Plus Interview

Erik van Muiswinkel: ‘Ik beleef zó’n lol aan het werk van Drs. P’

Drs. P zou dit jaar 100 zijn geworden. Liefhebber Erik van Muiswinkel wijdt een voorstelling aan het werk van de rebelse tekstdichter. ‘Mensen mogen drankjes meenemen in de zaal, dat past bij de man.’

Erik van Muiswinkel: ‘Ik hoop op het podium iets van de sfeer van de optredens van Drs. P te kunnen vatten.’ Beeld Anne van Zantwijk

Een jaar of 11 was Erik van Muiswinkel (58) toen hij samen met twee iets oudere vriendjes voor het eerst optrad als cabaretier. Zes maanden lang hadden ze aan hun voorstelling gewerkt. Als bedankje kregen ze een stoffige verzamelelpee met kleinkunstnummers van zeer oude snit. Slechts één lied kon de jonge artiest bekoren: Trapportaal van ene Drs. P.

“Als puber ben ik me meer in de man gaan verdiepen. Ik werd vooral gegrepen door zijn ollekebollekes. Toen ik later met Justus van Oel de cabaretformatie Zak en As oprichtte, zijn we ­zeker door Drs. P geïnspireerd. We hadden het niet vaak over hem, maar in ons werk zaten sporen van zijn vormvastheid. Liedjes moesten goed ­lopen en rijmen.”

Lach aan zijn kont

Toch was het niet zozeer zijn taalgevoel dat Van Muiswinkel aansprak. “Er zijn wel meer mensen die briljante vormdingetjes schrijven, maar Drs. P was ook nog eens volkomen origineel. Die cynische humor, die onhandige performance van hem. Hij zat natuurlijk helemaal vast in dat houterige personage omdat hij dat ook echt wás. Hij merkte al snel dat hij met zijn teksten, stem en motoriek een bepaalde lach aan zijn kont had hangen. Daarmee hield ie het heel aardig vol in kleine zaaltjes, maar het was ondenkbaar dat hij een tour van 150 optredens in grote schouwburgen zou doen. Hij wilde niks reproduceren. Het moest allemaal spontaan ontstaan.”

Heinz Hermann Polzer (1919-2015), zoals Drs. P eigenlijk heette, leidde jarenlang het leven van een stripfiguur. Vlak na de oorlog werkte hij als barpianist in een anarchistisch Parijs waar de mijnen bij wijze van spreken nog ontploften, maar hij verkende ook China, Japan en Indonesië toen dat lang niet zo gewoon was als tegenwoordig. Over zijn pleziertjes deed hij nooit geheimzinnig. “Hij was natuurlijk een echte koloniaal. In zijn boek Zeden en onzeden gaat een op de drie verhalen over bordeelbezoek. Soms bijna achteloos. Oh, na het eten nog even naar het bordeel. Niemand die daar in de jaren zestig moeilijk over deed. Behalve Escher, die schreef dat de zeden hem beter waren bevallen dan de onzeden.”

Zijn buitenlandse avonturen hebben Polzer volgens Van Muiswinkel veel gebracht. “Hij doet me erg denken aan andere schrijvers die ik bewonder, zoals Henk Hofland, Harry Mulisch en de Vijftigers. Mannen die op een beslissend moment in hun jeugd de oorlog hebben meegemaakt. Die hadden daarna het gevoel: ja jongens, als dit allemaal mogelijk is, fuck die hele wereld, dan gaan we gewoon precies doen waar we zin in hebben. Dat heeft de kunst en zeker ook de literatuur een enorme injectie gegeven.”

Van Muiswinkel overwoog aanvankelijk een meer biografische voorstelling te maken over Drs. P, die in de tweede helft van zijn leven fascinerend genoeg juist een zeer burgerlijk bestaan leidde. “Ook zijn familiegeschiedenis is krankzinnig. Hij stamt af van zowel socialisten als fascisten. Er zit absoluut een psychologisch portret in die man, maar ik wilde het uiteindelijk toch op de lol gooien die ik aan zijn werk beleef. Ik hoop op het podium iets van de sfeer van zijn optredens te kunnen vatten. Het onvoorspelbare. Dit is een voorstelling waarin ik kan improviseren. Ik kan er dingen in stoppen en uit halen. Voor het eerst vind ik het ook niet erg als mensen drankjes mee de zaal in nemen. Dat past bij de man.”

Echt fenomenaal

Er komen veel klassiekers voorbij in Buigt allen mee voor Drs. P!, maar uitgerekend Dodenrit ontbreekt. “Ik ben per hit gaan bekijken hoe goed die nummers nou eigenlijk echt zijn en dan redt Dodenrit het qua spanningsboog gewoon niet. Ik had hem ook niet nodig. Hij heeft veel betere liederen gemaakt. Veerpont bijvoorbeeld is echt fenomenaal. Vooral het eerste couplet is schitterend: ‘We zijn hier aan de oever van één machtige rivier. De andere oever is daarginds, en deze hier is hier. De oever waar we niet zijn noemen wij de overkant. Die wordt dan deze kant zodra we daar zijn aangeland.’ Dat had Komrij best mogen opnemen in zijn bloemlezing van de Nederlandse poëzie.”

Buigt allen mee voor Drs. P!, Kleine Komedie, 24 t/m 28/9

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden