PlusInterview

Een typische Franse praatfilm: één lang gesprek over liefde en overspel

Les choses qu’on dit, les choses qu’on fait is zo’n typische Franse praatfilm. Regisseur Emmanuel Mouret laat personages verhaal na verhaal vertellen over liefde en vreemdgaan. ‘Dialoog is het hart van de cinema.’

Maxime en Daphné vertellen elkaar over hun liefdeslevens in Les choses qu’on dit, les choses qu’on fait. Beeld Pascal Chantier
Maxime en Daphné vertellen elkaar over hun liefdeslevens in Les choses qu’on dit, les choses qu’on fait.Beeld Pascal Chantier

Een roman uit 1773 is niet de meest voor de hand liggende inspiratiebron voor een hedendaagse Franse praatfilm over liefde en vreemdgaan. Toch verwijst de Franse regisseur Emmanuel Mouret (51) naar Jacques le fataliste et son maître van zijn landgenoot Denis Diderot als hij wordt ­gevraagd naar de kiem van zijn nieuwste film.

Niet dat die film, Les choses qu’on dit, les choses qu’on fait (‘De dingen die we zeggen, de dingen die we doen’), een ­directe verfilming is van de achttiende-eeuwse roman. Mourets vorige film Madame de Joncquières (2018) was dat wel, of althans, van één verhaal uit Diderots veelomvattende roman. Het was ook Mourets eerste uitstapje naar de kostuumfilm. Maar met zijn nieuwste is hij terug bij het ­eigentijdse romantische drama waar hij zich nu al tien films lang het meest thuis voelt.

Waar Mouret zich vooral door liet inspireren, vertelt hij een klein groepje journalisten in een zoomgesprek, is de brutale toon van het boek, en de ongebruikelijke structuur. “In feite is dat boek al mijn hele carrière lang mijn grootste inspiratiebron,” lacht hij.

Een berg liefdesverdriet

Diderots satire steekt vrolijk de draak met de klassieke ­romanvorm door een vertelling te creëren die uit vele ­vertellingen bestaat. Om de tijd te verdrijven tijdens een lange reis vertelt knecht Jacques zijn meester verhalen uit zijn liefdesleven, maar die verhalen worden continu ­onderbroken door zijsporen en andere personages, wier verhalen op hun beurt ook weer onderbroken worden.

Zo verloopt het ook zo’n beetje in Les choses qu’on dit, les choses qu’on fait. Maxime heeft een berg liefdesverdriet in Parijs achtergelaten en is afgereisd naar het vakantiehuisje van zijn neef François. Maar die is net voordat Maxime aankomt weggeroepen voor werk, en dus brengt de jonge man onverwachts een paar dagen door met François’ zwangere vriendin Daphné.

Om de tijd te verdrijven vertellen de twee elkaar over hun liefdeslevens. Maxime zet de liefdesdriehoek uiteen waarin hij verzeild raakte, en Daphné doet uit de doeken hoe haar relatie met François begon, terwijl die absoluut haar type niet is. Later begint François zich er ook mee te bemoeien – hij vertelt over zijn scheiding van zijn ex-vrouw Louise. Binnen al die verhalen komen weer andere verhalen langs. “Het is een hypernarratieve film,” stelt Mouret terecht. “Het vertellen van verhalen, dat is waar het om draait.”

Typisch zo’n Franse praatfilm, dus. Met dat toch wat misprijzende etiket zou Mouret geen enkele moeite hebben. “Voor mij is de dialoog het hart van de cinema,” zegt hij. “In dialogen kun je verschillende ideeën op elkaar laten botsen, spelen met tegenstrijdige of incorrecte ideeën, zonder dat je perse conclusies hoeft te trekken. Op sociale media, op televisie, op de radio: overal wordt ons tegenwoordig opgedrongen wat we moeten denken en vinden. Cinema is juist een plek voor twijfel, voor reflectie, voor ­vragen.”

In de roman van Diderot draaien die vragen vooral om een discussie over het lot versus vrije wil. Ook in Les choses qu’on dit, les choses qu’on fait is een flinke rol weggelegd voor het toeval. Maar in de gesprekken is ook vreemdgaan een rode draad. Veel van de relaties waarover wordt verteld, beginnen met een scheve schaats of eindigen doordat een van de geliefden ervandoor gaat met een ander.

“Er zit in veel van de personages een spanning tussen twee tegengestelde vormen van verlangen,” zegt Mouret daarover. “Aan de ene kant willen ze vrijheid, om volledig de ruimte te geven aan hun eigen gevoelens en lusten. Maar aan de andere kant willen ze zich ook verantwoordelijk gedragen naar de mensen om hen heen. Die tegen­gestelde impulsen sturen het handelen van de personages in de film.”

Lange gesprekken, lange shots

Dat de dialogen vooropstaan, wil niet zeggen dat Mouret geen aandacht besteedt aan hoe die gesprekken in beeld worden gebracht. In de loop der jaren ontwikkelde de ­regisseur zijn eigen manier om al die praatscènes visueel interessant te houden. “Ik gebruik veel lange shots, waarbij de personages zich door het kader bewegen. Daarmee geef ik het publiek ruimte om zelf de emoties te vinden, in plaats van die op te dringen. Ik laat het publiek liever een beetje zoeken, ook naar wat de personages nu echt voelen bij wat ze vertellen. Daarom gebruik ik weinig close-ups.”

Het meest prikkelende in films, stelt Mouret, is altijd dat wat je niet ziet. “Daarmee bedoel ik niet alleen dingen die net buiten beeld gebeuren, maar ook dingen die alleen omschreven worden en niet getoond. Veel van mijn dialogen zijn in feite een middel om de fantasie van de kijker aan het werk te zetten. In die praatscènes zijn altijd twee dingen te zien: de mensen die praten, maar ook de beelden die hun gesprek oproepen in de fantasie van de toeschouwer. Dat is het spel van deze film.”

Les choses qu’on dit, les choses qu’on fait is te zien in Cinecenter, Het Ketelhuis, Pathé City, Pathé Tuschinski.

Regisseur Emmanuel Mourets: ‘Ik laat het publiek liever een beetje zoeken, in plaats van ze iets op te dringen.’
 Beeld George Pimentel
Regisseur Emmanuel Mourets: ‘Ik laat het publiek liever een beetje zoeken, in plaats van ze iets op te dringen.’Beeld George Pimentel

Tongbreker

Het is een tongbreker, die lekker lange titel van Emmanuel Mourets tiende speelfilm. Daarmee is het ook een uitstekende voorbode van de breedsprakigheid van de personages. Want in feite is de hele film één lang gesprek. Dat begint tussen Maxime (Niels Schneider) en Daphné (Camélia Jordana), die een paar dagen samen doorbrengen in afwachting van François (Vincent Macaigne), de vriend van Daphné en de neef van Maxime. Om de tijd te verdrijven, vertellen de twee elkaar over hun recente liefdesperikelen, waarin het toeval en overspel de rode draden blijken. De film toont de kettingreactie die de liefde kan zijn: het eind van de ene relatie is telkens ook het begin van een volgende. Mouret springt slim heen en weer tussen de vertellers en hun in flashbacks getoonde relazen. Uiteindelijk gaat de film niet over al die relaties, maar over het vertellen zelf. Over hoe de dingen die we zeggen, verschillen van de dingen die we doen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden