PlusExpositie

Expositie Rudi van de Wint in Alkmaar: de kunstenaar die er twee werd

Het werk van Rudi van de Wint (1942-2006) is bij het grote publiek vooral bekend van de rood-zwart doeken in de Tweede Kamer, maar de kunstenaar heeft een indrukwekkend oeuvre op zijn naam staan. Stedelijk Museum Alkmaar volgt zijn experimenten in vorm en kleur.

Kees Keijer
De metershoge doeken die Rudi van de Wint voor de Tweede Kamer maakte, zijn minder prominent dan de kunstenaar bedoeld had. Beeld ANP
De metershoge doeken die Rudi van de Wint voor de Tweede Kamer maakte, zijn minder prominent dan de kunstenaar bedoeld had.Beeld ANP

In de jaren zestig bestonden grofweg twee soorten kunstenaarstemperamenten. Kunstenaars als Carel Visser lieten zich leiden door maat en orde. Anderen, zoals Karel Appel, gaven ruim baan aan de vrije expressie. Het contrast werd wel vergeleken met de tegenstelling tussen de serieuze Apollo, god van de rede en de maatvoering, en de onstuimige Dionysos, god van de wijn.

Aan het begin van de overzichtstentoonstelling van Rudi van de Wint in Alkmaar zie je de hoofdpersoon als jonge kunstenaar worstelen met die tegenstelling. Hij had van 1961 tot 1969 de Rijksakademie bezocht, waar hij zich had toegelegd op de schilderkunst. Hij was tamelijk succesvol en kreeg driemaal de Koninklijke Subsidie voor de Vrije Schilderkunst.

Vlinderdas en hippiebroek

Maar blijkbaar knaagde er iets. Van de Wint zocht naar een manier op het conceptuele en het persoonlijke te verenigen. Daarom bedacht hij een soort artistieke list: hij knipte zichzelf als kunstenaar doormidden en bedacht twee alter ego’s: Jochum en Rudi. Jochum was de emotionele, romantische schilder, Rudi de analytische, rationele kunstenaar.

In 1971 exposeerde Van de Wint bij een galerie in Haarlem en daar presenteerde hij zich ook als twee kunstenaars. Hij maakte foto’s waarop hij als zijn alter ego’s is uitgedost. Rudi keurig in pak met vlinderdas gepoetste schoenen, Jochum met lang haar en een witte hippiebroek met wijde pijpen. Ze poseren in het atelier van Mondriaan en drinken thee uit een boerenbontkopje. De foto’s zetten tegenstellingen op scherp, maar er wordt ook geprobeerd om ze met elkaar te laten verzoenen.

Van de Wint ondertekende zulke foto’s vaak met ‘de schilders’, een verwijzing naar Gilbert & George, die zich destijds presenteerden als ‘the sculptors’. Zijn werk doet ook een beetje denken aan conceptuele kunstenaars uit die dagen, aan tijdgenoten als Jan Dibbets en Ger van Elk. Die maakten net zulke onderkoelde fotowerken, waarin ze quasi-serieus knaagden aan gevestigde ideeën over schoonheid.

Engelen

Een paar jaar later verlegde Van de Wint zijn aandacht weer naar de schilderkunst, waarvan hij de fundamenten wilde blootleggen. In Alkmaar is een groot aantal schetsen te zien waarin hij steeds ten doel stelt om schijnbaar eenvoudige visuele problemen zichtbaar te maken. Wat is de relatie tussen geometrische vormen en specifieke kleuren? Hoe gedragen bepaalde kleuren zich tegenover elkaar? Wat gebeurt er als je een rood vierkant in een groen vierkant laat overlopen? Van de Wint laat in zijn composities vaak kruizen ontstaan, waarin hij iets metafysisch zag, iets waarin ‘het verborgene en sublieme besloten ligt’. Je kunt in de composities een christelijk kruis herkennen, maar meer nog ontstaan op een gegeven moment figuren die aan engelen doen denken.

Net als de eerdere onderkoelde fotowerken was Van de Wint met de schilderkunstige verkenningen ook een kind van zijn tijd. Schilderkunst over schilderkunst, dat was populair in die dagen. Van de Wints werk werd ook internationaal opgepakt, tot aan de Documenta 6 in Kassel toe. Daar hing een schilderij van zijn hand naast werk van Willem de Kooning en Frank Stella. Een jaar later was zijn werk te zien op de Biënnale van Venetië.

Tweede Kamer

Toch voelde hij zich niet thuis in die internationale kunstwereld, waar hij afhankelijk was van de juiste contacten. Van de Wint wilde geen concessies doen en zijn artistieke proces van begin tot eind in eigen hand houden. Maar het contact met één belangrijke autoriteit koesterde hij wel. Koningin Beatrix was een groot pleitbezorger van zijn werk en gaf hem bijvoorbeeld in 1983 de opdracht voor het plafond van Paleis Noordeinde. Hij liet verschillende kleuren vanaf de zijkanten samenkomen, met een stralend wit midden.

Van de Wints werk werd in deze tijd groter en monumentaler. Om van het begin tot het eind van een proces de touwtjes in handen te houden, besloot hij niet meer te exposeren. Hij richtte zich vooral op het maken van kunstopdrachten in de openbare ruimte. In zijn schilderijen wil hij de toeschouwer helemaal onderdompelen in vorm en kleur. Dat was ook de bedoeling van de metershoge doeken die hij voor de Tweede Kamer maakte. Na een conflict met de architect werden ze uiteindelijk minder prominent dan de kunstenaar bedoeld had.

De Nollen

De kunstenaar trok zich steeds meer terug in zijn magnum opus: het landschapskunstwerk De Nollen in Den Helder. In het zanderige gebied van veertien hectare liggen bunkers, er werd afval gedumpt, het werd gebruikt als crossterrein. Van de Wint maakte er een totaalkunstwerk van, waar natuur, schilderkunst, beeldhouwkunst en architectuur samenkomen.

Voor Rudi van de Wint was De Nollen een plek waar hij allerlei artistieke experimenten kon uitvoeren. Er verrezen gebouwen en grote beelden, hij zette het landschap naar zijn hand. Hij was met diverse projecten bezig toen hij in 2006 aan een hartaanval overleed. Zijn twee zoons zetten de projecten nu voort.

Aan het begin van de overzichtstentoonstelling van Rudi van de Wint in Alkmaar zie je de hoofdpersoon als jonge kunstenaar worstelen met tegenstelling. Beeld Roel Backaert
Aan het begin van de overzichtstentoonstelling van Rudi van de Wint in Alkmaar zie je de hoofdpersoon als jonge kunstenaar worstelen met tegenstelling.Beeld Roel Backaert

Rudi van de Wint, Reis naar het oneindige.
Stedelijk Museum Alkmaar, t/m 30-10.

Rudi van de Wint. Beeld Willem Diepraam
Rudi van de Wint.Beeld Willem Diepraam
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden