PlusFilmrecensie

Een rugtatoeage in ruil voor een visum in The Man Who Sold His Skin

Een Syrische vluchteling laat een Schengenvisum op zijn rug tatoeëren in ruil voor een echt exemplaar. The Man Who Sold His Skin is zowel een satire op de elitaire kunstwereld als een politiek commentaar.

Sam Ali (Yahya Mahayni) exposeert zijn rug in The Man Who Sold His Skin.
 Beeld
Sam Ali (Yahya Mahayni) exposeert zijn rug in The Man Who Sold His Skin.

In 1952 publiceerde The New Yorker het korte verhaal Skin (Huid) van Roald Dahl, waarin een oude zwerver rond blijkt te lopen met een uiterst waardevol schilderij, dat op zijn rug is getatoeëerd. Een dilemma voor de kunsthandelaar die erop stuit, want hoe valt het werk te gelde te maken zolang de oude man nog in leven is?

Het is een fantasierijk gegeven van het soort waar Dahl in grossierde. In 2006 was de absurditeit van de moderne kunstwereld ver genoeg gevorderd om Dahls macabere fictie realiteit te maken. De Belgische kunstenaar Wim Delvoye tatoeëerde de rug van een man, Tim Steiner, en verkocht het werk aan een Duitse verzamelaar. Als onderdeel van zijn contract moet Steiner met enige regelmaat beschikbaar zijn om het werk tentoon te stellen. Na Steiners dood zal de rugtattoo gevild en ingelijst worden.

De Tunesische filmmaakster Kaouther Ben Hania liet zich door Delvoyes werk inspireren voor haar tweede speelfilm The Man Who Sold His Skin. Niet alleen geeft Ben Hania dat ruiterlijk toe in de aftiteling, ze vroeg Delvoye ook voor een kleine bijrol als verzekeringsagent (als acteur blijkt hij geen natuurtalent) en laat in de film ook een van zijn andere werken prominent voorbijkomen, een beeldengroep van getatoeëerde varkens.

Maar Ben Hania’s film draait niet in de eerste plaats om de wereld van de moderne kunst. Ze werpt daar wel een satirische blik op, maar de nadruk ligt op een sardonische politieke laag. Vandaar ook dat haar film komende vrijdag de openingsfilm is van mensenrechtenfilmfestival Movies that Matter. De film is er ook genomineerd in de competitie Grand Jury Fiction, een van de twee nieuwe competities van het festival, dat dit jaar van 16 t/m 25 april geheel online plaatsvindt (zie kader).

De man die zijn huid verkoopt is in Ben Hania’s versie namelijk een Syrische vluchteling, Sam Ali (Yahya Mahayni), en zijn rug wordt door kunstenaar Jeffrey Godefroi (Koen De Bouw) gevuld met een uitvergrote afbeelding van een Schengenvisum. In ruil daarvoor regelt Godefroi, of eigenlijk zijn assistent Soraya (Monica Bellucci), een echt Schengenvisum voor Sam. Dat betekent niet alleen een eind aan zijn uitzichtloze bestaan als vluchteling in Beiroet, maar ook een kans om dichter bij zijn geliefde Abeer (Dea Liane) te zijn. Die is na een verstandshuwelijk met een diplomaat in Brussel beland.

De innemende hoofdrolspeler Yahya Mahayni is een belangrijke troef voor de film; niet voor niets won hij op het afgelopen filmfestival van Venetië de acteerprijs voor deze rol. Zijn Sam is geen willoos slachtoffer, maar een even oprechte als impulsieve romanticus. Scherp speelt Mahayni de onwerkelijke mengeling van euforie en depressie waarin Sam terechtkomt als hij eenmaal in Europa is. Hij leeft in rijkdom, slaapt in sterrenhotels en eet kaviaar als diner, maar zit ook elke dag weer opgesloten in het museum, waar hij als tentoongesteld object net zo goed geen vrijheid heeft.

Oscarnominatie

Met haar speelfilmdebuut Beauty and the Dogs (2017), die de helletocht van een jonge vrouw volgt als ze aangifte wil doen van aanranding, toonde Ben Hania al dat ze het grote gebaar niet schuwt om haar boodschap over te brengen. Dat geldt voor The Man Who Sold His Skin zeker ook. Ze laat Godefroi simpelweg hardop pontificeren over het punt dat ook de film wil maken: “In deze tijd hebben goederen meer vrijheid om te reizen dan de meeste mensen.”

Die helderheid is ontegenzeggelijk effectief, en zal zeker hebben bijgedragen aan de Oscarnominatie die The Man Who Sold His Skin binnensleepte in de categorie Beste Internationale Film. Ben Hania is daarmee de eerste Tunesische filmmaker die ooit een nominatie kreeg. The Man Who Sold His Skin kijkt heerlijk weg, daarover geen enkele twijfel. Ook dankzij het dromerige camerawerk en het energieke verteltempo.

Toch wringt er iets aan The Man Who Sold His Skin. Het romantische verhaal van Sam en Abeer, dat de film zijn rode draad zou moeten geven, verdwijnt net te vaak naar de achtergrond. En belangrijker: de satire op de elitaire kunstwereld en het politieke commentaar, twee lagen die elkaar in theorie zouden moeten versterken, leiden soms juist van elkaar af. Ben Hania’s scenario wil twee ruggen van één varken snijden: én lachen om de gebakken lucht van de kunstwereld, én via Godefroi’s werk een serieus statement maken. Daardoor komt noch de satire, noch de politieke boodschap uiteindelijk op volle scherpte voor het voetlicht.

The Man Who Sold His Skin

Regie Kaouther Ben Hania
Met Yahya Mahayni, Dea Liane, Koen De Bouw
Te zien op Movies that Matter en later dit jaar in de bioscoop

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden