Europarlement kiest zijde muziekmaatschappijen

Nooit meer een nieuwe Justin Bieber? Met nieuwe auteursrechtenregels op het web, zo vrezen critici, maakt Europa een einde aan het open internet. De vragen in vier punten.

Fans van Justin Bieber op Pinkpop. Kan een zanger als hij nog uitgroeien tot megaster met de nieuwe internetregels? Beeld anp

1. Wat is er aan de hand?
Na jaren patstelling steunde het Europees Parlement deze week voorstellen van de Europese Commissie om de auteursrechtenregels op internet flink aan te scherpen. Sociale netwerken als Twitter, Facebook Messenger, WhatsApp of Discord en platforms als YouTube, Twitch of Dumpert moeten in het vervolg meer geld uitgeven als ze via hun gebruikers muziek, beelden of tekst van anderen verspreiden; of deze anders blokkeren.

Nederland was tegen de maatregel, met Polen, Finland en Luxemburg, omdat de belangen van Europese burgers wel erg ondergeschikt worden gemaakt aan die van machtige rechtenbezitters.

Ook organisaties die strijden voor internetvrijheid, zoals de Piratenpartij of het Nederlandse Bits of Freedom, verzetten zich en gingen zelfs een even onwaarschijnlijk als vergeefs verbond aan met internetgiganten als Google om de ingreep te voorkomen.

Voorstanders - naast een politieke meerderheid in de EU ook oudgedienden Paul McCartney en Debbie Harry - maakten zich echter met succes hard voor een betere regeling.

Zij vinden juist dat artiesten, rechthebbenden en de muziek-, game-, en filmindustrie er veel te bekaaid afkomen als hun producten online worden gezet. Als er al geld voor wordt betaald, dan is dat steevast een schim van wat betaald zou moeten worden. Zo keerde Facebook in 2017 een half miljard aan auteursrechtenclaims uit, op de 9,3 miljard dollar winst die het bedrijf maakte.

2. Wat zijn de gevolgen van de nieuwe maatregel?
De maatregel geeft alle macht aan muziekmaatschappijen. Dat schattige filmpje waarin de peuter op K3 een dansje doet, kan in het vervolg wel eens worden geweigerd of zonder geluid op het web verschijnen. En de volgende Justin Bieber - die elf jaar geleden ontdekt werd doordat hij op YouTube nummers van Chris Brown nazong - kan het in de toekomst wel schudden.

Waar de grens ligt is onduidelijk. Parodieën, 'memes' en recensies van muziek, films of ­games zouden gevrijwaard zijn van ingrepen. Maar wie bepaalt wat een parodie of recensie is en wat een kopie?

Voor beginnende artiesten zal het lastiger worden zichzelf via internetplatforms in de kijker te spelen, omdat zij veel moeilijker afspraken kunnen maken over vergoeding voor hun rechten. De grote webbedrijven zullen onbekende muziek, waarvan de rechten onduidelijk zijn, liever weren, om niet het risico te lopen alsnog met claims om de oren te worden geslagen.

3. Hoe gaat dat er uitzien?
Onder meer Google filtert al veel langer, onder meer bij YouTube. Zo kan de maker van een filmpje geen geld verdienen als er auteursrechten worden geclaimd voor de daarin gebruikte muziek of worden filmpjes helemaal geblokkeerd als er geen deal is met de rechthebbende. Dat zal nu veel vaker gebeuren en bij veel meer websites.

Maar veel kleinere sites zullen in de problemen komen omdat ze geen geld genoeg hebben voor dure filtersoftware, die permanent moet worden geüpdatet en waarbij altijd menselijke checks nodig blijven. Auteursrechtenclaims kunnen ze al helemaal niet betalen.

4. Meer geld uit rechten is toch goed voor al die musici, die nu voor een habbekrats op internet te ­vinden zijn?
Was het maar zo. De meest lucratieve auteurs- en naburige rechten zijn al lang niet meer in handen van de oorspronkelijke musici, maar gewilde handelswaar voor muziekmaatschappijen en grote investeringsmaatschappijen, die het als pure handelswaar of beleggingsvoer zien.

De nieuwe regels zijn vooral een beloning voor die muziek- en filmindustrie, die miljarden opstrijkt aan de handel en het uitbaten van die rechten, waarvan de oorspronkelijke artiest of schrijver slechts een fractie overhoudt.

Europa heeft nu simpelweg internetmultinationals als Google, Facebook of Spotify ondergeschikt gemaakt aan de belangen van een andere groep multinationals: de muziek-, film-, en auteursrechtenindustrie.

De EU hoopt nu dat zulke platforms simpelweg betere auteursrechtendeals zullen afsluiten. Maar of dat zal gebeuren, is de vraag. Muziek- en filmmaatschappijen weten nu dat zij de hoofdprijs kunnen vragen. Of het dan nog houdbaar is om diensten als YouTube gratis aan te bieden, is afwachten.

Webbedrijven die daar niet op in willen gaan, kunnen weinig anders doen dan die content vervolgens blokkeren. Grote bedrijven kunnen straks bepalen welke informatie we te zien, te horen of te lezen krijgen op internet.

Overigens gaan de nieuwe regels niet meteen in. De EU-landen moeten de regels eerst nog vertalen naar landelijke wetgeving en die dan binnen twee jaar invoeren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden