Plus Ten Slotte

Dolf Toussaint (1924-2017) richtte zijn camera op de volkse Jordanezen

Dolf Toussaint, die vorige week dinsdag op 92-jarige leeftijd is overleden, werd beroemd met zijn Jordaanfoto's, maar belangrijk is ook zijn werk als parlementair fotograaf.

Als het aan de megalomane planologen van de jaren zestig had gelegen, was de Jordaan tegen de vlakte gegaan. Weg met al die ouwe troep, strakke nieuwbouw moest er komen.

In de eerste helft van het decennium begon Dolf Toussaint de buurt, waar hij was geboren en getogen, te fotograferen. Voor het te laat was. De buurt bleef behouden. Dat wil zeggen: het ware sloopwerk bleef uit. Maar er zouden heel andere mensen komen wonen.

Dat Dolf Toussaints boek De Jordaan, waarvan de eerste druk in 1965 verscheen, na al die jaren nog steeds recht overeind staat als een monument voor een verdwenen buurt, komt doordat hij zijn camera richtte op de oorspronkelijke bewoners ervan.

Echte klassieker
Kletsende buurvrouwen op straat, handwerkslieden, duivenmelkers, spelende kinderen, tieners voor de deur van de snackbar. En een echte klassieker: de gepensioneerde koetsier met zijn vogelkooitjes op een bovenwoninkie.

De Jordanezen op de foto's zijn volkse types. Stoer en zelfbewust meestal, zo te zien vaak ook wel in voor een gebbetje. Bijna ongemerkt begin je als kijker liedjes van Johnny Jordaan te neuriën.

'Dit boek toont u geen gevels, maar mensen,' schreef Simon Carmiggelt in De Jordaan. Dat de beroemde Paroolcolumnist het boek van begeleidende teksten voorzag, zal de verkoop ervan geen kwaad hebben gedaan. Maar volgens Dolf Toussaint, die op 13 juni overleed, 92 jaar oud, kon een goede foto het stellen zonder tekst.

Taak van de fotograaf
Zo zag hij, tamelijk streng, de taak van een fotograaf: 'Je moet het zó uitleggen dat er geen tekst meer aan te pas komt. Je moet steeds die foto geven, die ellenlange explicatie overbodig maakt. Geur, geluid, kleur - alles moet je telkens weer overbrengen in een plat vlak van zwart, wit en grijs.'

Bij een herdruk van De Jordaan verdwenen op Toussaints verzoek de teksten van Carmiggelt.

Dolf Toussaint was als fotograaf een laatbloeier. Pas rond zijn dertigste maakte hij er werk van. Die Jordaanfoto's zijn het beroemdst geworden, maar belangrijk is ook zijn werk als parlementair fotograaf.

Voor Vrij Nederland werkte hij vanaf de late jaren zestig lange tijd in Den Haag. Het was de tijd dat in VN ook uit de fotografie een links engagement sprak.

Met PvdA-leider Joop den Uyl raakte Dolf Toussaint goed bevriend. Diens opvolger Wim Kok mocht hij niet, hij zag hem als iemand die 'heel snel de slagroom van de pudding wilde eten'.

Fotodocumentaire
Zijn baan aan de Rijksacademie was geen succes. Dolf Toussaint vond zijn collega-docenten oplichters, de studenten konden volgens hem niets. Na anderhalf jaar hield Toussaint het alweer voor gezien.

Succesvoller was hij als voorvechter van een foto-opdrachtenbeleid in Nederland. In 1971 maakte hij in opdracht van het Stadsarchief en het Amsterdams Fonds voor de Kunst als een van de eersten een dergelijke fotodocumentaire: 'Amsterdam voordat het voorbij is.'

In de zomer van 2018 zal in het Stadsarchief een overzichtstentoonstelling van het Amsterdamse werk van Dolf Toussaint te zien zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden