Ten Slotte

Ettore Scola (1931-2016) wist feilloos het leven in Italië te vatten

De Italiaanse regisseur Ettore Scola is op 84-jarige leeftijd overleden. Hij staat in het rijtje van de belangrijkste Italiaanse filmmakers van na de oorlog.

Ettore Scola. Beeld EPA

'Ik vind het belangrijk dat juist deze film door een jong publiek wordt gezien', zei de Italiaanse regisseur Ettore Scola toen hij in 2003 na de vertoning van zijn meesterwerk Una Giornata Particolare (1977) de eerste Life Time Achievement Award van het Zeeuwse festival Film by the Sea in ontvangst nam.

'Intolerantie en fascisme zijn van alle tijden. Intolerantie treft dan weer vrouwen, dan weer homoseksuelen, en vandaag de dag treft het allochtonen. Mensen die werk komen zoeken dat er in hun eigen land niet is. En wat vinden ze? Eenzaamheid, discriminatie, intolerantie. Een Italiaanse minister heeft zelfs bevolen dat de kustwacht moest schieten op de boten met immigranten aan de Italiaanse kust. Gelukkig heeft die kustwacht daar geen gehoor aan gegeven.'

Gat in de cultuur
Dinsdagnacht is Scola overleden in een ziekenhuis in Rome, waar hij sinds zondag in coma lag op de afdeling hartchirurgie. Hij is 84 jaar geworden. Met Federico Fellini, Michelangelo Antonioni en Bernardo Bertolucci behoorde hij tot de belangrijkste Italiaanse filmmakers van na de oorlog.

Tot zijn bekendste werk behoren verder C'eravmo Tanto Amati (1974), Brutti, Sporchi e Cattivi (1976), La Terrazza (1980), Splendor (1989), La Nuit de Varennes (1982) en Le Bal (1983). In totaal regisseerde hij 41 films, die belangrijke prijzen wonnen op de festivals van Cannes, Venetië en Berlijn. De Italiaanse premier Renzi verklaarde dat het overlijden van de regisseur 'een enorm gat slaat in de cultuur van Italië'.

Meer diepgang
Scola, die opgroeide onder het bewind van Mussolini, begon als journalist voor humoristische bladen en ging vervolgens scenario's schrijven, vooral voor komedies. In 1964 maakte hij zijn regiedebuut met Se Permettete Parliamo di Donne, een oer-Italiaanse tikje maatschappijkritische zedenkomedie (commedia all'italiana).

Ook in de films die volgden, die gaandeweg meer diepgang kregen en humanistischer van toon werden, wist hij vaak feilloos het leven in Italië in de twintigste eeuw te vatten. Met treffende typetjes zoals de playboys, de linkse intellectuelen die discussiëren in cafés, de gediscrimineerde homoseksueel en de met zijn belastingaangifte sjoemelende kruidenier.

Politiek actief
In Una Giornata Particolare draait het om een slovende huisvrouw en een wegens homoseksualiteit ontslagen radiomaker (excellent gespeeld door Sophia Loren en Marcello Mastroianni), die elkaar op 9 mei 1938 ontmoeten op het moment dat heel Rome is uitgelopen voor een officieel bezoek van Hitler aan Mussolini. In Brutti, Sporchi e Cattivi schetst Scola een portret van de egocentrische pater familias Nino Manfredi, die aan één oog blind is, maar heel goed doorheeft dat zijn enorme familie het op zijn miljoen lire smartengeld heeft voorzien.

In 2003 regisseerde hij zijn laatste speelfilm: Gente di Roma, een soort sketch waarin zijn geliefde Rome de hoofdrol speelt. In het najaar 2011 liet hij in de Italiaanse krant Il Tempo weten dat hij het filmmaken voor gezien hield - hij was destijds van plan een film te draaien met Gérard Depardieu. Hij wilde niet 'een van die oude dametjes worden die met hoge hakken en lippenstift de schijn van een eeuwigdurende jeugd proberen op te houden'. En hij voelde niet meer dezelfde vreugde in de filmwereld, met zijn rigide productie- en distributiewetten en gebrek aan vrijheid.

De communistische Scola was ook politiek actief. In 1989 zou hij minister van cultuur zijn geworden als de Italiaanse Communistische Partij (PCI) de verkiezingen had gewonnen. Toen mediamagnaat Silvio Berlusconi begin jaren negentig de politieke arena betrad, ging Scola in 'staking': hij zou geen films meer maken zolang de 'charlatan' aan de macht was.

Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden