Plus

Erwin Blumenfeld: de vader van de iconische modefoto

Erwin Blumenfeld was de invloedrijkste en best betaalde modefotograaf van zijn tijd. Foam toont kleurenfoto's die hij in de jaren veertig en vijftig maakte voor tijdschriften in New York.

Erwin Blumenfeld, die in Berlijn in kringen van dadaïsten en surrealisten had verkeerd, smokkelde naar eigen zeggen de kunst de modefotografie in Beeld The Estate of Erwin Blumenfeld

Op het ogenblik wordt er druk verbouwd op ­Kalverstraat 116. Welke (internationale) winkelketen zal zich er nu weer vestigen? In 1923 werd in het pand Fox Leather Goods geopend. Anders dan de naam doet vermoeden was de eigenaar een Duitser. Winkeltje spelen was geen lang gekoesterde droom van Erwin Blumenfeld (1897-1969), maar nadat hij was getrouwd met de Nederlandse Lena Citroen moest er wel brood op de plank komen.

Lena was het nichtje van Paul Citroen, de kunstenaar met wie Blumenfeld in Berlijn op het gymnasium had gezeten. Blumenfelds eigen artistieke aspiraties staken de kop weer op nadat zijn in lederen damestassen gespecialiseerde winkel in de Kalverstraat was verhuisd.

In het pand op nummer 151 (waar tegenwoordig schoenen van het merk Timberland worden verkocht) zat achter de zaak een donkere kamer. In Berlijn fotografeerde Blumenfeld al, in ­Amsterdam experimenteerde hij er verder mee. Resultaten daarvan (portretten vooral) stelde hij tentoon in de etalage van zijn winkel.

Failliet
De foto's trokken de nodige belangstelling, maar met de winkel ging het niet goed. Nadat Fox in 1935 failliet was gegaan, vertrok Blumenfeld naar Parijs om daar beroepsfotograaf te worden. Daar was hij veel succesvoller in, maar echt schot kwam er in zijn carrière toen hij zich in 1941, op de vlucht voor de Holocaust, vestigde in New York. Al in hetzelfde jaar fotografeerde hij een cover voor het modetijdschrift Harper's Bazaar.

Invloedrijk
Ook bladen als Vogue, Cosmopolitan en Life waren snel gretige afnemers van zijn werk. Mode was zijn specialiteit, waarbij het er hem niet in de eerste plaats om ging kledingstukken zo goed mogelijk te fotograferen, maar hij vooral iconische beelden wilde creëren, Blumenfeld, die in Berlijn had verkeerd in kringen van dada­isten en surrealisten, 'smokkelde' naar eigen zeggen de kunst de modefotografie in.

Het maakt de tentoonstelling Erwin Blumenfeld in color, over zijn New Yorkse jaren, ook interessant voor wie niet heel veel heeft met mode.

Had hij in Amsterdam en Parijs nog alleen in zwart-wit gefotografeerd, in Amerika buitte hij de mogelijkheden van de relatief nieuwe kleurenfotografie volledig uit. In Foam spatten die kleuren zo ongeveer van de muren.

De invloedrijkste en ook best betaalde modefotograaf van zijn tijd experimenteerde ook druk met belichting en compositie. Zo speels en vrolijk zien zijn modefoto' s uit de jaren vijftig er soms uit dat je er een voorbode van de vrijgevochten jaren zestig in kunt herkennen.

Hoe geliefd hij ook was bij de toenmalige Amerikaanse modebladen, waarvan in Foam exemplaren worden getoond in vitrines, met de art directors ervan lag hij regelmatig in de clinch. Arse directors noemde hij ze. Iets van die ergernis valt te begrijpen, als je ziet wat Cosmopolitan deed met een foto die hij maakte van Grace Kelly.

Aan de wand in Foam hangt een statig portret van de beeldschone actrice, voor de cover van het in een van de vitrines getoonde modetijdschrift is haar gelaat 'losgeknipt' en niet heel liefdevol op een oranje ondergrond geplakt.

Diapositieven
Vintage prints van zijn werk voor tijdschriften bevinden zich nauwelijks in Blumenfelds nalatenschap, maar de voor de tentoonstelling gemaakte afdrukken van diapositieven doen recht aan zijn baanbrekende fotografie. Een deel van de getoonde foto' s uit zijn jaren in Amsterdam en Parijs is nog wel door hemzelf afgedrukt. Ze lijken voorstudies voor zijn modewerk.

Acht jaar woonde Blumenfeld in Amsterdam. Tot een diepe band met Nederland leidde dat niet. In zijn autobiografie Spiegelbeeld schreef hij over het 'verstikkende Hollandse moeras'. Loze woorden waren dat niet; in 1929 werd ­Erwin Blumenfeld gearresteerd op het strand van Zandvoort, omdat hij daar baadde met ontbloot bovenlijf.

Erwin Blumenfeld in color, Foam, t/m 14/4

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden