PlusGalerierecensie

Een Chileens sprookje dat behoorlijk grenst aan horror

Edo Dijksterhuis
null Beeld Gert Jan van Rooij
Beeld Gert Jan van Rooij

In Chili is een nieuwe grondwet in de maak, die de vorige van dictator Pinochet moet vervangen. Met een macaber-poëtische animatiefilm waarschuwen Cristóbal León en Joaquín Cociña hun landgenoten voor herhaling van de geschiedenis.

Los Huesos zou dateren van 1901 en pas vorig jaar zijn teruggevonden. Daarmee zou het een van de vroegste stop-motion animatiefilms ter wereld zijn. Los Huesos doet er alles aan om er oud uit te zien, met soms vlekkerige beelden en rafelige kaders, maar de inhoud verraadt dat we hier te maken hebben met een hedendaags werk dat nooit gemaakt kan zijn in de begindagen van de cinema, toen het medium vooral een kermisattractie was.

‘De botten’

In Los Huesos (Spaans voor ‘de botten’) goochelt een meisje met schedels en beenderen. Ze wekt de geesten tot leven van de conservatieve Chileense staatsman Diego Portales (1793-1837) en Pinochetadviseur Jaime Guzmán (1946-1991). Guzmán stelde in 1980 de huidige Chileense grondwet op, die stevig leunt op een eerdere versie van Portales. Het meisje trouwt met Portales, met Guzmán in de rol van priester, maar laat hem vervolgens in de steek.

Wie weet dat het Chileense parlement dit jaar beslist over vervanging van de ‘Pinochetgrondwet’ ziet in deze film veel meer dan een danse macabre met Frankensteinact. De makers Cristóbal León en Joaquín Cociña, ook nog eens allebei geboren in 1980, proberen het historisch bewustzijn van hun landgenoten wakker te kussen en waarschuwen voor een herhaling van zetten.

Alles wat film kan zijn – vermaak, prikkel voor verbeelding, suggestiewekker, waarheidsvinder, politiek breekijzer, twijfelzaaier – is verenigd in het werk van León en Cociña. En het knappe is: ze doen dat zonder steracteurs of dure computereffecten. De hoofdrollen worden gespeeld door poppen van papier-maché in geknutselde decors. De schokkerige stop-motionstijl verraadt een diepe beïnvloeding door Jan Svankmajer, de Tsjechische meester van het genre.

Overspannen gefluister

In de films van León en Cociña grenzen sprookjes altijd aan horror. Wie vijf jaar geleden bij Upstream het tweeluik Lucia, Luis y el Lobo (Lucia, Luis en de wolf) zag, kan moeiteloos het overspannen gefluister van Lucia voor de geest halen, die vertelt over haar fataal ontspoorde zomerliefde.

De chaos die in de kamer ontstaat terwijl zij vertelt, wordt in omgekeerde volgorde weer opgeruimd als Luis zijn kant van het verhaal uit de doeken doet. Los Huesos gaat nog een stapje verder dan het openen en sluiten van een relationele doos van Pandora. Hier is een politieke boodschap verpakt in een sprookje dat weer gewikkeld is in mythologisering en filmgeschiedenis.

De expliciete referenties aan de droomfabriek van Hollywood en de universeel begrepen beeldtaal komen ook tot uiting in León en Cociñas doorlopende project Los Angeles. Daarvan zijn bij Upstream nu vijf grote schilderijen te zien, boordevol nazi’s, elfjes, actiehelden en geesten in schreeuwerige kleuren.

Ze doen denken aan filmaffiches uit West-Afrika en Zuid-Amerika. Maar normaliter vormen ze het sluitstuk van een filmproductie, het marketingmiddel voor de bioscooppremière. Hier zijn de zaken omgedraaid: dit zijn posters voor films die nog gemaakt moeten worden. Een beetje zoals de grondwet, waarvan het maar afwachten is hoe die uitpakt en met welke gevolgen.

Galerie

Wat Burials

Door Cristóbal León & Joaquín Cociña

Waar Upstream Gallery, Kloveniersburgwal 95

Te zien tot en met 30 april

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden