Plus Achtergrond

Elizabeth Day: ‘Ik wilde een klassiek boek schrijven, met een Netflixbril op’

Met Het feest schreef Elizabeth Day met Netflixbril op een klassieke roman over de Britse elite. Een verhaal over obsessie en verraad – mede geïnspireerd door Het diner van Herman Koch.

Elizabeth Day: ‘Het idee om het verhaal in één cruciale avond samen te ballen heb ik ontleend aan Het diner.’ Beeld Jenny Smith

De laatste keer dat ze hier was, zegt Elizabeth Day lachend als we de American Bar van het Londense Savoy hotel binnengaan, was ‘on a very, very bad ­date.’ “Het kan nu ­alleen maar beter gaan.” Het vijfsterrenhotel aan The Strand is de uitgelezen setting voor een gesprek over haar Britse bestseller over de Britse upper class. The Party – verschenen in 2017, ­deze zomer hier verschenen als Het feest – is haar vierde roman en haar nationale en internationale doorbraak. Ze is er ook geheel op haar plek met haar posher-dan-posh Queen’s English.

Maar ze is inmiddels wel in geheel nieuw vaarwater belandt, vertelt Day (40). Toen ze Het feest schreef, lag ze in scheiding en was ze diep ongelukkig, nu staat ze op het punt om te gaan ­samenwonen met haar nieuwe liefde én heeft ze in Groot-Brittannië, na het succes van Het feest, een nog grotere hit met haar non-fictieboek How to Fail –Everything I’ve Ever Learned From Things Going Wrong – een even openhartig als geestig exposé over hoe de zwarte momenten in je leven je juist tot je grootste successen kunnen stuwen.

Day, oud-journalist en columnist voor The ­Mail on Sunday, begon in 2018 met de podcast How to Fail. Daarin praat ze met Bekende Britten over hun toppen en dalen. “Ik kwam op het idee omdat mijn leven totaal was veranderd sinds het verschijnen van The Party. Ik had mijn vaste baan bij The Observer opgezegd, ik was weggegaan bij mijn oude uitgeverij, had een nieuwe literair agent gevonden. Op 15 februari was mijn huwelijk definitief voorbij. Ik was 39 geworden en realiseerde me dat heel veel goede dingen in het leven voortkomen uit een crisis – en vaak wanneer je ze het minst verwacht.”

Fleabag

Objectief gezien was ze natuurlijk ook daarvoor al behoorlijk succesvol, maar dat voelde voor haar lang niet altijd zo. “Mijn eerste drie boeken zijn amper opgemerkt. Ik ben op mijn 33ste getrouwd en op mijn 36ste gescheiden, heb een miskraam gehad en twee mislukte ­pogingen gedaan om via IVF zwanger te worden. Ik had altijd dat conventionele beeld voor ogen dat ik zou trouwen en kinderen zou krijgen. En ik merkte dat het ook een stigma is als dat níet lukt – dat is ook iets waar ik me graag over wilde uitspreken.”

Fictie Elizabeth Day Het feest Vertaald door Eefje Bosch, Ambo Anthos, €22,99 336 blz. Beeld Elizabeth Day

Het heeft haar gevormd tot de vrouw en de schrijver die ze nu is. De podcast, die ze begon voor eigen genoegen, met mensen uit ­eigen kring, sloeg aan. “Ik heb gemerkt dat ik de meeste respons krijg als ik eerlijk ben en me kwetsbaar durf op te stellen. Maar wat natuurlijk ook nogal hielp, is dat zich nogal wat beroemdheden in mijn directe omgeving ophouden.”

In de eerste aflevering van How to fail spreekt ze met vriendin Phoebe Waller Bridge, die ­vertelt hoe ze na haar afstuderen aan de Royal Academy of Dramatic Art maar niet aan de bak kon komen en daarom Fleabag bedacht – een comedy die ze schreef, produceerde en waarin ze de hoofdrol speelt, en die door de BBC is uitgezonden en gestreamd door Amazon. Haar ‘Pheebs’ won afgelopen zondag zeven Emmy Awards. “En ik kende schrijvers Sebastian Faulks en David Nichols en die waren ook bereid mee te doen. Ik heb echt bij iedereen lopen ­bedelen. Maar nu heb ik het stadium bereikt dat de gasten me worden aangeboden. Ik word aan mijn stem herkend, dat is zo grappig.”

De podcast heeft haar ook verwend, zegt Day. “Ik mag daarin échte dingen vragen en alles wat ik maar wil. Toen ik als journalist nog voor bladen of kranten schreef, moest ik vaak mensen interviewen om een film of tv-serie onder de aandacht te brengen. Ik heb sinds mijn ontslag bij The Observer niet meer op een redactie gezeten en dat ga ik ook nooit meer doen. Nu ben ik autonoom. Ik mag interviewen wie ik wil en schrijven wat ik wil, al zal dat niet zo gauw weer non-fictie zijn.”

How to fail (dat volgend jaar in Nederland uitkomt, red.) was in een vloek en zucht geschreven, veel makkelijker dan een roman omdat ze dicht bij zichzelf kon blijven. “Maar ik heb nog niet genoeg nieuw materiaal. Ik moet eerst nog meer geleefd hebben. Ik wil zo authentiek ­mogelijk zijn, ik moet vanuit mijn hart schrijven. Dus eerst een roman, als het stof rond How to fail weer een beetje is neergedaald.”

Noord-Ierland

Ook Het feest ligt haar na aan het hart. Het ­ontsporende verhaal van obsessie en verraad in de onwaarschijnlijke vriendschap tussen arbeiderszoon Martin Gilmour en aristocraat Ben Fitzmaurice – dat culmineert op de avond van het feest ter gelegenheid van de veertigste ­verjaardag van de laatste – is een ‘liefdesbrief’ aan vele, geliefde klassiekers. Natuurlijk Brideshead Revisited van Evelyn Waugh waarmee het boek veel vergeleken is. “Als mensen dat zeggen, vind ik het wel overweldigend. Dat boek en de serie die ervan gemaakt is, zijn zulke instituten.”

Ze noemt The Go-Between van L. P. Hartley, de Patrick Melrose-romans van Edward St Aubyn, het werk van Jane Austen. Maar het boek is ook plotgedreven in de traditie van Agatha Christie en Patricia Highsmith, de eerste keer dat ze ­bewust een thrilleraspect invoegt. “En ik moet ook Herman Koch bedanken. Het idee om het verhaal in één cruciale avond samen te ballen heb ik ontleend aan Het diner.”

Het klasseaspect van in- en vooral uitsluiting is iets wat altijd in haar werk terugkeert. “Mijn ­accent verraadt niet dat mijn moeder Zwitserse is en mijn vader een Ierse moeder heeft. Maar mijn achtergrond is een Europese mengelmoes en toen ik vier was, ben ik met mijn ouders naar Noord-Ierland gegaan. Door mijn accent hoorde ik er daar meteen al niet bij. Toen ik op mijn dertiende – net als het personage Martin – een beurs kreeg voor een kostschool die boven mijn eigen achtergrond uitsteeg, in Belfast, kende ik de mores niet en bleef ik een buitenstaander.”

Ze was opgegroeid op het platteland, wist niet wat cool of hip was. “Het was alsof ik uit een ­ander tijdperk kwam. En kinderen kunnen heel gemeen zijn, ik werd me erg bewust van de verschillen en verloor al jong mijn onschuld. Pas op Cambridge begon ik erbij te horen. En toen

ik begon als journalist was dat voor de roddel­rubriek. Ik werd uitgenodigd op feestjes en kon daar de hogere klassen in hun natuurlijke ­omgeving observeren.”

Het boek begint met Martin op het politie­bureau, de verhoorscènes worden afgewisseld met de avond van het ‘feest’ waarbij het verhaal over de vriendschap zich in flashbacks ­ontvouwt. Daarnaast is er Lucy, de vrouw van Martin, die haar visie geeft. 

“Lucy is een latere toevoeging, ik had het boek eerst helemaal vanuit Martin geschreven, zijn uitsluiting is iets wat ik zo goed invoel. Maar hij is door al zijn remmingen natuurlijk een soort functionerende ­sociopaat. Mijn redacteur zei: hij is te creepyik wil niet dat hele boek in zijn hoofd moeten ­kijken. Kun je niet iemand anders toevoegen? Oh my god, dacht ik, dan moet ik helemaal ­opnieuw beginnen. Maar ze heeft altijd gelijk, dus ik doe altijd wat zij zegt. Om het mezelf niet te moeilijk te maken heb ik Lucy dicht bij mezelf gehouden. Ook haar miskraam is de mijne.”

Het boek leest als de televisieseries waardoor ze zich ook heeft laten inspireren – enig bingewatchen is haar niet vreemd. “Televisieseries vertellen de verhalen van onze tijd,” zegt Day. “Dat is wat ik in Het feest allemaal heb willen ­samenvoegen: ik wilde een klassiek boek schrijven in navolging van de grote klassiekers– maar dan wel met een Netflixbril op.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden