Plus Column

Een cadens schrijven: durft u het aan?

Eerste hulp bij klassieke muziek van Erik Voermans, met deze week: de cadens.

Erik Voermans Beeld Linda Stulic

Welk vioolconcert is het vaakst op de internationale podia te horen? Ik heb er geen betrouwbare statistische informatie over kunnen vinden, maar ik houd het op het vioolconcert van Beethoven.

Opmerkelijk is dat er bij vrijwel elke uitvoering van dat stuk noten tot klinken komen die níet door Beethoven zijn geschreven. Dat is omdat er geen door Beethoven uitgeschreven cadensen bestaan. (Een cadens, wat is dat ook alweer: het moment waarop de solist zijn virtuositeit mag tonen in een meestal onbegeleide solo.)

Die cadensen werden aanvankelijk geïmproviseerd, maar componisten als Beethoven begonnen ze uit een begrijpelijke drang tot controle op te schrijven; deel van de compositie te maken.

Wat doe je als er geen cadens van Beethoven bestaat? Dan speel je een cadens die iemand anders voor dat ­vioolconcert heeft bedacht. De meeste violisten ­gebruiken de cadensen van Fritz Kreisler, Joseph Joachim of Leopold Auer.

Originele geesten spelen de ­cadensen uit de bewerking die Beethoven zelf van zijn vioolconcert maakte voor piano en orkest. Dan krijgt de violist muzikaal gezelschap van de paukenist.

Nog originelere geesten blijven weg van Kreisler c.s. en kiezen bijvoorbeeld de cadensen die eerbiedwaardige componisten als Spohr, Saint-Saëns, Vieuxtemps, Ysaÿe, Busoni, Wieniawski bedachten. De lijst met keuzemogelijkheden is nog aanzienlijk langer.

Wie iets uitdagenders wil, zou kunnen kiezen voor de cadensen van de Russische componist Alfred Schnittke. Maar dat durft alleen Gidon Kremer.

Violiste Rachel Barton Pine ging nog een stapje verder. Zij componeerde en speelde haar eigen cadensen, wat goedbeschouwd meer in de geest is van de cadens. Zou er een violist bestaan die ze op het podium zou durven improviseren? (Mark Feldman?)

Wat ik zelf een enorm aardig idee zou vinden, is als ­orkesten compositieopdrachten zouden verstrekken aan nog levende componisten. 'Schrijf cadensen voor Beethovens Vioolconcert.'

Maar zouden die componisten dat aandurven?

Rotterdams Philharmonisch Orkest o.l.v. Sir Mark Elder. Soliste: Isabelle Faust (viool). Beethoven-Vioolconcert, Maier-Rotterdam, zondag 25 februari in het Concertgebouw (aanvang 11.00 uur).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden