PlusTen slotte

Edita Gruberová (1946-2021): de Slowaakse koningin van het belcanto

Bij de Weense Staatsopera debuteerde ze in 1969 als de Koningin van de Nacht in Mozarts Die Zauberflöte. Een ster was geboren, al zou het nog zeven jaar duren voordat die tot volle schittering kwam.

Edita Gruberová in 2019, het jaar dat ze voor het laatst op het podium te horen was. Beeld VCG via Getty Images
Edita Gruberová in 2019, het jaar dat ze voor het laatst op het podium te horen was.Beeld VCG via Getty Images

Nadat de beroemde dirigent Karl Böhm haar in 1976 vroeg om de rol van Zerbinetta in Ariadne auf Naxos van Richard Strauss te zingen, ging het snel. Het jaar daarop was Gruberová de Koningin van de Nacht in de Metropolitan Opera in New York, kort daarna haalde Herbert von Karajan haar naar de Salzburger Festspiele, voor de rol van Thibault in Verdi’s Don Carlo. De naam Edita Gruberová was tegen die tijd overal goed voor o’s en a’s wanneer ze op de bühne verscheen. De Slowaakse zou zich ontwikkelen tot dé stem van het belcanto, na Joan Sutherland en Maria Callas, van wie ze vooral de laatste bewonderde vanwege de diepte van haar dramatische talent.

Wat betreft stem waren Callas en Gruberová niettemin onvergelijkbaar. Callas streefde te allen tijde maximale expressie na en ruïneerde daarmee voortijdig haar stem. Gruberová streefde naar technische volmaaktheid, waardoor ze het tot haar 73ste volhield. In maart van 2019 was ze voor het laatst op een podium te horen, als Elizabeth I in Roberto Devereux van Donizetti, bij de Beierse Staatsopera. Dat ze het zo lang had volgehouden, dankte ze naar eigen zeggen aan de zorgvuldige opbouw van haar carrière, waarin ze alleen de rollen en partijen zong waar ze op dat moment stemtechnisch aan toe was.

Mooiste rol

In het Italiaanse belcanto van Donizetti en Bellini kwamen haar stemkwaliteiten optimaal tot uiting. Haar mooiste rol is wellicht die van Gilda in Verdi’s Rigoletto, die in 1982 in een regie van Jean-Pierre Ponnelle werd verfilmd, met Riccardo Chailly als dirigent en Luciano Pavarotti als de grote ster. Toch steelt Grubi, zoals haar fans haar noemden hier de show, met de adembenemend gezongen aria Caro nome.

In 2007 deed Gruberová op haar zestigste (na een afwezigheid van vijftien jaar) Nederland weer eens aan. Als afsluiter van het Holland Festival straalde haar ster als vanouds. Op de stem zat geen enkele hoorbare sleet en de hoge c’s werden loepzuiver en met onwaarschijnlijke dynamische beheersing uit de lucht geplukt.

Gisteren is Edita Gruberová, 74, overleden in haar woonplaats Zürich.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden