PlusAchtergrond

Eenzame reiziger – honderd jaar Kerouac gevierd met eerste Nederlandse vertaling van vintage verhalenbundel

In Lowell, Massachusetts wordt uitgebreid gevierd dat Jean-Louis Lebris de Kérouac, beter bekend als Jack Kerouac (1922-1969), daar vandaag precies honderd jaar geleden werd geboren. Uitgeverij Oevers publiceert de eerste Nederlandse vertaling van Lonesome Traveler uit 1960.

Dirk Jan Arensman
Jack Kerouac, 1922-1969. Ongedateerde foto.  Beeld Bettmann Archive
Jack Kerouac, 1922-1969. Ongedateerde foto.Beeld Bettmann Archive

Zes weken geleden stond in de lokale krant de Lowell Sun, waarvoor Jack Kerouac overigens nog een blauwe maandag als sportverslaggever werkte, al een overzicht van alle evenementen die The Jack Kerouac Estate en de Kerouac@100 Committee gepland hadden. Zo is er een vol programma aan lezingen, poëzievoordrachten (‘Kerouac Night of 100 Poems: Blues and Haikus’) en filmvertoningen.

Er kan een bustour gemaakt worden langs Kerouacgerelateerde locaties, waaronder de St. John Baptiste Church waar de katholieke schrijver werd gedoopt, zijn rouwdienst werd gehouden en waar op termijn naar verluidt een heus Jack Kerouacmuseum wordt geopend.

Andere topattracties onderweg: één des schrijvers stamkroegen én een replica van de grot van Lourdes die een Canadese priesterorde er liet bouwen, en waarover in de roman Doctor Sax (1959) niet-zo-toepasselijk te lezen valt: ‘Alles daar was er om aan de Dood te herinneren, niets ter ere van het leven.’

Verder is er vanaf vrijdag in een galerie in het Lowell National Historical Park nog de tentoonstelling Visions of Kerouac, waar naast foto’s, boeken en ‘persoonlijke voorwerpen’ ook een deel van de zogenoemde On the Road Scroll te zien zal zijn. (Ruwweg een kwart van de zo’n driehonderdzestig meter lange papierrol waarop Kerouac er in 1951 volgens de legende in drie weken tijd een eerste versie van zijn beroemdste boek uit rammelde, op een strikt dieet van koffie, amfetaminen en bebop jazz.)

Er hangen citaten op banieren verspreid door het hele stadje. En dan moet het jaarlijkse Lowell Celebrates Kerouac Festival in het najaar nog komen.

Eén enkele uitgave

Of het veel over zijn populariteit zegt is de vraag, maar in Nederland lijken de feestelijkheden intussen beperkt te blijven tot één enkele uitgave. De allereerste vertaling, namelijk, van de bundel Lonesome Traveler (1960), die afgelopen week bij Uitgeverij Oevers verscheen.

Geen enorme oogst. Maar, het moet gezegd: Eenzame reiziger zou prima kunnen dienen als een eerste kennismaking met The King of the Beats. En niet alleen omdat we het dan eens níét hoeven te hebben over de eeuwige backpackersbijbel On the road die hem zijn faam bezorgde. (Overigens wel veelzeggend: Onderweg is de enige andere Kerouacvertaling die momenteel nog in druk is.)

Zo is ‘Even voorstellen’ al een bijzonder aardige binnenkomer. Een door de schrijver ingevulde vragenlijst van zijn toenmalige uitgever, die hier als verkapt voorwoord dient.

Kerouac geeft erin een ‘overzicht van beroepen en/of banen’, van scheepskoksmaatje en remmer bij de spoorlijn tot ‘leerling-plaatwerker in het Pentagon’. In een ‘korte samenvatting van je leven’ komt onder meer aan de orde dat hij na het lezen van de biografie van Jack London ‘besloot ook avonturier te worden’, dat zijn zus Caroline getrouwd was met ‘een raketafweertechnicus in dienst van de overheid’ en dat hij schrijven niet als zijn enige plicht op aarde beschouwde: ‘Tevens altijd universele vriendelijkheid predikend, wat niet werd opgemerkt door hysterische critici omdat ze niet verder keken dan de hectische activiteit van mijn waargebeurde romans over de ‘beat’generation, Ben eigenlijk niet ‘beat’ maar een vreemde eenzame gekke katholieke mysticus…’

Goed opgeleide arme losbol

Reisverhalen zijn het, die naast een flink deel van de VS ook Mexico, Marokko ‘in Afrika’, Parijs en Londen bestrijken. Beschreven elementen: ‘Werk aan de spoorbaan, werk op zee, mystiek, werk in de bergen, wellust, solipsisme, genotzucht, stierengevechten, drugs, kerken, kunstmusea, straten in steden, een mengelmoes van het leven zoals geleid door een onafhankelijke goed opgeleide arme losbol die overal en nergens naartoe gaat.’

Klopt als een bus.

En in de 260 pagina’s die volgen, komt het beste én het slechtste van Kerouac voorbij; het beste vooral in de tweede helft.

Scènes in New York leest bijvoorbeeld als een nostalgische, impressionistisch swingende ode aan de stad en de plekken (en kroegen) die hij en zijn ‘beatnikdichtvrienden’ daar frequenteerden. (‘The Five Spot is tamelijk donker, heeft rare obers, er is altijd goede muziek, soms stort John ‘Train’ Coltrane de harde tonen van zijn grote tenorsaxofoon uit over de ruimte.’)

Een verslag van de tijd dat hij als brandwacht bij Mount Baker National Forest in het Cascadegebergte, ook beschreven in The Dharma Bums (1957), levert fraaie, Thoreauachtige zinnen op als: ‘Geen mens zou door het leven moeten gaan zonder zichzelf een keer bloot te stellen aan gezonde, ja zelfs saaie eenzaamheid in de wildernis, een situatie waarin hij alleen op zichzelf kan vertrouwen en daardoor zijn ware en verborgen kracht leert kennen.’ En ook zijn ademloze beschrijving van het Parijse Montmartre is het lezen meer dan waard.

Klotsende alinea’s

Maar daartegenover staan ook hier talloze momenten dat Kerouacs ‘spontane proza’ ontaardt in oeverloos over de pagina’s klotsende alinea’s vol woorddronken wartaal over, pakweg, ‘water dat lijkt op de onderkant van een strijkijzer waar de lichten zijn die jubelen in het bewegende tij’. Passages waarin hij, zoals de Britse schrijver Michael Frayn het ooit niet ongeestig uitdrukte, ‘klinkt als een slechte vertaling uit het Tsjechisch’.

De lovende recensent van The New York Times noemde het in 1960 op zijn beurt ‘weer een verzameling van Kerouacs zenuwuiteinden vs. het universum’, met ‘flitsen poëzie, waarheid, gekte en staaltjes gênant schrijven’.

Vintage Kerouac, kortom, geknipt om honderd jaar Kerouac mee te vieren.

FICTIE: Jack Kerouac: Eenzame reiziger. Vertaald door Arie Storm. Uitgeverij Oevers, €22,50, 277 blz. Beeld
FICTIE: Jack Kerouac: Eenzame reiziger. Vertaald door Arie Storm. Uitgeverij Oevers, €22,50, 277 blz.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden