Plus Klapstoel

Erik Jan Harmens: 'Schrijven zou een avontuur moeten zijn'

Erik Jan Harmens (1970) is schrijver en dichter. Met collega en vriend Ilja Leonard Pfeijffer schreef hij de dichtbundel Duetten. Op de Uitmarkt dragen ze er vanavond uit voor.

Beeld Harmen De Jong

Harderwijk

"Ik heb er tot mijn derde gewoond, toen zijn we naar Alphen aan den Rijn gegaan. Ze hebben met elkaar gemeen dat er geen klap gebeurt. Ik heb me er als jongen enorm verveeld, maar ik houd wel van ­Alphen, ik kom er ook nog regelmatig. Het is mijn turf, mijn homies wonen er."

Lowlands

"Ik ben de tel een beetje kwijt, maar volgens mij stond ik er voor de zevende keer. Vroeger vooral in de Titty Twister, nu met Ilja in de Helga's House of Pain. We hadden een goed publiek: ze luisterden niet alleen aandachtig, ze kochten zelfs onze bundel. Veertig verkochte exem­plaren op een man of vierhonderd, dat is voor een poëziebundel echt veel."

"Lowlands is heel zacht, valt me elke weer op. Vijftigduizend mensen bij elkaar op een weiland, dat is bijna heel Alphen. Ze drinken, gebruiken drugs, dus je zou denken dat ze heel korte lontjes hebben, maar iedereen is altijd heel vredig. Je zou soms bijna verlangen naar wat oproer. Als je er over nadenkt: een mirakel."

Ilja Leonard Pfeijffer

"Mijn debuutbundel heeft hij indertijd heel lovend gerecenseerd in de NRC. Hij ging echt vol op het orgel. Daarna hebben we op zijn egeltjes contact met elkaar gezocht, heel voorzichtig en verlegen. De eerste keer dat ik bij hem op bezoek ging, hij woonde toen in Leiden, waren we allebei nog grote innemers en hebben we het wereldrecord Chouffedrinken verbeterd. Toen is onze vriendschap geboren. Ik was zo dronken dat hij me in een taxi naar huis heeft geduwd. Aangekomen in Amstelveen, waar ik toen nog woonde, bleek hij die nog te hebben betaald ook."

Duetten

"De gedichten hebben we samen geschreven: om en om een strofe, waarbij we dan op elkaar reageerden. Alles per e-mail. Soms omarmden we elkaar en was er sprake van tederheid, minstens zo vaak - en dat was het mooist eigenlijk - waren we echt aan het vechten. Met gestrekt been erin. Italiaansachtige overtredingen. Af en toe kreeg ik iets binnen en dacht ik: Mán! Zwaar geïrriteerd was ik dan, maar gaan schelden kon niet, ik moest antwoorden in dichtvorm."

Ernest Hemingway

"Een literaire held is hij nooit echt van me geweest, wel een voorbeeld van wat ik dacht dat echte schrijvers waren. ­Hemingway, Jack Kerouac, Bukowski, Camus ook wel: rokende, drinkende en neukende intellectuelen. Als ze er de tijd voor hadden, persten ze er een gedichtje uit, dat dan liefst ook over roken, drinken en neuken ging."

"Camus vind ik nog steeds goed, die anderen niet. Maar dat ideaalbeeld van de schrijver als wildeman ben ik nooit helemaal kwijtgeraakt. Dat was ook ingewikkeld aan stoppen met drinken, en eerder met roken: ik moest niet alleen mijn verslaving beteugelen, er was ook rouw omdat ik nu zo ver verwijderd raakte van dat oude ideaalbeeld."

Wodka

"Er was een periode van echt heel veel sterke drank. Whisky, maar vooral ­wodka. Lag mijn gezin op bed, dan riep de Stolichnaya. Uit het vriesvak, ja: nóg sneller effect. Ik merk dat als ik er nu over praat en eraan terugdenk, ik vanzelf mijn hoofd genietend een beetje scheef houd. Die smaak, dat effect: het was een tijd ­synoniem voor geluk."

"Maar toch vond ik Westmalle het allerlekkerst, waarbij je dan wel de ingewikkelde keuze tussen triple of dubbel moest maken. Met triple was je eerder onder zeil, maar dubbel smaakte beter. Met een vriend dronk ik Westmallemixen; half triple, half ­dubbel."

Landsmeer

"Woon ik nu vijftien jaar. En dat bevalt goed. Ik moet oppassen nu niet te burgerlijk te klinken, maar het is er groen en toch lekker dicht bij de stad. En Dries Roelvink woont er zelf dan niet meer, ik zie nog regelmatig zijn zoon Dave voorbij rijden! Ilja woont in Genua. Past ook in dat romantische beeld van een schrijver: in het buitenland wonen. Ik heb er ook wel over gefantaseerd, maar ik heb hier twee kinderen. Ilja is sowieso veel romantischer dan ik. Die is naar Rome gefietst! Ik wandel in het Twiske."

DWDD

"Ik reed in de auto op de Ring en was me er totaal niet van bewust dat in De wereld draait door het boek van de maand werd gekozen. Ik had ook echt geen idee dat mijn boek Hallo Muur daarvoor in aanmerking zou komen. Maar ineens begon mijn telefoon, die op de autostoel naast me lag, zo ongeveer te roken. Mijn uitgever zei dat ik de auto maar even aan de kant moest zetten. 'Nu wordt alles anders,' sprak hij."

"In het begin was dat zeker zo. Er was zo veel drukte om Hallo Muur. Ik had me nooit kunnen voorstellen dat er een tekort zou zijn aan een boek van mij. ­Geweldig, maar het was ook een heel ­verwarrende periode. Hallo Muur is een extreem persoonlijk boek: ik beschrijf niet alleen het licht waarin ik nu verkeer, maar ook de donkerte waar ik uitkwam."

"Heel surreëel dat ik juist daarmee succes had. Ik weet nog dat ik die avond van DWDD later alleen thuis op bank zat, alle lichten uit, en dacht: wat heb ik nou aan mijn fiets hangen? Hoeveel exemplaren ervan zijn verkocht? Ik weet het niet, echt niet, ik durf het niet te vragen."

De Ridderhof

"Het winkelcentrum in Alphen aan den Rijn. Ik ken er elke steen, want ik hing er als jongen altijd rond. Me vervelen, blowen, dingen slopen ook wel - ik hoop niet dat ik er nu alsnog een rekening voor krijg. Toen ik in 2011 hoorde van de schietpartij kreeg ik mijn moeder en zus gelukkig snel aan de lijn, maar mijn beste vriend nam niet op."

"Die zat, bleek later, met vrouw en kind op zolder; het gerucht ging dat er meerdere schutters waren en dat die door zijn buurt liepen. Het heeft allemaal heel veel indruk op gemaakt. De impact in Alphen is vijf jaar ­later nog enorm. Wat ik verbijsterend vond, is hoe snel er indertijd grappen over werden gemaakt. Ook door schrijvers, intellectuelen. Op zulke lui spuug ik."

Willie Nelson

"Heb ik veel mee, sowieso met countrymuziek. De titel Hallo Muur is gebaseerd op Nelsons liedje Hello Walls. Het nummer past heel goed bij het boek. Gestopt met drinken, daarna gescheiden, toen tien maanden zonder huis, waarin ik bij mijn moeder op een matras op de grond sliep en ook nog een tijd in een stacaravan heb gewoond. Ik was zo gelukkig toen ik in Landsmeer eindelijk een eigen woning kreeg. In dat nog helemaal lege huis, zei ik, net als Willie Nelson: 'Hallo muren!'"

Hardlopen

"Mijn redding. Echt. Op vakantie had ik twee weken niet gelopen. Ik sloeg meteen aan het kutten. Mijn hoofd ging op slot, somber zonder aanwijsbare reden. Na een rondje van een kilometer of vijf voelde ik me meteen beter. Ik heb mezelf toegeroepen: hállo, je weet het toch, dit is wat je moet doen!"

"Ik loop ­ongeveer tien kilometer per uur. Daar moeten echte hardlopers om lachen, maar ik heb helemaal de ambitie niet een sporter te worden of een sixpack te kweken. Ik doe het om me goed te voelen. Hardlopen is heel overzichtelijk. Het gaat alleen om die ene en die andere voet."

Wim Brands

"Ik heb jaren radio met hem gemaakt. In De Avonden interviewden we schrijvers en dichters, kunstenaars ook wel. Vonden we de gast aardig, dan mocht hij na afloop met ons mee terugrijden van het Mediapark naar Amsterdam. Was het een beetje een zeikerd, dan zeiden we: 'We hebben zo nog een vergadering.' Wim en ik gaven elkaar daar heel subtiele hints over. Ik denk dat dertig procent van de gasten mocht meerijden."

"Wims dood heeft me erg aangegrepen. Niet lang daarvoor had Joost Zwagerman, die ik ook kende, ook al een einde aan zijn leven gemaakt. En weer daarvoor een van mijn beste vrienden. Na Wim ontkwam ik niet aan de geachte: en wie nu? Ik wist dat ze somber waren, maar bij alle drie was ik ontzettend verbaasd. Ik zie het als een ongeluk: kortsluiting, een psychose."

Pauw

"De hoofdfiguur en titel van mijn komende roman. Hij heeft eigenlijk gewoon Paul, maar iedereen spreekt dat verkeerd uit, als Pauwl of Pol. Hij is een autist van rond de vijftig. En dan niet zo'n type als in Rain Man. Niet exceptioneel getalenteerd. Als iemand een doosje lucifers laat vallen, kan hij ook niet precies vertellen hoeveel het er zijn. Ik probeer een lieve man neer te zetten, wiens hersenen op een andere manier werken."

"Mijn zoon, nu zestien, is autistisch. Over hem heeft mijn geliefde ex-vrouw Gitta Veraart al het boek Heb je Blij? geschreven. Ik heb er fictie van gemaakt, waarbij ik gebruik maak van wat ik in zestien jaar over ­autisme heb geleerd."

"Pauwl wordt vanaf oktober ook een feuilleton in Het Parool. Ontzettend spannend, want boek en feuilleton zijn niet helemaal hetzelfde. Het feuilleton zal ook doorlopen nadat het boek, dat ik nu voor vier vijfde deel af heb, is verschenen. De kans dat het mislukt, is exorbitant groot. Maar dit is wat schrijven volgens mij moet zijn: een avontuur."

Jan de Bie

"Van het Jordaanfestival? Ik heb een tijd in de Westerstraat gewoon, waar het toen nog werd gehouden. Er was geen ontkomen aan dus. Maar ik houd wel van het levenslied. Niemand heeft het tot nu geconstateerd, maar in Duetten heb ik een paar zinnen uit een nummer van André Hazes gesampled. Er zitten ook stukjes uit de Bijbel en de Koran in. Heb ik ook nog niemand over gehoord."

Erik Jan Harmens en Ilja Leonard Pfeijffer treden vanavond om 20.00 uur op tijdens de Uitmarkt. Duetten verscheen bij ­uitgeverij Lebowski.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden