PlusKlassieker

Een coquette vrouw: sleutelroman van Carry van Bruggen

Welke moderne klassiekers moet je als ­literatuurminnend wereldburger gelezen hebben? Dieuwertje ­Mertens selecteert deze week Een coquette vrouw (1915) van Carry van Bruggen (1881-1932).

Een coquette vrouw (1915) van Carry van Bruggen. Beeld
Een coquette vrouw (1915) van Carry van Bruggen.

Waar gaat het boek over?

Carry van Bruggen schreef deze autobio­grafische roman tijdens haar scheiding met journalist Kees van Bruggen. Ina is behaagziek, maar voelt zich ook verveeld en vernederd in haar huwelijk met Egbert. Ze schrijft: ‘En als hij straks op bedtijd kwam, zou zij, uitgeput van drift en innerlijke tweespalt, die als achterhoede na elken driftvlaag kwam, lam en mat van zelfverwijt en zelfverguizing, vrede nemen met zijn bleeke grapjes en zich glimlachend een ‘malle meid’ laten noemen, tot geen tegenspraak of verweer dan meer in staat, al blij met den schijn van herwonnen vrede, ­teruggekeerde harmonie.’

Waarom zou je Een coquette vrouw lezen?

Vaak is het boek ten onrechte weggezet als wraakroman. Een coquette vrouw is eerder een zedenschets of misschien wel ontwikkelingsroman. De jonge Ina weet heel goed de tweespalt te schetsen tussen wat van haar wordt verwacht en wat het hart wil, maar ook van datgeen er in de weg staat – en dat in een tijd dat de machtsverhoudingen tussen man en vrouw ten gunste van de man waren bepaald. In wezen draait haar roman om de vraag: hoofd of hart? Dit boek zou goed kunnen fungeren als sleutelroman voor het werk van Van Bruggen. ‘Distinctiedrift is levensdrift,’ schreef ze. Het omgekeerde gold ook. ‘Eenheidsdrift is doodsdrift’ (Hedendaags fetisjisme, 1925).

Wie is het opmerkelijkste personage?

Ina is een klassiek romanpersonage: een buitenstaander met een scherp observatievermogen en een tobberig gemoed. In de liefde vindt zij de motor van haar schrijven, haar geluk: ‘Dan beefde haar hand van bewogenheid om het wonder van het woord (..) waarin een afschijn van het groote levensgeheim van mensch en heelal ­verborgen ligt.’

Hoe werd de roman ontvangen?

‘Overdrevenheid, ordinairheid, huilerige sentimentaliteit, bij teugelloos zich verpraten en schaamteloos zich vergeten, zijn de eigenschappen die Ina’s optreden in ’t algemeen kenmerken,’ schreef Carel Scharten, een man (De Gids, 1915).

Wie liet zich erdoor inspireren?

NRC-columnist Jérôme Louis Heldring noemde Van Bruggen een van zijn belangrijkste inspiratiebronnen. Menno ter Braak was na verschijning van Prometheus (1919) overtuigd van haar kwaliteiten als schrijfster.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden