PlusInterview

Eerste solotentoonstelling schilder Van den Broek in de stad: ‘Alle ruis valt weg’

Ondanks de coronacrisis opent Koen van den Broek zijn eerste solotentoonstelling in Amsterdam. Zijn verlaten landschappen en stadsgezichten worden nu vast en zeker met andere ogen bekeken.

The white Borders: ‘Een stoeprand deed me denken aan minimal art, aan een Donald Judd die gewoon op straat ligt.’Beeld Koen van den Broek

The Beginning, de titel van de tentoonstelling, is een grapje. De Belgische schilder Koen van den Broek en galeriehouder Ron Mandos kenden elkaar al twintig jaar, maar nu werken ze pas voor het eerst zakelijk samen.

De tentoonstelling werd op korte termijn gemaakt, vertelt Van den Broek (1973). “Ik vond het een goed idee om een grote solo te doen. Het gaat over een periode van 21 jaar en er zijn 21 schilderijen.”

Het oudste werk is uit 1999 en verbeeldt een huizenrij in de New Yorkse wijk The Bronx. Van den Broek was als jonge schilder naar de Verenigde Staten vertrokken, naar het land dat hij zo goed kende van films en televisieseries. “Ik had een voorliefde voor de films van David Lynch en Quentin Tarantino. Daar zat zoveel snelheid in, zoveel energie en zoveel referenties naar andere films. Vanuit Europa zagen we via series als The A-Team en Magnum hoe de Verenigde Staten eruitzagen. Ik had het idee dat Europa tot de jaren vijftig belangrijk was, met Matisse en Mondriaan. En dat Amerika het daarna overgenomen had. Ik was razend ­benieuwd, heb eerst een atelier in Los Angeles gehad en ging daarna naar New York.”

White motherfucker

Van den Broeks werkwijze is gebaseerd op het maken van foto’s, die hij vervolgens in het atelier uitwerkt tot schilderijen. De huizenrij in The Bronx maakt allerlei herinneringen los. “Ik ging er veel foto’s maken maar dat was toen heel spannend. Nu kun je er gezellig met de kinderen naar de dierentuin gaan, toen was het levensgevaarlijk. Ik stond er een keer te fotograferen. ­Zodra de flits afging, stond er een hele groep mannen om me heen. Wat ik daar als white motherfucker kwam doen?”

De huizen in het schilderij uit 1999 zijn dichtgetimmerd en verlaten. Er is geen mens te zien. In die zin dringt de vergelijking zich op met de verlaten stadsgezichten met lange schaduwen van Edward Hopper, voor wie Van den Broek veel bewondering heeft. Maar de sfeer is nog troostelozer. “Er zitten ook geen deuren of ramen in de huizen, alles is gebarricadeerd. Vandaag zou je er een soort lockdown in kunnen zien.”

Plot. Figuren komen op Van den Broeks schilderijen niet voor, waardoor ze tijdens de coronacrisis weer anders bekeken worden.Beeld Koen van den Broek

Na een paar jaar in Amerika keerde Van den Broek terug naar België. Maar hij ging regelmatig terug. “De foto’s die ik daar maakte, ben ik gaan vertalen in België, waar het altijd grijs is en deprimerend. Maar dan wordt het wel een echt autonoom beeld, dan kijk ik puur naar compositie, licht en sfeer.”

Van den Berg werd in de VS vooral ook getroffen door de schaal van de objecten in de openbare ruimte. Hij maakte veel schilderijen van stoep­randen. “Zulke details zijn veel groter dan bij ons. Een stoeprand deed me soms denken aan minimal art, aan een Donald Judd die gewoon op straat ligt.” Als kunstenaar had hij misschien een beetje last van beroepsdeformatie, geeft Van den Broek toe. “Als ik in Hollywood op mijn knieën naar de kromming van een stoep­rand lig te kijken, komt dat tamelijk absurd over. Dan kijkt iedereen mijn kant op met zo’n blik van: is hij zijn trouwring verloren of zo?”

Landschapsschilderkunst

Drifting on crack is een groot doek met slingerende bandensporen over een lege weg. De scheuren in de weg lopen precies horizontaal en verticaal over het doek, als een soort raster. “Ik speel met diepte. De lijnen zijn vlak en toch heb je de suggestie van diepte door het centraal­perspectief. Het doet denken aan een scène met Nicolas Cage in Wild at Heart, maar ondertussen kijk je ook naar de traditie van de landschapsschilderkunst. Dit had iemand vijftig jaar geleden niet kunnen schilderen. De wereld ziet er nu anders uit, door roadmovies, de media en de snelheid waarmee we reizen.”

Als Van den Broek over zijn schilderijen vertelt, komen steeds weer films ter sprake. Hoe hij de beweging van een camera probeerde te vangen in één beeld. Hoe abstractie en figuratie ook in films een betekenisvol geheel kunnen worden. Over suspense, de suggestie dat iets staat te gebeuren.

Koen van den Broek. De Belgische schilder legde 21 jaar lang het Amerikaanse landschap vast en exposeert nu 21 werken.

Figuren komen op zijn schilderijen niet voor, waardoor zijn schilderijen tijdens de coronacrisis weer anders bekeken worden. Net als de schilderijen van Edward Hopper en Giorgio de Chirico. Eigenlijk vindt Van den Broek de coronatijd wel prettig. Paradoxaal genoeg vindt hij reizen om dezelfde reden fascinerend. “Alle ruis valt weg. Als je reist, lijkt het alsof je brein opengaat. Je observaties zijn veel zuiverder. Door de beperkingen van nu krijg ik ook rust. Als ik nu naar mijn atelier ga, gaat het alleen om schilderkunst.”

De werken zijn te zien in een online viewing room en op afspraak in de Amsterdamse galerie. “Het is mooi dat deze tentoonstelling kon doorgaan. Maar vervelende afspraken met verzekeringsagenten, dat hoeft nu gelukkig niet. Daardoor kan ik me meer op mijn werk concentreren.”

The Beginning, Koen van den Broek: tot en met 6 juni in Galerie Ron Mandos, Prinsengracht 282.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden