Plus Operarecensie

Een Porgy and Bess met de geur van 50 jaar geleden

Het Nederlands Philharmonisch Orkest speelt geweldig, de cast is prima. Beeld Baus

Opera Porgy and Bess door de Nationale Opera wordt nergens scenisch spannend of opwindend.

George Gershwin componeerde zijn eerste en enige serieuze avondvullende opera Porgy and Bess naar eigen zeggen voor het grote publiek en niet voor de elite, al betekende dit nou ook weer niet dat hij bij de ingang van de theaters bouncers met strikte instructies had staan. 'Ben u van de elite? Dan komt u er niet in. Wegwezen.'

Zonder enige twijfel heeft Gershwin dat grote publiek bereikt. De acht voorstellingen die De Nationale Opera deze maand brengt, waren in een razende vaart uitverkocht.

En wat te denken van de meer dan 74.000 versies die er in de loop der jaren zijn opgenomen van Summertime, de allereerste aria die in de opera wordt gezongen, na een hectische instrumentale inleiding, met virtuoos ratelende metallofonen en jazzakkoorden in het koper?

Er is geen enkele dode klassieke componist die zelfs in de buurt komt van dat aantal.

Nauwelijks opwindend

De Porgy and Bess die DNO op de planken brengt, is een coproductie met de English National Opera, waar het stuk vorig jaar al was te zien, en The Metropolitan Opera in New York, waar het vanaf augustus staat.

De samenwerking met New York verklaart meteen waarom regisseur James Robinson met een wel heel brave enscenering voor de dag is gekomen, die net zo goed vijftig jaar geleden had kunnen zijn bedacht.

Op het toneel staan de houten skeletten van aan ­elkaar geschakelde huisjes. De inwoners van de visserswijk dragen historische kostuums. De mannen hoedjes, petjes, overhemden en broeken met bretels, de dames jurken in onopvallende kleuren.

Alleen Bess, in het rood, springt eruit. Maar scenisch spannend of opwindend wordt het nergens, ook niet als de nare Crown zich bijna aan Bess vergrijpt, of als Porgy diezelfde nare Crown later vermoordt met een trapspijl.

'Schoensmeerzwarte negritudes'
Gershwin heeft testamentair laten vastleggen dat Porgy and Bess alleen door zwarte zangers mag worden gezongen. De enige rozehuidigen zijn hier gemene politieagenten in spreekrollen.

Gershwin - Porgy and Bess
Door De Nationale Opera
Met NedPho, Porgy and Bess Ensemble o.l.v. James Gaffigan
Gehoord 16/1, Nationale Opera & Ballet
Nog te horen 18, 20, 22, 25, 27, 29, 31/1

Porgy and Bess speelt zich af in Catfish Row, een arme wijk met zwarte vissers in Charleston, South Carolina, waar ze een merkwaardig, karikaturaal aandoend taaltje spreken, waar devil 'debble' wordt en Lord 'Lawd'. De term culturele toe-eigening zullen we hier maar niet laten vallen.

Gershwin wilde slechts een echte folk-opera schrijven, waarin hij aansluiting zocht bij spirituals en blues. Maar ook in 1935, toen Porgy and Bess in première ging, kwam er al kritiek. Duke Ellington sprak zelfs beledigd van 'schoensmeerzwarte negritudes'.

James Gaffigan dirigeert het geweldig spelende Nederlands Philharmonisch Orkest (laat hem Marc Albrecht als chef opvolgen; weer een probleem opgelost) in deze Porgy and Bess alsof het een meesterwerk is, maar we moeten eerlijk zijn.

Gershwin schreef een onevenwichtige partituur, met geniale momenten, zeker, maar zelfs die gaan soms half ten onder in modderige orkestraties en dichtslibbende koorzettingen. De cast is verder prima, met degelijke rollen van Eric Owens (Porgy), Adina Aaron (Bess), Janai Brugger (Clara) en Frederick Ballantine (Sportin' Life).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden