PlusFilmrecensie

Farewell Paradise: een verpletterende documentaire

Farewell ParadiseBeeld Het Parool

Als Dorine in de jaren zestig met haar vier dochters de paradijselijke Bahama’s voor haar moederland Zwitserland verlaat, neemt ze van niemand afscheid. Zo kan zij de reden voor hun plotselinge vertrek verhullen. Zelfs de vier dochters weten jarenlang niet dat hun ouders uit elkaar gingen.

Deze daad is een voorbeeld van het bewind van schone schijn dat generaties lang zegevierde in de familie en zoveel leed verborgen hield. Met de gedoseerde maar verpletterende documentaire Farewell Paradise verbreekt kunstenaar, filmmaker en jongste dochter Sonja Wyss (Winterstilte) dit zwijgen.

De wervelende familiegeschiedenis die in de documentaire wordt verteld, begint in het midden van de storm. De kijker, aan wie niets wordt uitgelegd – zelfs de namen van de familieleden moeten worden afgeleid – voelt zich zoals de vier jonge kinderen zich moeten hebben gevoeld toen ze werden opgesplitst en in een compleet ander land kwamen te wonen. Je zou het een detective kunnen noemen, maar Farewell Paradise is zo zorgvuldig en sensitief, dat deze benaming geen recht doet aan het begrip dat de documentaire voor ieder familielid opwekt.

Op wat atmosferische beelden van de Bahama’s en Zwitserland na – die voor de nodige ademruimte zorgen – bestaat de chronologische reconstructie vrijwel geheel uit de pratende hoofden van de familie Wyss. De scènes zijn vaak ononderbroken geschoten, zodat alles dat komt kijken bij een uiteenvallend gezin – spijt, woede, onbegrip, hoop, verdriet, veerkracht – van de gezichten valt af te lezen. De taal die ze spreken is er een van onmacht, zo opgesloten zaten ze in hun vaste rollen.

De strakke, metaforische vorm waarin Wyss haar zussen en ouders afzonderlijk dezelfde vragen stelt, lijkt misschien nog het meest op een biecht. De openhartigheid van de familieleden is deels te danken aan de empathische vraagstijl van Wyss, die gevoelens niet probeert weg te poetsen, maar lucht durft te geven. Want zoals haar moeder uiteindelijk leerde, kun je pas door met leven als je de opgekropte emoties uit.

De reconstructie die gaandeweg ontstaat, omvat niet alleen verschillende kanten van een verhaal, maar bestaat uit zes compleet verschillende verhalen. De fragmentarische, gecompliceerde en soms tegenstrijdige vertelling vangt de aard van een traumatische gebeurtenis, die in principe nooit eenduidig is. Het is deze veelheid aan gevoelens, standpunten en perspectieven die Farewell Paradise boven een standaard egodocument uittilt en zo onvergetelijk maakt.

Wyss is niet alleen filmmaker, ze speelde zelf ook een belangrijke rol in de gebeurtenissen die ze reconstrueert. Gaandeweg geeft Wyss meer van zichzelf bloot, tot ze in een slotscène het woord bij de daad voegt en zich door haar eigen dochter laat bevragen. Want zoals het zwijgen haar leven heeft beïnvloed, zal de helende werking van haar openheid nog lang doorwerken.

Farewell Paradise

Regie Sonja Wyss

Te zien in De Balie, Cinecenter, Eye, Filmhallen, Het Ketelhuis, Rialto 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden