PlusInterview

Felix Rottenberg: ‘Maak een noodfonds voor de culturele sector’

Het Amsterdamse culturele leven ligt op zijn gat, maar dat betekent niet dat de Amsterdamse Kunstraad niets doet. In tegendeel. ‘Amsterdam moet de ambitie hebben om voorop te lopen in een plan van aanpak dat de schade beperkt,’ aldus Kunstraadvoorzitter Felix Rottenberg.

Felix Rottenberg. Voorzitter van de Kunstraad en documentairemaker.Beeld Bas Czerwinski/ANP

13 maart, daags nadat het kabinet besloot om bijeenkomsten waarbij meer dan honderd mensen aanwezig zijn te verbieden, bracht de Amsterdamse Kunstraad op eigen initiatief advies uit aan het Amsterdamse gemeentebestuur. Het is duidelijk dat zzp’ers het direct zwaar te verduren krijgen door de beslissing, stelde de Kunstraad, die daarom adviseerde om deze ‘kwetsbare, maar voor de stad zeer belangrijke groep’ – uitvoerende artiesten, technici en andere toeleveranciers die per voorstelling of optreden worden betaald – tijdelijk ondersteuning te geven. 

“We houden de vinger aan de pols,” zegt Kunstraadvoorzitter Felix Rottenberg door de telefoon. “We kijken waar de overheid mee komt en ik denk dat we medio volgende week de balans weer opmaken en met een tussenstand kunnen komen, ook naar het gemeentebestuur. Maar je moet oppassen dat je de boel niet overvraagt: en het ene bericht wordt razendsnel weer achterhaald door het andere. De wethouder, ik zeg het er maar even bij, is zich overigens zéér bewust van de situatie.”

Wat zijn de hoofdpunten voor de Kunstraad?

“Allereerst willen we ons hard maken voor de zzp’ers. Dat is essentieel, want het zijn er duizenden in de culturele sector. En de regels voor steun zijn behoorlijk complex. Natuurlijk moet je criteria aanleggen, maar nu moet je bijvoorbeeld een jaar zelfstandige zijn, wil je in aanmerking komen. Maar er zijn ook mensen die korter als zzp’er werken en hun werk kwijt zijn. Wij doen het gemeentebestuur de suggestie om met de Ombudsman te bespreken of hij erbij gebaat zou zijn als hij een tijdelijke extra assistent krijgt die naar de belangen van de zzp’ers kan kijken.”

En verder?

“Het tweede is, en ik heb dat ook tegen de wethouder gezegd: benoem nu alvast een driemanschap van mensen met gezag, dat een aantal scenario’s in kaart brengt met betrekking tot het repareren van de schade. Er komt een moment dat het leven weer normaal wordt. Dat kan half juli zijn, augustus. Als je wilt kunnen handelen op het moment dat het weer normaal wordt, moet je daar nu al over gaan nadenken.”

Wat zijn de opties?

“Zoals minister Van Engelshoven maandag heeft geadviseerd aan provincies en gemeentes: schort de gemeentelijke huur op. En ik vind dat, onder een aantal criteria, die huur niet hoeft te worden terugbetaald. Daarnaast vind ik dat de gemeente uit haar reserves een noodfonds voor de culturele sector moet creëren. Er is geen andere gesubsidieerde sector waarin de eigen inkomsten zo’n cruciale rol spelen, en die vallen nu weg. Er moet dus een noodfonds komen. Om te beginnen is daar 25 miljoen euro voor nodig, schatten wij op basis van informatie van de kunstinstellingen.”

Is dat realistisch? De minister waarschuwde ook dat het onvermijdelijk is dat deze crisis bij alle culturele instellingen pijn zal doen.

“Ja , maar in een stad als Amster­dam, met een begroting van ruim 6,3 miljard euro, kun je best een noodfonds creëren dat je vervolgens in meerdere jaren afschrijft. Je moet het zien als een brand. Er is een brand geweest, die is geblust, en dan kijk je of je voldoende verzekerd bent. Nou, dat ben je dus niet. Dus neem je aanvullende maatregelen om de schade te herstellen, waardoor over een aantal jaren de gevolgen van die brand niet meer zichtbaar zijn. Als je dat niet doet, vallen er instellingen om en krijg je enorme problemen om het Kunstenplan uit te voeren. En dat in een periode waarin het college de kunsten toch al niet heel ruim heeft bedeeld.”

“Er is één pluspunt, als je dat zo mag zeggen. Er zijn ook financiële meevallers omdat veel activiteiten niet doorgaan: herdenkingen en wedstrijden, waardoor er minder politie-inzet nodig is. Dat zal niet in de tientallen miljoenen lopen, maar het zijn wél meevallers. En die kennen die kunstinstellingen niet. Amsterdam moet de ambitie hebben om voorop te lopen in een plan van aanpak dat nuchter is, dat de schade aanzienlijk beperkt, én serieus oog heeft voor de belangen van individuele kunstenaars die zo’n belangrijke rol spelen in de stad.”

Hebt u eigenlijk al kandidaten op het oog voor dat driemanschap?

“Ik denk aan Mark Minkman, oud-directeur van Paradiso; Melle Daamen, die dan wel naar Rotterdam is verhuisd, maar de situatie in Amsterdam als geen ander kent; en oud-wethouder Carolien Gehrels. Vraag hun nu scenario’s te maken. Later zou dit ook een ideaal gezelschap kunnen zijn om dat noodfonds te beheren. Dat moeten ambtenaren niet doen, en de Kunstraad ook niet. Daar hebben we het ook te druk voor, want we zijn ook nog bezig met de advisering over de aanvragen voor het volgende Kunstenplan.”

Hoe staat het daarmee? Volgens de planning wordt op 22 april een preadvies naar de instellingen gestuurd en wordt het advies van de Kunstraad op 15 juni aan de gemeenteraad gepresenteerd. Gaat dat lukken?

“Ja. Ik neem mijn pet af voor alle adviseurs en commissieleden, maar ook voor de ambtenaren van Kunst en Cultuur. Zij hebben heel gedisciplineerd doorgewerkt, met conference calls en andere virtuele vergadermethoden. Als we op 15 juni geen mooie openbare presentatie kunnen doen, doen we het op z’n Beau van Erven Dorens, vanuit de huiskamer.”

Tot slot, hoe komt u uw dagen door?

“Ik blijf veel thuis, en ik doe elke dag om drie uur boodschappen. ’s Avonds voor het slapen maak ik een wandeling. Ik kijk me suf aan films en ik luister veel muziek. Ik hoop natuurlijk dat zo’n virus nooit meer terugkomt, maar over een paar jaar ga ik nog verlangen naar deze onverwachte extra tijd.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden