Plus Achtergrond

Facebook overweegt de like te verbannen. Is dat nobel of berekenend?

Facebook overweegt om de like te verbannen, nadat Instagram dat al deed. Klinkt als een nobel plan, maar aan de achterkant dendert de like-economie gestaag door, zegt UvA-wetenschapper Anne Helmond.

De like: over enkele jaren als een wrak ten onder gegaan? Beeld Yoko Heiligers

Na jarenlang driftig onze statusupdates, foto’s en filmpjes te hebben gewaardeerd met het drukken op een digitale knop is de like nu in het verdomhoekje terechtgekomen. Sinds half juli zien Instagramgebruikers in zeven landen (Australië, Brazilië, Canada, Ierland, Italië, Japan en Nieuw-Zeeland) geen cijfertjes meer die uitdrukken hoeveel hartjes een foto of video heeft weten te vergaren. Ze kunnen nog wel een lijst bekijken om te zien wie een like heeft uitgedeeld, maar het exacte aantal is alleen toegankelijk voor de maker van de post.

Sociale druk

Deze week meldde Jane Manchun Wong, een 23-jarige techblogger uit Hong Kong die als hobby het ontdekken van nog niet gelanceerde foefjes van techplatforms heeft, dat ook moederbedrijf Facebook werkt aan het afschermen van likes. Tegen de site TechCrunch bevestigde Facebook dat een dergelijke test inderdaad wordt overwogen, maar dat het experiment nog niet live is gegaan – en over de beweegredenen werd ook al niets losgelaten.

Over de ingreep van Instagram werd wel een motivatie gedeeld: de sociale druk van likes zou daarmee verminderd moeten worden. In plaats van zich op zo’n getalletje te focussen, moeten gebruikers zich weer richten op de post zelf.

Sommige Instagrammers zouden stress ervaren van likes, die op een kille manier populariteit uitdrukken en de vergelijking met minder of meer succesvolle gebruikers erg makkelijk maken.

“Er bestaan verschillende ‘likeculturen’, om het zo te zeggen,” vertelt Anne Helmond, docent Nieuwe Media en Digitale Cultuur aan de Universiteit van Amsterdam. “Voor de professionele influencers zijn likes essentieel omdat ze daarmee adverteerders hun bereik, en dus hun marktwaarde kunnen bewijzen. ”

Het is dus geen verrassing dat die groep niet staat te trappelen van enthousiasme voor de exodus van hun likes. Maar ook voor de gewone gebruiker kunnen duimpjes of hartjes als reputatiemeter fungeren, en zij blijken soms een diepe teleurstelling te ervaren als hun post geen likes genereert, zegt Helmond.

“Sommigen verwijderen een post als ze minder dan tien duimpjes omhoog hebben gekregen of schieten in de stress als ze zien dat bepaalde vrienden iets niet geliket hebben.”

Dat Instagram en Facebook aan de onzekerheid van hun gebruikers tegemoetkomen, klinkt nobel, maar zulke aanpassingen zijn volgens Helmond vooral een makkelijke manier om het straatje schoon te vegen na alle negatieve publiciteit van de afgelopen jaren. Denk aan het dataschandaal rond Cambridge Analytica, en de manieren waarop gebruikers via slimme trucjes als notificaties en oppoppende cijfertjes beïnvloed worden om de platforms vaker en langer te gebruiken.

Advertentieverkoop

“Het is goed dat deze bedrijven nadenken over de effecten die hun manipulatieve beslissingen hebben op menselijk gedrag. Voor mensen die constant bezig zijn met hun likes zal het een positieve verandering zijn. Maar om te zeggen dat het hele platform verandert: nee. Aan de achterkant verandert niets.”

Helmond doelt daarmee op wat zij de like-economie noemt, een fenomeen dat ze in 2013 al met Carolin Gerlitz beschreef. De like werd ooit gepresenteerd als een manier om interactie tussen gebruikers makkelijker te maken, maar werd al snel de ideale manier om waardevolle data over gebruikers en advertenties te vergaren.

“Ook als likes onzichtbaar worden voor gebruikers, worden ze nog steeds gemeten. Facebook blijft profielen van mensen schetsen, adverteerders merken nog steeds welke posts populair zijn.” De bottomline: Facebook en Instagram zijn miljardenbedrijven met als belangrijkste businessmodel het verkopen van advertenties. Daar zijn likes erg belangrijk voor.

“Dat na Instagram ook Facebook hiermee speelt, wijst er wel op dat de test zodanig interessant was dat ze het willen uitbreiden. Maar er is ook al gezegd dat ze ermee stoppen als de platforms minder worden gebruikt, of als hun advertentie-inkomsten eronder lijden.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden