PlusBoekrecensie

Edmund de Waal schetst een intiem beeld van een familie in de rijke bovenlaag van Parijs

Het huis van graaf Moïse Camondo is nu het Musée Nissim de Camondo. Beeld NurPhoto via Getty Images
Het huis van graaf Moïse Camondo is nu het Musée Nissim de Camondo.Beeld NurPhoto via Getty Images

De Engelsman Edmund de Waal (1964) is keramist. En als schrijver beroemd sinds hij de geschiedenis van zijn Joodse familie onderzocht in het in 2010 verschenen The Hare with Amber Eyes (vertaald als De haas met ogen van barnsteen).

Daarna volgde een behoorlijk toegankelijk en goed boek over zijn vakgebied, het vervaardigen van porselein (De witte weg). En nu is Brieven aan Camondo verschenen. Weer een zoektocht, maar ditmaal naar het leven van de in 1870 vanuit Constantinopel in Parijs neergestreken Joodse bankiersfamilie Camondo.

Niet geheel toevallig schrijft De Waal over deze familie, woonachtig op nummer 63 in de Rue de Monceau, want een paar huizen verder woonde de familie Ephrussi – waar hij in De haas met ogen van barnsteen over schreef.

Anders dan in dat boek, dat een bestseller werd, houdt De Waal het nu klein. Hij beschrijft als een archivaris het interieur van het imposante huis, kamer voor kamer. Daarmee schetst hij een intiem beeld van een familie in de rijke bovenlaag van Parijs. Over het verzamelen van kunst, hoe een huishouden werd gerund, assimilatie, met prachtige opsommingen, en weemoed.

Het is ook een persoonlijk verhaal, want De Waal kan de geschiedenis van de familie Camondo niet los zien van die van hemzelf.

Wat hij te weten komt, of wat hij wil weten, deelt hij mee in brieven aan de pater familias: graaf Moïse de Camondo. Een mooie vorm, waarin hij tegelijkertijd gedetailleerd als onwetend is, wat een mysterieus waas over de geschiedenis legt.

Het zijn poëtische, inlevende brieven die doen verlangen naar een wereld waar niemand ons meer over kan vertellen, de tijd van de gebroeders De Goncourt, Proust, Manet, Renoir. Het is een boek over liefde voor de familie en het nieuwe vaderland. Na de dood in de Eerste Wereldoorlog van Nissim, de zoon van de graaf, heeft Camondo besloten dat het huis het Musée Nissim de Camondo moest worden, vol achttiende-eeuwse kunst, dat altijd in dezelfde staat moet blijven (nog steeds te bezoeken).

Maar een deel van het boek verhaalt over een geschiedenis die dichterbij ligt: de Tweede Wereldoorlog, en de deportaties naar de vernietigingskampen. Want ook de familie Camondo – Moïse is dan al over­leden – ontloopt haar lot niet. Het boek geeft ook een ontluisterend beeld van het antisemitisme in Frankrijk. Het is een triest slotakkoord wat Brieven aan Camondo nog sterker een boek over verlies maakt, dat door Edmund de Waal heel fraai is opgeschreven.

null Beeld

Non-fictie

Edmund de Waal
Brieven aan Camondo
Vertaald door Reintje Ghoos en Jan Pieter van der Sterre, De Bezige Bij, €21,99, 222 blz.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden