PlusAchtergrond

Een kunstbeurs in tijden van corona: Unfair omgevormd tot tijdelijk museum

Unknown Architects creëerden een soort stad met (open) pleinen en wijken.Beeld Lotte van Uittert

‘Vroeger waren we een kunstbeurs, maar dat was saai,’ schrijven de organisatoren van Unfair in de catalogus die – al even dwars als de beurs zelf – Unfolder heet. De beurs is vanwege corona omgevormd tot tijdelijk museum.

Toen Unfair20 dit voorjaar niet kon doorgaan, omdat evenementen en kunstbeurzen waren verboden, bedachten de directeuren Adam Nillissen en Peter van der Es een list. De organisatoren spraken niet langer van een beurs, maar van een (tijdelijk) museum. Geen museum met een eigen collectie, maar een ­museum waar alles te koop is. Een beurs, zeg maar. En ze hanteren – zoals het coronaprotocol van de Museumvereniging voorschrijft – tijdsloten en een maximumaantal bezoekers. In plaats van de gebruikelijke vier dagen huist de ‘onbeurs’ (slogan: ‘We used to be an art fair’) nu twee maanden lang in de Zuiveringshal van de Westergas, van vrijdag tot en met zondag.

Unfair – opgericht in 2012, na de financiële ­crisis, in een tijd die werd gekenmerkt door ­culturele kaalslag – was altijd al anders dan de meeste kunstbeurzen. Omdat er geen galeries aan deelnemen maar opkomende en al wat meer gevestigde kunstenaars. Omdat de ge­selecteerde kunstenaars geen geld betalen om te mogen meedoen en ook geen percentage van de opbrengst hoeven af te staan. Het enige wat ze moeten doen, is meehelpen met de opbouw van hun eigen stand.

Loopbrug

Het fraaie tentoonstellingsontwerp van deze vijfde, coronaproof editie is van het Amsterdamse duo Unknown Architects, de winnaars van de Unfair Architect Award. Geïnspireerd door vier visionaire stedenbouwkundigen, onder wie Berlage en Le Corbusier, creëerden zij een soort stad met (open) pleinen en wijken, (nauwe) straten en doorgangen en een trap die leidt naar een loopbrug, die doet denken aan het uitzichtpunt in Stedelijk Base.

Er was ­ingezet op veertig deelnemers, maar zes kunstenaars moesten afzeggen vanwege ­Covid-19-reisrestricties. De stad biedt nu onderdak aan 34 solotentoonstellingen, die samen een vrolijk stemmende mix vormen van alle denkbare media.

Er zijn installaties en videowerken te zien, er hangen foto’s, tekeningen, schilderijen, neons en wandkleden. Raquel van Haver – de grootste naam op Unfair; vorig jaar exposeerde ze nog in het Stedelijk – toont een aantal enorme collages (14.000 euro, ex btw). Schrijver en beeldend kunstenaar Vibeke Mascini, afgestudeerd aan de Gerrit Rietveld Academie in de richting Beeld en Taal, vertaalde de golfslag van de Noordzee naar een bewegingspatroon voor een zwarte vleugel. De noten klinken niet, het hypnotiserende ­getokkel komt van het mechaniek dat de toetsen in beweging zet – over de volle breedte van het klavier, als een aanspoelende golf.

Bureaucratisch proces

Willem de Haan, die al eens een kopie van een Rotterdamse metrohalte in een weiland plaatste, wekt de suggestie dat het diepste door mensen gegraven boorgat zich op het Westergas­fabriekterrein bevindt in plaats van op het Russische schiereiland Kola. In een hoopje zand plaatste hij een putdeksel, waarop ‘12.226 metpob’ staat geschreven. Ernaast staat een enorme stellage met een uitgeschreven dialoog uit een filmscript.

De scène – waar de beurs- dan wel museum­bezoeker als vanzelf onderdeel van wordt – is gesitueerd in een museum, ten tijde van een pandemie. “Ongelooflijk,” zegt de naamloze museumbezoeker. “Hoe hebben ze zo’n diep gat van Rusland naar Amsterdam kunnen verplaatsen?” “Goeie vraag,” antwoordt zijn vriendin. “Het moet een enorm bureaucratisch proces zijn geweest. Maar dit is niet waarvoor ik naar een kunstmuseum ben gekomen.”

Er zijn meer prikkelende installaties. Pieter van der Schaaf installeerde een intercom op een witte muur, met buitensporig veel telefoondraad en klemmetjes in een duizelingwekkend patroon. Het ding werkt echt; je kunt ermee met de andere kant van de tentoonstellingsruimte communiceren. Ook Koos Buster Stroucken verrijkte zijn expositieruimte met ‘gewone’, als kunst vermomde objecten: een stopcontact en een brandblusser, een pinautomaat en een ­waterkoeler, inclusief bekertjes en watertanks, allemaal op ware grootte vereeuwigd in keramiek.

Op een tafeltje liggen een pakje sigaretten, vloeitjes en een asbak boordevol peuken in kleurrijk keramiek. Busters peuken zijn ook los verkrijgbaar, in allerlei vormen en maten, voor slechts 15 euro per stuk. Ter gelegenheid van de vijfde editie is er meer werk in oplage te koop. Want Unfair is toch een beurs en op een kunstbeurs moet kunst worden verkocht. En dat gaat nu eenmaal makkelijker als de drempel niet al te hoog is – al helemaal in tijden van een pandemie.

Unfair: t/m 23 augustus op vrijdag t/m zondag van 11.00 tot 18.00 uur in de Zuiveringshal op Westergas. Tickets à 12 euro zijn te boeken op unfair-tm.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden