, op dat niveau is het onmogelijk om vast te stellen wat authentiek is en wat niet. Authenticiteit wordt ook ingezet als businessmodel. Zo zien we in Miss Americana Swift voortdurend zelf liedjes schrijven, het romantische beeld van een muzikaal genie. In werkelijkheid zit er natuurlijk een heel team achter.”

Dat is geen cynische blik, meent Prins. “Ik bekijk hen door een wetenschappelijke bril. Of ik ze aardig vind of hun liedjes leuk vind, is minder interessant. Ik beweer niet dat alles wat je in Miss Americana ziet onecht is, maar je moet wel beseffen dat kwetsbaarheid, zeker in deze tijd, heel goed verkoopt. In zekere zin kijk je naar een lange reclamespot. Ik denk dat haar fans er heel blij mee zijn, en ik ben er blij mee als onderzoeker.”

Swift is een interessant studieobject voor Prins, omdat naast haar positie als new born-feministe ook haar huidskleur een belangrijke rol speelt. “Swift wordt al haar hele carrière bekritiseert over hoe ze omgaat met haar witheid.”

Een kantelpunt in haar loopbaan, behalve de verkiezing van Trump, was de zaak die Swift aanspande tegen een radio-dj die haar in 2013 bij de billen greep. De rechter stelde haar in het gelijk, en Swift zei te hopen dat ze hiermee ‘anderen helpt die ook gehoord dienen te worden’. Prins: “Door haar eigen ervaring centraal te stellen blijft de focus in eerste instantie op haarzelf. Ze plaatst zichzelf in de slachtofferrol en wordt pas woke als haar iets overkomt. Dit is het witte feminisme dat Swift verweten wordt: ze geeft geen rekenschap van haar geprivilegieerde positie.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden